انواع بتن | معرفی انواع بتن ها + راهنمای انتخاب برای پروژه

 انتخاب درست نوع بتن بسیار حائز اهمیت است؛ چرا که به طور مستقیم بر کیفیت و دوام سازه تأثیر می‌گذارد. اکثر متخصصان صنعت سازمان به خوبی می‌دانند انواع بتن به همان اندازه که متنوع هستند، ویژگی‌ها و کاربردهای منحصربه‌فردی نیز دارند. همچنین نوع بتن بر انتخاب دستگاه پاشش و پیاده سازی آن نیز تاثیر دارد. به عنوان مثال برای استفاده از دستگاه فوم بتن تیران تونل، بتن فوم (Foam Concrete)  استفاده شود.

در بازار شاهد انواع مختلف بتن سنتی، پیشرفته و تخصصی هستیم؛ اما کدام یک از آن‌ها برای پروژه ما انتخاب بهتری است؟

معرفی انواع بتن

بتن‌ها را می‌توان بر اساس مواد اولیه، روش تولید، کاربرد و خصوصیات فیزیکی که دارند به انواع مختلفی دسته‌بندی نمود؛ هر یک از این بتن‌ها برای شرایط و نیازهای خاصی طراحی شده‌اند:

1.     بتن معمولی

بتن معمولی یا استاندارد رایج‌ترین نوع بتن محسوب می‌شود که در ساختمان‌های مسکونی و تجاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. این بتن متشکل از ترکیب سیمان پرتلند، ماسه، شن و آب بوده و چگالی آن حدوداً 2400 کیلوگرم بر متر مکعب است.

2.     بتن مسلح یا آرمه

بتن مسلح شامل میلگردهای فولادی می‌شود که درون بتن قرار می‌گیرند و منجر به افزایش مقاومت کششی آن می‌شوند. این نوع بتن‌ها در برابر نیروهای خمشی و کششی مقاومت بالایی از خود نشان می‌دهند و عمدتاً برای ستون‌ها، تیرها و سقف‌های دال مورد استفاده قرار می‌گیرند.

3.     بتن سبک

بتن سبک با استفاده از سنگدانه‌های سبک وزن نظیر پوکه معدنی یا سنگ‌های حفره‌دار تولید می‌شود. به طور معمول چگالی این بتن‌ها 1600 کیلوگرم بر متر مکعب است؛ به همین خاطر برای ساختمان‌های بلندمرتبه گزینه‌ای مناسب محسوب می‌شوند. ناگفته نماند که این نوع بتن علاوه بر کاهش وزن سازه، عایق حرارتی و صوتی نیز فراهم می‌سازد.

4.     بتن پرمقاومت

این نوع بتن مقاومت فشاری بیش از 50 مگاپاسکال دارد. برای دستیابی به این مقاومت بالا، نسبت آب به سیمان کاهش یافته و از مواد افزودنی مثل سیلیکا فوم و ابر روان‌کننده‌ها استفاده می‌شود. بتن پر مقاومت معمولاً برای پل‌ها، برج‌های بلند و سازه‌های صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

5.     بتن شاتکریت یا پاششی

بتن شاتکریت با پاشش مخلوط بتن با فشار هوای بسیار زیاد روی سطوح مختلف اجرا می‌گردد. این روش اجرایی باعث ایجاد چسبندگی بسیار بالا و فشردگی قابل توجهی می‌شود. به طور معمول روش شاتکریت برای تعمیر سازه‌های بتنی، تونل‌سازی و تقویت شیب‌های خاکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

6.     بتن خودمتراکم

بتن‌های خودمتراکم یا خودتراز بدون نیاز به ارتعاش به طور طبیعی متراکم می‌شوند. بتن‌های مذکور حاوی افزودنی‌هایی هستند که بر کاهش تولید حباب تأثیر مستقیم دارند؛ این نوع بتن به دلیل رفتار پیشرفته در اجرا، در بسیاری از پروژه‌های نوین در کنار مصالح هوشمند به کار گرفته می‌شوند 

7.     بتن هوادار

بتن هوادار یا حباب‌دار حاوی 3 الی 6 درصد هواست که در طول تولید در آن محبوس می‌شوند. هوا به شکل حباب‌های ریز در درون بتن توزیع شده و مقاومت آن در برابر انجماد و ذوب افزایش پیدا خواهد کرد. این بتن برای مناطقی با آب‌وهوای سرد گزینه خوبی محسوب می‌شود.

8.     بتن پلیمری

از دیگر انواع بتن می‌توانیم به بتن پلیمری اشاره داشته باشیم که در آن سیمان معمولی تماماً یا تا حدودی با رزین‌های پلیمری جایگزین می‌شود. این بتن در برابر مواد شیمیایی مقاومت بسیار بالایی از خود نشان می‌دهد؛ به همین خاطر برای استخرها، مخازن و محیط‌های شیمیایی انتخاب خوبی به حساب می‌آید.

 

دسته‌بندی انواع بتن از نظر مقاومت

بتن‌ها را می‌توان بر اساس مقاومت فشاری نیز به انواع گوناگونی دسته‌بندی نمود. مقاومت فشاری بتن پس از ۲۸ روز از زمان ریختن اندازه‌گیری می‌شود و بر حسب مگاپاسکال (MPa) یا کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع بیان می‌شود. این دسته‌بندی کمک می‌کند تا مهندسان و کارفرمایان بتوانند متناسب با هر پروژه بهترین انتخاب را داشته باشند:

نوع بتن / عیار	مقدار سیمان (کیلوگرم در هر مترمکعب)	مقاومت فشاری (MPa)	کاربردها
بتن نظافتی	۱۰۰-۱۵۰	حدود ۵	زیرسازی، لایه محافظ فونداسیون
بتن C16 (عیار ۲۵۰)	۲۵۰	۱۶	سازه‌های سبک
بتن  C20	۳۰۰	۲۰	کفسازی، محوطه‌سازی، پیاده‌روها
بتن  C25	۳۵۰	۲۵	دیوارها، فونداسیون‌های نیمه‌سنگین
بتن C30 (عیار ۴۰۰)	۴۰۰	۳۰	ستون‌ها، دالها، تیرها، سازه‌های مقاوم
بتن عیار ۴۵۰	۴۵۰	۳۰+	پل‌سازی، سازه‌های زیراب

 

تفاوت انواع بتن آماده با بتن دستی

انواع بتن آماده در کارخانه و تحت نظارت متخصصین تولید می‌شوند. فرایند تولید این بتن‌ها در یک شرایط کاملاً کنترل شده صورت می‌گیرد؛ به همین خاطر خروجی کار کیفیت یکنواخت و مقاومت استانداردی خواهد داشت. مصالح اولیه برای تهیه این بتن‌ها به طور دقیق وزن شده و با استفاده از ماشین‌آلات حرفه‌ای با نسبت‌های معین ترکیب می‌شوند. سپس، با استفاده از کامیون‌های میکسر به محل پروژه انتقال می‌یابند و آماده برای بتن‌ریزی خواهند بود. این روش باعث کاهش خطای انسانی می‌شود و عملکرد بتن را قابل پیش‌بینی خواهد کرد. علاوه بر این، بتن آماده 50 درصد از زمان اجرا را نیز کمتر خواهد کرد.

در مقابل، بتن دستی حاصل روش سنتی و قدیمی است که در محل پروژه و توسط نیروی کار صورت می‌گیرد. در این روش، مواد اولیه مثل سیمان، شن و ماسه به ‌طور جداگانه خریداری شده و سپس با استفاده از میکسرهای کوچک یا حتی به ‌طور کامل دستی در محل پروژه مخلوط می‌شوند. بتن دستی نیاز به نیروی کار ماهر دارد و کنترل کیفیت آن به مهارت و توجه کارگران وابسته است.

عوامل موثر بر اجرای موثر انواع بتن

اجرای درست و اصولی انواع بتن به عوامل گوناگونی بستگی دارد که باید در طول فرایند بتن‌ریزی به این موارد توجه شود:

·    کیفیت مواد اولیه (سیمان معتبر، سنگدانه‌های تمیز و عاری از آلودگی).

·    رعایت نسبت صحیح آب به سیمان و سایر مصالح برای حفظ مقاومت و دوام بتن.

·    کنترل دما و رطوبت محیط هنگام بتن‌ریزی و عمل‌آوری.

·    استفاده از تجهیزات پیشرفته مانند دستگاه کفسازی اسکرید برای تراز و تسطیح دقیق و انتقال مصالح با ظرفیت تقریبی ۳ تا ۴ متر مکعب در ساعت.

·    به‌کارگیری دستگاه شاتکریت برای پاشش بتن با فشار بالا، افزایش فشردگی و چسبندگی، اجرای سریع روی سطوح عمودی و نامنظم و ظرفیت حدود ۹ تا ۱۲ متر مکعب در ساعت.

·    انجام صحیح عملیات تراکم و فشردگی بتن با ویبره یا روش‌های دستی برای خروج حباب‌های هوا.

·    عمل‌آوری مناسب بتن به مدت تقریبی ۷ تا ۲۸ روز و محافظت در برابر تغییرات دمایی ناگهانی، باد و آفتاب مستقیم.

کدام نوع بتن برای پروژه شما مناسب‌تر است؟

انتخاب بهترین نوع بتن به چند عامل مختلفی بستگی خواهد داشت. به عنوان مثال، نوع سازه تعیین می‌کند که چه رده مقاومتی از بتن نیاز است؛ برای ساختمان‌های مسکونی چندطبقه معمولاً C25 تا C30 و برای پل‌ها، سدها و سازه‌های صنعتی بتن با مقاومت C30 و بالاتر پیشنهاد می‌شود. در مقابل، برای پروژه‌های کوچک و بازسازی‌های محدود می‌توان از بتن‌های آماده استفاده کرد.

علاوه بر این، شرایط محیطی نیز در انتخاب بهترین گزینه از بین انواع بتن حائز اهمیت است؛ در محیط‌های خورنده مانند مجاورت دریا، بتن پلیمری یا بتن با سیمان مقاوم در برابر شوری مناسب‌تر است، و در مناطق سردسیر، بتن هوادار عملکرد بهتری دارد. همچنین، باید به مواردی مثل بودجه و مدت زمان اجرا نیز دقت داشته باشید. مشاوره با مهندس طراح  به شما کمک خواهد کرد تا بتوانید با ترکیب هوشمندانه انواع مختلف بتن در بخش‌های مختلف سازه، دوام و ایمنی سازه را افزایش داده و در هزینه‌ها نیز صرفه‌جویی نمایید.