رصد این صور فلکی در آسمان شب بدون هیچ تجهیزاتی ممکن است

به گزارش پارسینه و به نقل از اطلاعات آنلاین، آسمان بالای سر ما پر از ستارگان در هم و برهمی است که بیشتر صور فلکی را به سختی می توان در آن پیدا و رؤیت کرد. ولی یک یا دو تا از این صور فلکی را به راحتی می توان در این آسمان عظیم تشخیص داد و به راحتی با چشم ما قابل رؤیت می شوند. معروف ترین و شناخته شده ترین صورت فلکی «خرس بزرگ» یا دُب اکبر است. هفت عدد از روشن ترین ستاره ها در این صورت فلکی شکل یک تیغۀ گاوآهن را ساخته اند که چهار ستاره آن به شکل ذوزنقه است و یک دستۀ خمیده که از سه ستاره تشکیل شده است. در حقیقت این مجموعه بیشتر به صورت یک کماجدان یا یک دیگ دسته دار است.

اگر به عنوان ناظر در این صورت فلکی بیشتر دقت کنید، می بینید که در قسمت شمالی و بالاتر از عرض جغرافیایی ۴۰ درجه، در تمامی مواقع سال دُب اکبر در آسمان قابل رؤیت است و این یکی از مزیت های بزرگ برای پیدا کردن بقیه صور فلکی بشمار می رود. امّا در صورتی که در بالاتر از ۵۰ درجه عرض جنوبی قرار داشته باشید هرگز نخواهید توانست آن را ببینید.

دو ستاره ای که در دو طرف مخالف تیغه از سمت دسته قرار دارند، ستارگان اشاره ای هستند که به آلفا و بتا معروف هستند. اگر فرد ناظر خطی را از آلفا به بتا وصل کند و آن را در آسمان کمتر از ۳۰ درجه ادامه بدهد، به ستاره ای خواهد رسید که درخشندگی آن به اندازه روشنایی آلفا خواهد بود. این ستارۀ آلفا دُب اصغر همان ستارۀ قطبی است. این ستاره در حدود یک درجه از قطب شمال کرۀ سماوی قرار دارد و این در حالی است که هنگامی کرۀ سماوی در حال چرخش است این ستاره به اندازه ای بسیار اندک حرکت می کند. اگر ناظر بتواند این ستاره را رؤیت کند، در این حالت می تواند جهت شمال حقیقی را نیز شناسایی کند.

در روزگاران قدیم این ستاره به دریانوردان کمک بسیار بزرگی برای شناسایی مسیر می کرد و هنوز هم اگر شخصی در شب بدون قطب نما در منطقه ای گم شود، با رؤیت این ستاره، مسیر درست را جهت یابی خواهد کرد. در دریانوردی مهم ترین مسأله این است که ناظر در هر لحظه بداند دقیقاً در چه موقعیتی قرار دارد و این موضوع در حالتی که آسمان صاف باشد به وسیلۀ اندازه گیری های نجومی قابل محاسبه است و نیز ستارگانی را که او می تواند ببیند به موقعیت او روی زمین بستگی دارد.

صورت فلکی دیگری که به راحتی در آسمان قابل مشاهده است صورت فلکی «جبّار» که نماد یک شکارچی افسانه ای است. صورت فلکی جبّار بسیار مشهور است و به علت وجود هفت ستارۀ درخشندۀ آن به راحتی در آسمان قابل تشخیص است. این صورت فلکی در زمستان در نیمکره شمالی به بهترین شکل دیده می شود چرا که در نیمه شب اواسط آذر ماه این صورت فلکی در جنوب قرار دارد و این در حالی است که در نیمکره جنوبی در همان زمان، در فصل تابستان بسر می برد و صورت فلکی در نیمه شب در شمال قرار دارد.

صورت فلکی جبار را می توان از هر ناحیه ای روی زمین مشاهده کرد زیرا این صورت فلکی پیرامون استوای سماوی واقع شده است. وقتی که صورت فلکی جبار از نیمکره شمالی مشاهده می شود، چهار ستارۀ آن یک مستطیل را تشکیل می دهد که در گوشه سمت چپ بالای مستطیل، ستارۀ سرخ خیلی درخشان به نام «ابط الجوزا» قرار دارد.

ستارۀ «رجل الجبار» نیز که به رنگ خیلی درخشان آبی سفید در گوشۀ سمت راست پایین قرار گرفته است. در میانۀ مستطیل نیز سه ستارۀ کاملاً نزدیک به هم دیده می شود که از چپ به راست و به طرف پایین دارای شیب است و این ستارگان کمربند جبّار را درست می کنند و در زیر کمربند خط کمرنگی از ستارگان وجود دارد که شمشیر او را نشان می دهد و در این قسمت سحابی جبّار قرار دارد که یک ابر گازی روشن است.

در نیمۀ جنوبی آسمان، دیگر ستارۀ قطبی وجود ندارد اما به احتمال زیاد ساده ترین صورت فلکی که قابل تشخیص است «غُراب» است که با نام صلیب جنوبی هم شناخته شده است. این صورت فلکی به صورت صلیب بوده و از سه ستاره کاملاً روشن (قدر اول) و نیز ستارگانی با قدر دوم و سوم و تعدادی ستارگان کم نور تشکیل شده است. درخشان ترین ستاره که آلفا است نسبت به ستارگان روشن تر دیگر به قطب جنوب سماوی نزدیک تر و شمالی ترین ستارۀ درخشان آن ستارۀ گاما است. با رسم خط فرضی از گاما به آلفا، خط نزدیک به قطب جنوب سماوی رسم خواهد شد به گونه ای که در شمال صورت فلکی غراب و قنطورس قرار داشته و نزدیک ترین ستارۀ شناخته شده را در بر گرفته است.