برای ۵۱ سالگی همایون شجریان…

بهمن بابازاده _ در تاریخ موسیقی ایران، کمتر خواننده‌ای توانسته چنین تعادل دشواری را برقرار کند؛ هم وفادار به ریشه‌های آواز ایرانی بماند و هم زبان زمانه‌اش را بفهمد. همایون شجریان وارث صرفِ نامِ استاد محمدرضا شجریان نبود؛ او ثابت کرد که می‌تواند میراث آن صدا را با شخصیت و جهانِ مستقلِ خودش ادامه دهد. این شاید بزرگ‌ترین موفقیت او باشد؛ اینکه زیر سایه‌ی سنگین بزرگ‌ترین صدای تاریخ موسیقی ایران ایستاد، اما هرگز در آن سایه گم نشد.

در دورانی که بسیاری از صداها مصرف می‌شوند و فراموش، صدای او ماندگار شد چون ریشه داشت؛ چون از تکنیک صرف عبور کرد و به احساس رسید. همین گستره‌ی توانایی است که او را به پلی میان نسل‌ها تبدیل کرده؛ پلی میان خاطره و امروز.

تأثیر همایون شجریان بر موسیقی ایران فقط در فروش کنسرت‌ها یا محبوبیت آثارش خلاصه نمی‌شود. او در سال‌هایی که موسیقی اصیل ایرانی برای بقا با دشواری‌های فراوان روبه‌رو بود، توانست دوباره مخاطب جوان را به آواز ایرانی نزدیک کند. بسیاری از نسل تازه، موسیقی دستگاهی و شعر کلاسیک را نخستین بار با صدای او کشف کردند. این اتفاق کوچکی نیست؛ این یعنی ادامه یافتن یک فرهنگ، ادامه یافتن یک حافظه‌ی تاریخی.

و شاید مهم‌تر از همه، پاسداشت نام شجریان بود. پس از فقدان استاد محمدرضا شجریان، این همایون بود که اجازه نداد چراغ آن مکتب خاموش شود. او نه با تقلید، بلکه با وقار، شعور هنری و شخصیت مستقل خود، میراث پدر را زنده نگه داشت. هر اجرای او، هر کنسرت و هر آلبومش، یادآور این حقیقت است که مکتب شجریان هنوز نفس می‌کشد و هنوز برای موسیقی ایران امید و اعتبار می‌آفریند.

امروز، همایون فقط یک خواننده محبوب نیست؛ او بخشی از حافظه‌ی فرهنگی ایران و مهم تر از آن فارسی زبانان است. صدایی که سال‌ها بعد هم، وقتی از موسیقی این دوران سخن گفته شود، در شمار صداهای ماندگار خواهد بود. بعضی هنرمندان فقط موفق‌اند، اما بعضی دیگر تبدیل به «دوره» می‌شوند؛ همایون شجریان بی‌تردید از همان‌هاست.