نسبت نیک «وحشی» با سه شخصیت نمادین در «رستگاری در شاوشنک»

به گزارش پارسینه به نقل از فیلم‌نت: روایت‌های زندان‌محور هیچ‌ وقت محدود به چهار دیواری زندان نیست و همیشه به تاملی درباره آزادی، اخلاق و سرنوشت انسان رهنمون می‌شود. فصل دوم سریال «وحشی»، ساخته هومن سیدی، با پررنگ‌تر کردن شخصیت نیک با بازی احسان امانی، موقعیتی را برای بازخوانی یک جهان‌بینی خاص در دل زندان تعریف می‌کند؛ نگاهی که تداعی‌گر برخی از ماندگارترین کاراکترهای سینمای زندان به‌ ویژه در «رستگاری در شاوشنک» (The Shawshank Redemption) است.

در مطلب پیش‌ رو به بررسی همین شباهت‌ها و پیوندهای مفهومی خواهیم پرداخت.

فیلم سینمایی «رستگاری در شاوشنک» با امتیاز ۹.۳ در سایت IMDb به نویسندگی و کارگردانی فرانک دارابونت، اثری در ژانر درام و محصول سال ۱۹۹۴ میلادی سینمای هالیوود است که اقتباسی از رمان «ریتا هیوُرث و رستگاری در شاوشنک» (Rita Hayworth and Shawshank Redemption)، نوشته استیفن کینگ، محسوب می‌شود. بازیگران این اثر شامل تیم رابینز، مورگان فریمن، ساموئل نورتون، ویلیام سدلر، کلنسی براون، گیل بِلوز و جیمز ویتمور می‌شود.

رستگاری در شاوشنک و طرح نوی فرانک دارابونت

«رستگاری در شاوشنک»، در نخستین هفته‌ اکران در سپتامبر سال ۱۹۹۴ حتی نتوانست بودجه ساخت ۲۵ میلیون دلاری خودش را برگرداند و تنها فروشی ۱۶ میلیون دلاری را در گیشه تجربه کرد، اما بعد از اینکه توانست نامزدی چند جایزه اسکار را به ارمغان بیاورد و با بازگشت روی پرده نقره‌ای سینماهای آمریکا به فروشی ۷۳ میلیون دلاری دست یافت که در کنار نظر مثبت منتقدان، حکایت از استقبال مخاطبان داشت.

«رستگاری در شاوشنک» در زمانه‌ای اکران شد که مخاطبان به فیلم‌های مرتبط با زندان روی خوش نشان نمی‌دادند، همچنین یکی دیگر از دلایلی که این فیلم در ابتدا به موقفیت زیادی دست نیافت، آن بود که نقش‌های اصلی توسط بازیگرهای مرد ایفا می‌شد نه زنان. با این حال فرانک دارابونت کارگردان این اثر، با ساخت «رستگاری در شاوشنک» توانست دریچه جدیدی پیش روی چشمان تماشاگران بگشاید و طرحی نو دراندازد چنانکه از آن زمان تا به حال، کارگردان‌های متعددی ترغیب شدند تا فیلم‌های بی‌شماری با موضوع فرار از زندان بسازند.

نیک وحشی و جهان‌بینی او

در فصل اول سریال «وحشی»، مخاطبان کم و بیش با کاراکتری به نام نیک با نقش‌آفرینی احسان امانی آشنا شدند و در قسمت اول فصل دوم «وحشی»، این آشنایی به دلیل نمایش تعامل‌های داود اشرف با نیک برای تهیه درخواست ۲ میلیارد تومانی خانواده دو کودک پررنگ شد و به حدی رسید که در سکانس حمام، نیک جهان‌بینی خودش از زندگی را برای داود بازگو کرد.

دلایلی که بازگو کرد و نگاهی که به جهان بیرون و دنیای زندان داشت، مرا بر آن داشت تا جهان‌بینی او را با نگاهی به کاراکترهای «رستگاری در شاوشنک» یعنی اندی دوفرین، رد و بروکس به مثابه شخصیت‌های نمادین سینمایی در آثار مرتبط با زندان مورد بررسی قرار دهم.

نیک از هیچ‌ چیز پشیمان نیست

نیک را می‌توان یک ترکیب جذاب از ویژگی‌های شخصیتی برجسته کاراکترهای اندی دوفرین، رِد و بروکس دانست و دلایل آن به شرح زیر است:

نخستین نکته‌ای که درباره نیک جلب توجه می‌کند، این است که او توانایی تهیه هر چیزی را دارد، همانند آنچه که رِد با بازی مورگان فریمن در «رستگاری در شاوشنک» شهره است و تفاوت مهم آنها در حجم فراهم کردن و میزان خلافکار بودن هر کاراکتر است به صورتی که رد در مقایسه با نیک، یک کار چاق‌کن خرده‌پا محسوب می‌شود و همچنین، رد دست از خلاف برداشته و در جستجوی آزادی است ولی نیک از هیچ‌ چیز پشیمان نیست.

در ادامه، نیک «وحشی» چنان می‌نماید که انگار یک بار در زمان آزادی از زندان تا پای خودکشی پیش رفته است، همانند بلایی که کاراکتر بروکس با بازی جیمز ویتمور سر خودش می‌آورد، اما در نهایت، بین دوراهی تعلق نداشتن به جامعه‌ای که بعد از دهه‌ها زندگی در زندان به آن بازگشته است و مرگ، راه سوم و ایجاد امپراطوری خودش در زندان و کمک به زندانیان در بند را انتخاب کرده است تا هر طور که می‌تواند راهگشای مشکلات آنها باشد. این کمک به هم‌مسلکان، تداعی‌کننده روح تازه‌ای است که اندی دوفرین با تجهیز و نوسازی کتابخانه برای زندانیان شاوشنک به ارمغان می‌آورد. اندی دوفرین، امید را در به زندگی برگشتن زندانیان در محیط زندان می‌بیند و این امید در فلسفه نیک در آزادی از این دیوارها به هر طریق ممکن است.

نکته دیگر به هوشمندی نیک برمی‌گردد که زیر آن ظاهر پیرمرد فرتوت پنهان شده است. اینکه آدمی که بیش از آنکه در بیرون از زندان باشد، داخل سلول‌های زندان، روزگارش را به سر برده است، می‌تواند با یک تماس تلفنی، مشکل میلیاردی هم سلولی‌اش را حل کند یا سیر اتفاقات را با دخالت مستقیم و غیرمستقیم، طوری بچیند که داود اشرف ناچار به پذیرش پیشنهاد همکاری او شود، همگی از مصداق‌های این باهوشی است، همان هوشی که اندی دوفرین با آن «رستگاری در شاوشنک»، توانست رییس و کارکنان زندان را تحت تسلط خودش دربیاورد.

کاراکتری که سکوت و صبوری از خصوصیات اصلی او بود و در نهایت، با همان سکوت و صبر، قدم به قدم و تک به تک دیوارهای زندان را از بین برد و در شبی بارانی، مزه آزادی را چشید. با وجود اینکه رد در «رستگاری در شاوشنک» کار چاق‌کنی می‌کرد ولی هیچوقت هوش دوفرین را نداشت در صورتی که نیک در اینجا، هوش دوفرین را توامان با کار چاق‌کنی رد و نگاه بدبینانه بروکس به زندگی در بیرون از زندان و جامعه‌ای که شناختی از آن ندارد به ارث برده است.

داود اشرف در فصل دوم و با قبول پیشنهاد نیک، یادآور دیالوگی است که اندی دوفرین خطاب به رد در یکی از سکانس‌های مکالمه در کتابخانه شاوشنک می‌گوید: چیز جالب اینه که قبل از این من یه آدم صادق و درستکار بودم، باید به زندان میومدم تا یه خلافکار بشم!

برگ زرینی دیگر در کارنامه بازیگری احسان امانی

احسان امانی بازیگر نقش نیک در سریال «وحشی» است که در ۵۴ سالگی وارد عرصه سینما، تلویزیون و نمایش خانگی شد و به بازی در نقش‌های منفی شهره است. او نخستین بار با ایفای نقش حاج بهادر در سریال «بانوی عمارت»، ساخته عزیزالله حمیدنژاد در سال ۱۳۹۷، توانست نظر مخاطبان را به خودش جلب کند و حالا به نظر می‌رسد که حضور او در سریال «وحشی» قرار است برگ زرینی دیگر به کارنامه هنری این هنرمند بیفزاید که با وجود مدت زمان کم حضور جلوی دوربین مرتضی نجفی، مدیر فیلمبرداری اثر، توانسته است تا تحسین تماشاگران را برانگیزد.