.svg)
کدام کلمات ممنوعه مورد ایراد ممیزان وزارت ارشاد قرار میگیرند؟
ایلنا: روند انتشار كتاب و چند و چون مميزي آن؛ در سه دههي اخير؛ چه در برهههاي اوج آن يا دروقت گشادهدستي مميزان؛ اصليترين آسيبهاي خود را متوجه نويسندگان، ناشران و مترجمان كرده است. كمتر زماني را در اين سه دهه بهياد ميآوريم كه قشر توليدكنندهي كتاب به آنچه كه خود؛ آن را قلع و قمع اثر ميخوانده؛ راضي بوده باشد.مخالفان، مصوبهي دههي 60 شوراي عالي انقلاب فرهنگي را دستاويز قرار داده و اصرار داشتند كه اين مصوبه بر انتشار بدون مميزي پيش از نشر تاكيد دارد و رسيدگي قضايي درصورت تخلف و اعلام شكايت از اثر را امكانپذير ساخته است اما موافقان، با جداسازي حوزهي كتاب از مطبوعات مدعي بودند كه مميزي پس از انتشار موجبات انحراف اذهان و تفكر اجتماعي را بهارمغان ميآورد از همين رو بايد سرچشمه را بهسوي هرگونه انحراف و كجروي مسدود كرد و اين مهم را جز مميزان كاركشتهي وزارت ارشاد به انجام نميتوانند برسانند.
اين كشاكش كه به برتري موافقان مميزي انجاميد، دالان مميزي را براي هميشه در تاريخ نشر ايران ماندني كرد. ديگر مميزي، اصلاحيه، حذفيات و ... براي اهل قلم؛ واژههاي آشنايي شدند و كمتر مولفي را ميشد سراغ داشت كه صابون بررسها به تنشنخورده باشد. اگر ابتدا مميزان دايرهي واژگاني و معنايي محدودتري را براي حذف به مولف و ناشر پيشنهاد ميدادند بهتدريج اين دايرهي واژگاني چنان گسترش يافت كه كمتر كلمه و مضموني را ميشد يافت كه از تيررس نگاه مميزان دورمانده و بر آن خرده گرفته نشود.
لزوم ارائهي نسخهي الكترونيكي متن كتابها ازسوي ناشر براي اخذ مجوز به تدريج اين شبهه را ايجاد كرد كه بخش اول مميزيها توسط نرمافزارهاي لغتياب انجام ميشود و در ادامه؛ درصورت مشاهدهي هريك از كلمات غيرمجاز(مورد دار به زغم مميز كه احتمالا سياههاي طولاني را تشكيل ميدهند) كتاب موردنظر به همراه اصلاحيهاي بالابلند به ناشر مرجوع ميشود.
هرچند در دورههاي پيشين نيز مميزيها ناشران متعددي را به اعتراض و واكنش واميداشتهست، اما رشد آمار ارائهي كتاب ازيكسو و از سوي ديگر ازدياد آمار صدور اصلاحيه و ايرادات «كلمه»اي، باعث شده كه امروز شاهد اعتراضات متعددي ازسوي مولفان، مترجمان و ناشران باشيم كه شايد تعدد اين اعتراضات در طول توليگري وزارت ارشاد بر عرصهي نشر كشور، بيسابقه بودهاست. حساسيت بر كلمهها، بدون درنظر گرفتن تاويلها و تعبيرها و ارتباط معنايي كلمات با يكديگر، كلمات با بار معنايي اثر و كليت هدف نويسنده، سطرها و صفحههاي ديگر يك اثر، تا جايي پيشرفته است كه بهزعم برخي از ناشران؛ اينروزها هيچ كتابي از داغ اصلاحيه بينصيب نميماند.
امروز؛ رشد چشمگير اصلاحيهها، روند ارائهي كتاب، پيگيري مجوز، اعمال اصلاحيهها، ارجاع كتاب، پيگيري اصلاحيههاي احتمالي بعدي و ارجاع دوباره و دوبارهي يك كتاب به ادارهي كتاب را براي بسياري از ناشران به روندي هزينهبر و استهلاكي مبدل كرده كه گاه حتي ناشر را از انتشار كتاب موردنظر، منصرف هم ميكند.
با ازدياد اخبار توقف نشر ازسوي مولفان و ناشران، برآن شديم تا فهرستي از واژگاني كه مميزان را به واكنش واداشته تا خط قرمز بر اين دست كلمات كشيده و گاه حتي معادلهايي عجيب براي آنها پيشنهاد كنند، تهيه كنيم. لذا از برخي از ناشران مطرح، پركار و باسابقه خواستيم تا فهرستي محدود از برخي كلمات كه مورد ايراد بررسها واقع شده، دراختيار ما قرار دهند. طبيعي است كه تعداد كلمات غيرمجاز ازمنظرادارهي كتاب، بسيار بيشتر از كلماتيست كه در اين گزارش با آن روبرو ميشويم.
لازم به ذكر است در بسياري از منابع اصيل فارسي و آثاري كه ادبيات امروز ايران به داشتن آنها فخرميكند، بسياري از واژگاني كه مميزان آنها در فهرست كلمات ممنوعهي خود قرار دادهاند، به كرات ديده ميشود؛ مانند: بوسه، آغوش، معشوق، رقص، شراب، مست و ... . توضيح ديگر آنكه كلمات زير؛ فينفسه و بدون توجه به تاويل يا معناي غالبشان در نظم جملات، مورد ايراد مميزان قرار گرفتهاند:
شراب(پيشنهاد استفاده از قهوه و آبميوه يا نوشابه بهجاي آن) گردن- خوك- شير خوك- خالكوبي- رقص- رقاص- نشيمنگاه- عياشي- قمارخانه- برهنه- مست- حرامزاده- سگ- مراقبه- تجاوز- خنديدن(براي دختران)- سيگار(براي دختران)- فحش و ناسزا- هرزه- دوستداشتن- شرط بندي- مديتيشن - قديس- قديسه- قفس- مشت- بطري- آرايش- معشوق و...
ارسال نظر