آموزش مجازی و کلافگی مادران از قطعی مکرر در شاد

به گزارش پارسینه غزل لطفی برای روزنامه اعتماد نوشت: من مادر یک دختر نوجوان هستم که تا اینجای دوران تحصیلات مدرسه‌ای، دو بار به‌صورت طولانی‌مدت و بارها در مقاطع یک یا چندروزه مجبور شده از آموزش مجازی استفاده کند. اولین‌بار در شیوع کرونا  بود که فرزندان‌مان را برای حفظ جان‌شان خانه‌نشین کردیم و در حالی که قبل از آن دوران، همه ما اولیا به توصیه متخصصین، گوشی و ابزار هوشمند را برای فرزندان نوجوان و در سن تحصیل‌مان مخل یادگیری و تمرکز می‌دانستیم و موکد منع‌شان می‌کردیم یک‌باره مجبور شدیم آموزش مجازی را پی بگیریم و همه مادرانی که تا آن روز با نهیب «گوشی رو بذار زمین، بازی کافیه، برو به درست برس» فرزندشان را سمت درس و مشق هدایت می‌کردند حالا چاره‌ای نداشتند جز اینکه بگویند «گوشی رو بردار، حواست رو بده به درس!» تا آموزش ادامه پیدا کند.

در همان روزهای ابتدایی آغاز آموزش مجازی که اپلیکیشن‌های مختلفی (بنا به دسترسی و آشنایی و سلیقه مسوولان مدارس) مورد استفاده قرار می‌گرفت کمبود یک شبکه یکپارچه ملموس بود و نظام آموزشی هم برای جبران این نقیصه، شبکه شاد را با سرعت و البته ایرادات فنی و محتوایی تهیه کرد. اولین ایراد موجود حتی در بازه‌ای که اینترنت محدودیتی نداشت، ظرفیت و سرعت این شبکه بود. محتوای آموزشی هم در چندین نوبت به‌روز رسانی شد تا مجموعه‌ای نسبتا کاربردی ارایه شود. اما تا پایان آموزش مجازی در دوران کرونا، مشکل سرعت و ظرفیت پابرجا بود و همچنان چاره در استفاده از اپلیکیشن‌های دیگر بود. کرونا تمام شد و سیستم آموزشی دوباره حضوری شد. در چنین شرایطی ما استفاده‌کنندگان از شبکه شاد، چون مبحث مورد استفاده‌مان دیگر موضوعیت نداشت تقریبا آن را فراموش کردیم که این البته امری عادی است اما آنچه غیرعادی می‌نماید آن است که چرا مسوولان که حالا تجربه اینکه در پی یک حادثه یا اپیدمی و ...  یک‌باره نیازمند آموزش مجازی هستند، حل مشکلات این سیستم را فراموش کردند یا آنطور که مورد نیاز همه دانش‌آموزان است نسبت به توانمندسازی شاد اقدام نکردند! از آن به بعد در صورت بروز مخاطرات جوی نظیر بارش برف و باران و یخبندان، تعطیلی‌های متاثر از آلودگی هوا و ناترازی انرژی، مرسوم شد که آموزش‌وپرورش به‌جای اعلام تعطیلی مدارس، آموزش را مجازی و در بستر شاد اعلام می‌کرد. معلمین هم گاهی با استفاده از شبکه آموزش دانش‌آموزی و گاهی هم که اختلال داشت با استفاده از پلتفرم‌های دیگر به مختصر تدریس یا دوره دروس گذشته می‌پرداختند و عمدتا آموزش را به زمان عادی شدن شرایط و حضور در مدرسه موکول می‌کردند که به جهت کوتاهی زمان این وضعیت، مشکل خاصی هم پیش نمی‌آمد. تا جنگ رمضان آغاز شد و الان بیش از دو ماه است که محصلین برای محافظت از جان‌شان، خانه‌نشین شده‌اند. این روزها که جنگ تحمیلی سوم، دوباره فرزندان‌مان را به سمت آموزش مجازی سوق داده است اگر از هر مادری جویا شویم به کلافگی قطعی‌های مداوم و عدم کارایی لازم شاد، اشاره می‌کنند؛ شرایطی که به خاطر قطع اینترنت بین‌المللی و عدم دسترسی به اپ‌های پیام‌رسان بین‌المللی سخت‌تر نیز شده است.

استفاده از اپ‌های داخلی هم به‌جهت هجوم کاربران، شرایطی بهتر از خود شاد را فراهم نمی‌کند و عملا آموزش مختل مانده است. البته انصافا چه در دوران کرونا و چه الان، بار تمام این مشکلات به دوش معلمین سخت‌کوش بوده و هست که با تمام این کمبودها از تلاش، دست بر نداشته‌اند. ولی باید بپذیریم که شرایط آموزش مجازی در کشور ما، با استانداردهای حداقلی هم، بسیار فاصله دارد. ایرادات شبکه شاد آنقدر فاحش شد که در روزهای گذشته، سازمان بازرسی کل کشور به منظور تقویت زیرساخت‌های سخت‌افزاری شبکه آموزش دانش‌آموزان (شاد)، نامه هشداری به دولت صادر کرد واعلام کرد با توجه به اینکه در حال حاضر تنها گزینه‌ای که در مبحث آموزش مجازی مورد اقبال عمومی ذی‌نفعان (اعم از معلمان، اولیا و دانش‌آموزان) قرار دارد شبکه آموزش دانش‌آموزان (شاد) است و این شبکه برای جلب رضایت حداکثری نیازمند استفاده از زیرساخت‌های لازم، به روز و مکفی می‌باشد. واقعیت این است که آموزش مجازی جایگزین آموزش حضوری نیست و هر چه تلاش کنیم هم نمی‌تواند به اندازه حضور در مدرسه و تدریس چهره‌ به چهره معلم و شاگرد موثر باشد اما در شرایط اضطرار، فراهم بودن زیرساخت مناسب، که برای همه دانش‌آموزان درسراسر کشور مخصوصا نقاط محروم، دور افتاده‌تر از پایتخت و کم‌برخوردار قابل دسترس باشد تنها چاره تداوم آموزش است که دو تجربه اخیر نشان داده نظام آموزشی ما در این زمینه نمره قبولی کسب نمی‌کند و پاسکاری تقصیر در این مبحث میان دو وزارتخانه آموزش‌وپرورش و ارتباطات که مسوول تهیه زیرساخت فضای مجازی است هم فقط گره این چالش را کورتر می‌کند. ما حتی پس از جنگ ۱۲ روزه هم نتوانستیم نسبت‌به به‌روزرسانی آموزش مجازی اقدامی کاربردی انجام دهیم. 

نظیر این چالش در آموزش تکمیلی و دانشگاهی به‌گونه‌ای دیگر است. در سیستم آموزش عالی تقریبا مبحث تدریس در فضای مجازی به‌صورت کاربردی در حال انجام است اما تعطیلی خوابگاه‌ها برای دانشجویان شاغل که مجبور به حضور در شهر محل تحصیل‌شان هستند مبدل به مشکلی بزرگ شده است. باید توجه داشت که وقتی به هر علتی خوابگاه‌ تعطیل می‌شود دانشجوی شاغل چاره‌ای ندارد جز اینکه به اقامتگاه‌های ارزان‌قیمت پناه ببرد و همین امر خودش، مشکلات فراوانی را فراهم می‌کند. از طرفی دیگر باعث نگرانی خانواده‌ها هم می‌شود که باید با حساسیت بیشتر به این موضوع توجه کرد. در نهایت هم آخرین نکته این است که برنامه آموزش مجازی، آزمون یا امتحان‌حضوری، بازده نتیجه‌بخشی ندارد. امیدوارم هیچگاه دیگر، میهن عزیزمان مورد تجاوز دشمنان قرار نگیرد و بدین منظور نیازمند آموزش مجازی نشویم. اما در هر صورت گزینه آموزش مجازی باید همیشه فراهم باشد تا در شرایط خاص، مورد استفاده قرار گیرد.