از سد تا معدن؛ تهدید تازه آمریکا علیه زیرساختهای حیاتی ایران؟
نشریه فوربس همراستا با خط امنیتی کردن زیر ساختهای غیر نظامی در ایران با انتشار مطلبی درباره معدن بوکسیت شاهوار در حوالی شاهرود، موضوع تازهای را وارد این جنگ رسانهای کرده است.
به گزارش پارسینه به نقل از تابناک، پس از انتشار گزارش جنجالی نیویورکتایمز درباره ارتباط احتمالی سدهای ایران با مراکز موشکی، حالا نشریه فوربس با طرح ادعای پیوند معدن بوکسیت شاهوار با زنجیره تأمین صنایع موشکی ایران، روایت تازهای را به جنگ رسانهای علیه تهران اضافه کرده است.
گزارش نیویورکتایمز مدعی بود برخی پروژههای آبی ایران ممکن است با هدف تأمین نیازهای زیرساختی مراکز زیرزمینی موشکی احداث شده باشند.
نویسندگان این گزارش با اشاره به موقعیت جغرافیایی برخی سدها و نزدیکی آنها به مناطقی که گفته میشود تأسیسات نظامی ایران در آنها قرار دارند، احتمال ارتباط میان پروژههای آبی و فعالیتهای موشکی را مطرح کردند.
اما مسئله اصلی، فاصله قابل توجه میان این فرضیه و ارائه شواهد مستند برای اثبات آن است. نزدیکی جغرافیایی یک سد به یک مرکز نظامی، بهخودیخود نمیتواند اثباتکننده ارتباط عملیاتی میان آن دو باشد.
ایران کشوری با اقلیم عمدتاً خشک و نیمهخشک است که برای تأمین آب شرب، کشاورزی، تولید برق و مدیریت منابع آبی، ناگزیر از توسعه زیرساختهای سدسازی و انتقال آب بوده است.
با
این حال، در روایت نیویورکتایمز، این واقعیتهای جغرافیایی و اقتصادی در کنار فرضیههای نظامی قرار میگیرند و تصویری متفاوت از کارکرد سدها به مخاطب ارائه میشود.
به این ترتیب، یک زیرساخت عمومی که وظیفه تأمین نیازهای میلیونها شهروند را بر عهده دارد، بهعنوان تأسیساتی با کارکرد احتمالی نظامی معرفی میشود؛ آن هم بدون اینکه رابطه مشخص و اثباتشدهای میان سد مورد اشاره و یک مرکز موشکی ارائه شود.
اهمیت این مسئله زمانی بیشتر میشود که گزارش در بستر تهدیدهای نظامی علیه ایران منتشر شده است. در چنین شرایطی، امنیتیسازی زیرساختهای عمومی میتواند پیامدهایی فراتر از یک بحث رسانهای داشته باشد.
وقتی افکار عمومی به این باور سوق داده شود که یک سد یا شبکه انتقال آب بخشی از پشتیبانی نظامی کشور است، زمینه برای پذیرش ادعای نظامی بودن آن و حتی توجیه حمله به چنین تأسیساتی فراهمتر میشود.
فوربس و معدن شاهوار؛ اتهامزنی با استناد به یک گزارش ششساله
در ادامه همین روند، نشریه فوربس با انتشار مطلبی درباره معدن بوکسیت شاهوار در حوالی شاهرود، موضوع تازهای را وارد این جنگ رسانهای کرده است.
این گزارش به قلم شوکا بیداریان، فعالیت معدن را به زنجیره تأمین مواد اولیه مورد استفاده در صنایع موشکی ایران مرتبط میکند.
نویسنده برای طرح این ادعا به گزارشی ششساله از رویترز درباره تولید پودر آلومینیوم در مجتمع صنعتی جاجرم استناد کرده است.
رویترز در سال ۲۰۲۰، با اتکا به اظهارات یک مقام پیشین ایرانی که از خارج کشور با این رسانه گفتوگو کرده بود و اسنادی را در اختیار آن قرار داده بود، مدعی وجود پروژهای مرتبط با تولید پودر آلومینیوم برای برنامه موشکی ایران شد.
اما نکته مهم آن است که گزارش فوربس نیز نمیتواند ارتباط مستقیم معدن شاهوار با تولید موشک را اثبات کند. حتی در متن این گزارش تصریح شده است که شواهد موجود، سنگ معدن شاهوار را بهطور مستقیم تا موشکها ردیابی نمیکند.
به بیان روشنتر، نویسنده ابتدا ارتباط احتمالی میان بوکسیت، تولید آلومینیوم و برخی کاربردهای نظامی را مطرح میکند و سپس، بدون اثبات مسیر انتقال مواد از معدن مورد اشاره به صنایع موشکی، فعالیت آن را در چارچوب زنجیره تأمین نظامی قرار میدهد.
نکته قابل تأمل دیگر، هویت و سوابق سیاسی نویسنده است. شوکا بیداریان، که در معرفی حرفهای خود در حوزه پایداری و محیط زیست فعالیت میکند، سابقه همکاری رسانهای با شبکه منوتو و فعالیت ارتباطاتی در پروژه موسوم به Iran Prosperity Project را دارد.
این سوابق و مواضع سیاسی او، از جمله حمایت از جریانهای سلطنتطلب، میتواند در ارزیابی جهتگیری سیاسی گزارش مورد توجه قرار گیرد؛ هرچند بهتنهایی جایگزین بررسی محتوایی و راستیآزمایی ادعاهای مطرحشده نیست.
در این میان، یک اختلاف محیطزیستی و محلی درباره فعالیت معدن، حفاظت از منابع طبیعی و پیامدهای زیستمحیطی آن، از بستر اصلی خود خارج و به موضوعی با ابعاد امنیتی تبدیل میشود.
آمادهسازی افکار عمومی برای حمله به زیر ساختها
کنار هم قرار دادن گزارش نیویورکتایمز درباره سدها و گزارش فوربس درباره معدن شاهوار، یک الگوی مشترک را آشکار میکند و آن پیوند زدن زیرساختهای غیرنظامی به فعالیتهای نظامی با استفاده از فرضیهها و قرائن غیرمستقیم، بدون آنکه شواهد کافی برای اثبات ارتباط ادعایی ارائه شود.
در این الگو، ابتدا یک احتمال مطرح میشود؛ سپس با استفاده از اظهارات کارشناسی، گزارشهای قدیمی یا شباهتهای جغرافیایی، به آن ظاهری مستند داده میشود و در نهایت، همان احتمال به مبنایی برای مطالبه نظارت، فشار سیاسی و ایجاد ظن امنیتی تبدیل میشود.
پیامد چنین رویکردی میتواند بسیار فراتر از تخریب اعتبار یک معدن یا پروژه عمرانی باشد. هنگامی که یک سد، نیروگاه، شبکه انتقال آب یا تأسیسات صنعتی در رسانههای بینالمللی بهعنوان بخشی از ساختار نظامی معرفی میشود، مخاطب بهتدریج از کارکرد اصلی و غیرنظامی آن فاصله میگیرد و احتمال هدف قرار گرفتن آن را طبیعیتر و قابلقبولتر تلقی میکند.
این موضوع از منظر حقوق بینالملل بشردوستانه نیز اهمیت اساسی دارد. صرف ادعای کارکرد دوگانه یک تأسیسات، آن را به هدف نظامی مشروع تبدیل نمیکند. برای چنین ارزیابیای باید شرایط حقوقی مشخص، از جمله مشارکت مؤثر در اقدام نظامی و مزیت نظامی مشخص و مستقیم حاصل از حمله، احراز شود. اصول تفکیک، تناسب و احتیاط نیز همچنان در هرگونه عملیات نظامی لازمالاجرا هستند.
ارسال نظر