۷۳ توصیه مهم و ضروری آموزشی برای این روزهای جنگ

به گزارش پارسینه به نقل از همشهری آنلاین، جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران به عنوان کهنه‌سوار میدان امداد و نجات، همواره در کنار ارائه خدمات اورژانسی، بر آموزش همگانی شهروندان تأکید ویژه‌ای داشته است. این سازمان با انتشار مجموعه‌ای از توصیه‌ها و آموزش‌های حیاتی، شهروندان را برای روزهای جنگ و بحران آماده می‌کند. از پناه‌گیری صحیح در برابر بمباران و حملات موشکی گرفته تا اصول حمل مصدوم، کمک‌های اولیه در شرایط کمبود امکانات و مدیریت استرس در لحظات وحشت، همگی بخشی از دانشی است که می‌تواند در شرایط سخت، نجات‌بخش باشد.

در ادامه، مهم‌ترین و کاربردی‌ترین توصیه‌های امدادی هلال احمر ایران را که هر ایرانی باید بداند، مرور خواهیم کرد.

۱: «صدای انفجار؛ فرمانِ حفظ خونسردی»

در زمان وقوع انفجار، حفظ خونسردی و آرامش از اصول اولیه خودامدادی است.

به محض شنیدن صدای انفجار، وحشت نکنید. ترسِ آنی باعث تصمیمات غلط و دویدنِ بی‌هدف می‌شود که خطرناک‌ترین واکنش است.

در این شرایط نفس عمیق بکشید، به جای پنجره‌ها به سمت دیوارهای داخلی پناه ببرید و با حفظ آرامش، دیگر اعضای خانواده را به نقطه امن هدایت کنید. خونسردی شما اولین قدم برای نجات است.

۲: چگونه در یک حمله هوایی، مدیریت نقش‌ها می‌تواند نجات‌دهنده باشد

در زمان حمله هوایی، با مدیریت نقش‌ها، می‌توان، نقش به سزایی در کاهش هرج و مرج داشت.

برای «مدیریت نقش‌ها» در یک خانواده یا گروه کوچک در زمان حملات هوایی، تقسیم وظایف از پیش تعیین‌شده باعث می‌شود «هرج‌ومرج» به «یک عملیات نجات منظم» تبدیل شود. این جملات استراتژیک را به خاطر بسپارید.

• «فرماندهِ خروج (هدایت‌گر)»:یک نفر را مسئول هدایت همه به سمت اتاق امن یا پناهگاه کنید. وظیفه او فقط نظارت بر حرکت سریع و ایمن افراد (به‌خصوص کودکان و سالمندان) است، بدون اینکه درگیر جمع‌آوری وسایل شود.
• «افسرِ لجستیک (مسئول کوله بقا)»:تنها یک نفر وظیفه دارد به محض شنیدن آژیر، کوله پشتی اضطراری (شامل آب، مدارک و داروهای ضروری) را بردارد؛ این کار از سردرگمی و گشتنِ بقیه افراد در خانه جلوگیری می‌کند.
• «مسئولِ ایمنیِ سازه (تأسیسات)»:یک نفر (ترجیحاً مسلط‌تر به امور فنی) مأمور بستنِ سریع شیر اصلی گاز و قطع کنتور برق (در صورت امکان) باشد تا از انفجارهای ثانویه و آتش‌سوزی پس از لرزه جلوگیری کند.
• «مسئولِ ارتباطات و اطلاعات»: یک نفر مأمورِ به‌روز ماندن از طریق رادیو یا کانال‌های رسمی خبری باشد تا وضعیت را مانیتور کرده و پایان وضعیت قرمز یا دستورات تخلیه را به بقیه اعلام کند.
• «همیارِ آرامش (حمایت روانی)»:یک نفر مسئولیتِ مستقیمِ آرام کردنِ کودکان یا افرادِ مستعدِ پانیک را بر عهده بگیرد؛ با گرفتنِ دست، صحبت کردنِ شمرده و مشغول کردن آن‌ها به یک وظیفه کوچک (مثل شمردن ثانیه‌ها).
• «قانونِ بازبینی نهایی (Double-Check)»:فرماندهِ گروه در آستانه‌ی ورود به اتاق امن، باید با یک نگاهِ سریع (کمتر از ۲ ثانیه) مطمئن شود کسی جا نمانده است؛ این کار از بازگشت‌های خطرناکِ لحظه آخری به داخل خانه جلوگیری می‌کند.

این تقسیم‌بندی باعث می‌شود در لحظه‌ی بحران، هیچ‌کس نپرسد «الان باید چه کار کنم؟» و هر فرد مانند قطعه‌ای از یک ماشینِ نجات عمل کند.

۳؛ «رعایت حال کودکان و سالمندان در بحران»

در زمان حمله هوایی، توجه و مراقبت از کودکان و سالمندان، بیش از زمان دیگری، مهم است. در ادامه اصول آموزشی مراقبت از سالمندان و کودکان آمده است.

در حمله هوایی، مراقبت از کودکان و سالمندان در اولویت قرار دارد:

• در لحظات اضطراب، کودکان و سالمندان بیش از هر چیز به آرامشِ کلامی و حضور شما نیاز دارند.
• آن‌ها را با صدای بلند صدا نزنید و هراسان نکنید.
• با لحنی قاطع اما آرام، آن‌ها را به پناهگاه یا نقاط امن خانه ببرید.
• وسایل ضروری سالمندان (عینک، دارو، سمعک) را همیشه در کنارشان قرار دهید تا در زمان جابجایی معطل نشوید.

امنیتِ ضعیف‌ترها اولویتِ ماست.

۴: «فیلم‌برداری ممنوع؛ رعایت امنیت ملی و شخصی»

هنگام شنیدن صدای انفجار یا رؤیت اشیاء پرنده، هرگز برای فیلم‌برداری به پشت‌بام یا کنار پنجره نروید؛ این کار جان شما را به شدت به خطر می‌اندازد.

همچنین از انتشار تصاویرِ محل اصابت، فعالیت پدافند یا تحرکات نظامی در فضای مجازی خودداری کنید.

تصاویر شما، بهترین جاسوس برای اصلاحِ دقیق‌ترِ حملات بعدی دشمن است. هوشیار باشیم

۵: «مدیریت اخبار؛ سدی در برابر جنگ روانی»

در زمان حملات، بازار شایعات و اخبار جعلی (فیک‌نیوز) داغ می‌شود. از بازنشر پیام‌های غیررسمی، آمارِ تاییدنشده و اخبارِ «شنیده‌ها» که باعث رعب و وحشت عمومی می‌شود، اکیداً خودداری کنید.

تنها به اطلاعیه‌های رسمی از طریق صداوسیما، خبرگزاری‌های معتبر و رادیو اعتماد کنید. آرامشِ جامعه، با کنترلِ سرانگشتانِ ما حفظ می‌شود.

۶: انتخاب «اتاق امن» هنگام حملات هوایی

این اصول، اتاقی معمولی را به یک «دژ بقا» تبدیل می‌کند که شانس سلامت شما را هنگام حملات هوایی و انفجار به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.‌

- «انتخاب استراتژیک هندسی»: اتاق امن باید فضایی در بخش مرکزی ساختمان، با کمترین دیوار مشترک با محیط بیرون و ترجیحاً بدون پنجره (مثل هال ورودی یا پاگرد داخلی) باشد تا لایه‌های دفاعی بتنی دور شما به حداکثر برسد.

- «قاعده دو دیوار»: در یک آپارتمان، نقطه‌ای را انتخاب کنید که بین شما و فضای آزاد بیرون، حداقل دو دیوار محکم قرار داشته باشد؛ دیوار اول موج انفجار و ترکش‌ها را می‌گیرد و دیوار دوم نقش محافظ نهایی را ایفا می‌کند.

- «مهندسی پنجره‌ها»: اگر اتاق انتخابی پنجره دارد، شیشه‌ها را با نوارچسب پهن به صورت ضربدری تقویت کنید و یک پتوی سنگین یا پرده ضخیم را از بالا به پایین مهار کنید تا در صورت شکستن، قطعات شیشه مانند تور به دام بیفتند.

- «تخلیه اشیاء پرتابی»: تمام تابلوها، آینه‌ها، لوسترهای سنگین و قفسه‌هایی که به دیوار پیچ نشده‌اند را از اتاق امن خارج کنید؛ در زمان انفجار، این اشیاء تزئینی به اندازه خودِ حادثه خطرناک و آسیب‌رسان هستند.

- «مثلث حیات در اتاق امن»: در زمان پناه گرفتن، کنار دیوارهای داخلی و زیر تیرهای اصلی سقف بنشینید؛ از مرکز اتاق (جایی که سقف بیشترین احتمال شکم دادن را دارد) فاصله بگیرید و به کنج‌های مستحکم پناه ببرید.

- «مسدودسازی جریان هوا (در موارد خاص مثلا بمباران شیمیایی)»: درزهای در اتاق امن را با پارچه‌های نمدار بپوشانید تا از ورود گرد و غبار غلیظ ناشی از تخریب ساختمان‌های مجاور یا آلاینده‌های شیمیایی احتمالی به فضای تنفسی شما جلوگیری شود.
‌
این اصول، یک اتاق معمولی را به یک «دژ بقا» تبدیل می‌کند که شانس سلامت شما را در سخت‌ترین شرایط به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

۷: «ورود به مناطق آسیب‌دیده؛ خطرِ پنهان»

پس از وقوع انفجار، از ورودِ شتاب‌زده به ساختمان‌ها یا مناطقِ آسیب‌دیده اکیداً خودداری کنید.

این مکان‌ها به‌دلیل احتمالِ ریزشِ ثانویه آوار، نشتِ گاز، اتصالی برق یا وجودِ مهماتِ عمل‌نکرده، به شدت خطرناک هستند. تنها در صورت ضرورتِ مطلق و پس از اطمینان از پایداریِ سازه و نبودِ بوی گاز، با همراه داشتن تجهیزاتِ ایمنی (مانند کفشِ مقاوم و دستکش) وارد شوید.

امنیتِ محیط را پیش از هر اقدامی، با دقت ارزیابی کنید.

۸؛ «شیشه؛خطرناک‌ترین سلاح در موجِ انفجار»

در زمان حملات هوایی، با پوشاندن شیشه‌ها، از پرتاب آن خودداری کنید.

بیشترین آمارِ جراحت در حملات هوایی ناشی از پرتابِ ترکش‌های شیشه است؛

بنابراین همین حالا تمام شیشه‌های منزل و محل کار را با نوارچسب پهن به صورت ضربدری (X) و شبکه‌ای بپوشانید تا در صورت شکستن، قطعات آن در محیط پرتاب نشود.

همچنین نصب پرده‌های ضخیم و کشیدنِ کامل آن‌ها، سدِ حفاظتی مؤثری در برابر خرده‌شیشه‌ها ایجاد می‌کند.

ایمن‌سازی شیشه‌ها، ساده‌ترین و حیاتی‌ترین اقدامِ پیشگیرانه است.

• روش صحیح چسب زدن پنجره‌ها زمان جنگ و حمله هوایی | عکس 

  

۹: «شناسایی و استقرار در نقاط امنِ ساختمان»

در لحظه حادثه، به جای دویدن به سمت خروجی‌ها یا راه‌پله‌ها، به «نقاط امن» خانه (دیوارهای داخلیِ بدونِ شیشه، زیرِ چهارچوب‌های درب‌های داخلی و گوشه‌های اتاق‌های مرکزی) پناه ببرید.

از ایستادن زیر لوسترها، کنار کمدها، بوفه‌ها و اجسام سنگینِ آویزان که احتمالِ سقوط دارند، اکیداً خودداری کنید. هر ساختمان نقاط امنِ خاصِ خود را دارد؛ همین حالا امن‌ترین نقطه خانه را به تمام اعضای خانواده معرفی کنید.

۱۰: «پایانِ رفتارهای پرخطر در لحظه انفجار»

در زمان شنیدن صدای انفجار یا حملات هوایی، از انجامِ ۳ اشتباهِ رایج و مرگبار اکیداً خودداری کنید.

۱. دویدن به سمتِ پنجره یا پشت‌بام برای دیدنِ محلِ حادثه؛ (موج انفجار شیشه‌ها را به ترکش تبدیل می‌کند).

۲. استفاده از آسانسور؛ (احتمالِ قطعِ برق و حبس شدن در چاهک بسیار بالاست).

۳. تجمع در خیابان و جلویِ دربِ منازل؛ (شما را در معرضِ سقوطِ بقایای پدافند یا آوار قرار می‌دهد). اول پناه بگیرید، سپس از سلامتِ خود و دیگران مطمئن شوید.

۱۱: «پیشگیری از فاجعه‌ دوم؛ مهار انرژی و آتش»

اگر در نزدیکی محل اصابت هستید یا لرزش شدیدی احساس کردید، بلافاصله و پیش از هر اقدامی، شیر اصلی گاز و کنتور برق ساختمان را قطع کنید.

نشت گاز و اتصالی برق عامل اصلی آتش‌سوزی‌های بعد از انفجار هستند.

در صورت مشاهده دود یا آتش‌سوزی کوچک، با کپسول آتش‌نشانی یا پتو خیس (در صورت نبود کپسول) اقدام به مهار اولیه کنید.

از باز کردن بی‌موردِ درها و پنجره‌ها که باعث ورود اکسیژن و گسترشِ سریع آتش می‌شود، اکیداً خودداری کنید.

کنترل انرژی در لحظات اولیه، مانع از نابودی کل ساختمان می‌شود.

۱۲: «مکان‌های ناامن در زمان حملات هوایی»

پس از شنیدن صدای هواپیماها یا صدای انفجار، هرگز به مکان‌های باز، ساختمان‌های نازک، پنجره‌های شیشه‌ای یا مکان‌های پرجمعیت نزدیک نشوید.

این مکان‌ها در حملات هوایی بسیار آسیب‌پذیر هستند و خطر شدیدی برای زندگی ایجاد می‌کنند.

مکان‌های ناامن شامل میدان‌ها، خیابان‌های وسیع، ساختمان‌های قدیمی، مکان‌های نزدیک به پایگاه‌های هوایی یا پادگانها می‌شوند.

در این شرایط، مسیرهای امدادی را مسدود نکنید و فوراً به پناهگاه‌های زیرزمینی یا اتاق‌های محکم داخل ساختمان بروید.

آگاهی از مکان‌های ناامن، اولین گام به سوی بقا است.

۱۳: «پناهی امن و آرام برای سالمندان و توان‌یابان»

در زمان حملات هوایی، اولویت اول انتقال سالمندان و افراد با محدودیت حرکتی به امن‌ترین و در دسترس‌ترین نقطه (بدون پله و دور از شیشه) در طبقه همکف یا میانی است.

به دلیل حساسیت‌های قلبی و تنفسی، از اطرافیان بخواهید با حفظ آرامش، از ماسک یا پارچه نمدار برای جلوگیری از استنشاق غبارِ آوار استفاده کنند. همراه داشتن داروهای ضروری، آب و یک وسیله ارتباطی ساده الزامی است.

حمایت روانی، گرفتنِ دست‌ها و صحبت با صدای آرام، از بروز حملات عصبی و سکته‌های ناشی از ترس جلوگیری می‌کند.

۱۴؛ «اقدامات لازم در صورت آسیب دیدن خانه، محل کار و ... در حملات هوایی»

در صورت آسیب دیدن خانه، باید به نکاتی توجه کرد.

• در صورت آسیب دیدن خانه از حملات هوایی، اولین اقدام شما باید بیرون رفتن از ساختمان و ایمن شدن در مکانی باز و امن باشد. اگر سقف شکسته، دود یا آتش وجود دارد، هرگز نزدیک آن نشوید.
• اگر آتش شروع شد، از دستگاه‌های اطفاء آتش (اگر موجود باشد) یا پارچه مرطوب برای مهار آتش اولیه استفاده کنید.
• در صورت وجود آسیب در ساختمان، از ورود به آن اجتناب کنید و سریعا پلیس۱۱۰ یا هلال‌احمر ۱۱۲ را در جریان بگذارید.
• با ورود اشتباه، زندگی شما در خطر قرار می‌گیرد.

۱۵: ایمن‌سازی مهندسی پنجره‌ها در زمان حملات هوایی

برای «ایمن‌سازی مهندسی پنجره‌ها» در زمان حملات هوایی، هدف اصلی جلوگیری از تبدیل شدن شیشه به «ترکش‌های برنده» بر اثر موج انفجار است.

- «تکنیک چسب‌کشی شبکه‌ای (X-Pattern)»: با استفاده از نوارچسب‌های پهن (حداقل ۵ سانتی‌متر)، روی تمام سطح شیشه را به صورت ضربدری و شبکه‌ای بپوشانید؛ این کار باعث می‌شود در صورت شکستن، قطعات شیشه به هم چسبیده باقی بمانند و به سمت داخل پرتاب نشوند.

- «پرده‌های سنگین؛ سد نهایی»: پرده‌های ضخیم و مخمل را تا انتها بکشید و در صورت امکان، پایین پرده را با وزنه یا چسب به دیوار مهار کنید؛ پرده مانند یک «توری محافظ» عمل کرده و تکه‌های خرد شده شیشه را پشت خود نگه می‌دارد.

- «استفاده از تخته یا کارتن ضخیم»: اگر زمان کافی دارید، چسباندن لایه‌های ضخیم کارتن یا تخته‌های سه لایه به داخل قاب پنجره، مقاومت شیشه را در برابر لرزش‌های شدید و موج انفجار تا چندین برابر افزایش می‌دهد.

- «شکافِ تعادل فشار (در موارد دورتر از انفجار)»: باز گذاشتنِ بسیار اندکِ پنجره (فقط چند سانتی‌متر) در سمتی که رو به انفجار نیست، می‌تواند به تخلیه فشارِ آنی داخل ساختمان کمک کند و مانع از خرد شدن ناگهانی شیشه‌ها بر اثر اختلاف فشار شود (البته این کار در حملات شیمیایی ممنوع است).

- «نصب لایه پلی‌کربنات یا سلفون ضخیم»: چسباندن سلفون‌های محافظ (Anti-Shatter Film) که مخصوص پنجره‌هاست، حرفه‌ای‌ترین راه برای جلوگیری از ریزش شیشه است؛ این لایه‌ها شفاف هستند و امنیت دائمی ایجاد می‌کنند.

- «تخلیه شعاعِ پرتاب»: در زمان پناه گرفتن، تحت هیچ شرایطی در مقابل پنجره نایستید؛ حتی با وجود چسب و پرده، ایمن‌ترین مکان در اتاق امن، زاویه‌ی ۹۰ درجه نسبت به پنجره و چسبیده به دیوار جانبی است.

این اقدامات فیزیکی، خطرِ بریدگی‌های عمیق که یکی از شایع‌ترین آسیب‌های حملات شهری است را به حداقل می‌رساند.

۱۶: ایمن‌سازی درها و نقاط حساس سازه‌ای هنگام حملات هوایی

ایمن‌سازی درها و نقاط حساس سازه‌ای هنگام حملات هوایی ضروری است. این اقدامات، مسیر خروج شما را از یک «تله‌ احتمالی» به یک «گذرگاه نجات» تبدیل می‌کند.

رعایت نکات زیر برای ایمن‌سازی درها و نقاط حساس سازه‌ای هنگام حملات هوایی ضروری است. هدف اصلی جلوگیری از قفل‌شدگی، پرتاب قطعات و نفوذ آلاینده‌هاست.

- «قاعده‌ نیمه‌باز (تخلیه فشار)»: درهای داخلی (غیر از در اتاق امن) را نیمه‌باز بگذارید یا با یک وزنه مهار کنید؛ بسته بودن کامل درها در زمان انفجار باعث می‌شود اختلاف فشار ناگهانی، در را از چارچوب خارج کرده یا باعث قفل‌شدگی دائمی زبانه‌ قفل شود که خروج اضطراری را غیرممکن می‌کند.

- «مهار درهای شیشه‌ای (دکوراتیو)»: اگر در خانه درهای شیشه‌ای یا ویترین دارید، حتماً آن‌ها را با چسب پهن به صورت ضربدری بپوشانید و با یک لایه مقوا یا پتو بپوشانید؛ این شیشه‌ها به دلیل ابعاد بزرگ، پتانسیل تبدیل شدن به ترکش‌های بسیار خطرناک را دارند.

- «ایمن‌سازی در اصلی (ضد سرقت)»: در اصلی ساختمان را قفل نکنید، بلکه فقط ببندید؛ در صورت آسیب سازه‌ای، باز کردن درهای قفل‌شده توسط تیم‌های امداد یا خودتان بسیار دشوار خواهد بود.

- «عایق‌بندی درزها (کیتِ تنفسی)»: در صورت احتمال نشت گاز یا آلاینده‌های ناشی از انفجار، درزهای در اتاق امن را با پارچه‌های نمدار (ترجیحاً آغشته به محلول جوش‌شیرین و آب) بپوشانید تا یک «فیلتر اولیه» برای هوای ورودی ایجاد کنید.

- «تخلیه بالای درها (اشیاء پرتابی)»: هرگونه ساعت دیواری، گلدان یا قاب عکس که بالای چارچوب درها نصب شده را بردارید؛ لرزش شدیدِ ناشی از موج انفجار، این اشیاء را درست در مسیر تردد افراد پرتاب می‌کند.

- «محافظت از لوله‌های گاز و آب»: اگر لوله‌های اصلی گاز یا آب در نزدیکی در ورودی یا مسیر حرکت هستند، با بستن فلکه‌های اصلی و پوشاندن محل اتصال لوله‌ها با گونی یا پتو، خطر نشت و لیز شدنِ مسیر خروج را به حداقل برسانید.

- «روشنایی مسیر کور (Pathfinding)»: روی چارچوب درهای منتهی به خروج، نوارهای شبرنگ یا برچسب‌های رنگی بزنید؛ در صورت قطع برق و ایجاد گرد و غبار غلیظ، این نشانه‌ها تنها راه یافتن خروجی در تاریکی مطلق هستند.
‌
این اقدامات، مسیر خروج شما را از یک «تله‌ احتمالی» به یک «گذرگاه نجات» تبدیل می‌کند.

۱۷: «ثانیه‌های حیاتی: واکنش صحیح در لحظه انفجار»

در لحظه انفجار، باید به نکاتی توجه کرد، در ادامه درباره مراقبت در حملات هوایی، گفته شده است.

به محض شنیدن صدای سوت موشک یا وقوع اولین انفجار، زمان برای جابه‌جایی به مکان دیگر تمام شده است؛ در همان نقطه فوراً روی شکم دراز بکشید.

برای محافظت از اندام‌های حیاتی، سینه‌ی خود را کمی از زمین فاصله بدهید (با کمک آرنج‌ها) تا از انتقال موجِ لرزشی زمین به قفسه سینه جلوگیری شود.

دستان خود را پشت سر گره کنید و چشمانتان را کاملاً ببندید.

در لحظه موج انفجار، دهان خود را کمی‌باز نگه دارید؛ این کار به تعادل فشار هوا در دو طرف پرده گوش کمک کرده و از پارگی آن جلوگیری می‌کند.

حبس کردن نفس در لحظه انفجار خطرناک است؛ سعی کنید تنفس کوتاه و سطحی داشته باشید تا از استنشاق غبارِ حاصل از تخریب و گازهای سمی‌پیشگیری کنید. تا زمانی که ریزش آوار کاملاً متوقف نشده، از جای خود بلند نشوید.

آگاهی از این حرکات ساده در چند ثانیه، تفاوت میان مرگ و زندگی است.

۱۸: «زیر آوار: حفظ جان با مدیریت توان»

اگر فردی پس از انفجار، زیر آوار گرفتار شد، چگونه به حفظ جان خود کمک‌ کند؟ توجه به این نکات طلایی، نجات‌بخش است:‌

_ اگر پس از انفجار در زیر آوار گرفتار شدید، اولین و حیاتی‌ترین کار، حفظ آرامش و کنترل تنفس است.

_ برای جلوگیری از خفگی ناشی از گرد و غبار غلیظ، بلافاصله دهان و بینی خود را با تکه‌ای لباس یا پارچه (ترجیحاً نم‌دار) بپوشانید و از تنفس عمیق خودداری کنید.

_ تکان‌های ناگهانی و تلاش بیهوده برای خارج شدن ممکن است باعث ریزش ثانویه آوار شود؛ پس تا حد امکان ثابت بمانید و از فریاد زدن‌های مداوم که باعث اتلاف سریع اکسیژن و انرژی می‌شود، پرهیز کنید.
‌
_ برای جلب توجه امدادگران، به جای فریاد زدن، از ضربات منظم و ریتمیک روی لوله‌ها یا دیوارها استفاده کنید. فریاد زدن را فقط به زمانی موکول کنید که صدای بسیار نزدیک نیروهای امدادی را می‌شنوید تا اکسیژن شما بیهوده هدر نرود.

_ از روشن کردن کبریت یا فندک به دلیل احتمال نشت گاز جداً خودداری کنید.

۱۹: «اقدامات لازم برای کمک به فرد زیر آوار مانده»

چه اقداماتی برای نجات جان افرادی که زیر آوار گرفتار شده‌اند، حیاتی است؟ توجه به نکاتی که در پی می‌آید، بسیار مهم است:‌

اگر متوجه شدید کسی از نزدیکان زیر آوار مانده، اولین وظیفه شما «سکوتِ مطلق در محیط» برای شنیدنِ علائم است.

تمام همسایگان را به سکوت دعوت کنید تا صدای ناله، ضربه یا تنفس فرد را ردیابی کنید.

به محض یافتن محل تقریبی، با صدای بلند و آرام با او صحبت کنید؛ به او اطمینان دهید که تنها نیست و نیروهای امدادی در راهند. این کار باعث جلوگیری از شوک عصبی و تنظیم ضربان قلب او می‌شود که برای زنده ماندن در فضای کم‌اکسیژن حیاتی است.

از فرد گرفتار بخواهید به جای فریاد زدن، با ضربات منظم به یک جسم فلزی یا دیوار، حضور خود را تایید کند.

نام او را صدا بزنید و از او بخواهید اگر می‌تواند، وضعیتِ اعضای بدن خود را (آیا دست و پا را حس می‌کند؟) اعلام کند.

به یاد داشته باشید که در این مرحله، «ارتباط کلامی مستمر» قوی‌ترین طنابی است که او را به زندگی متصل نگه می‌دارد. اطلاعات دقیق از تعداد افراد گرفتار و محل حدودی آنها را فوراً به شماره ۱۲۵ یا ۱۱۲ اعلام کنید.

_ به یاد داشته باشید که گروه‌های جست‌وجو با تجهیزات حساس در حال شنیدن کوچک‌ترین صداها هستند؛ حفظ روحیه و ذخیره کردن توان بدنی، پل پیروزی شما برای رسیدن به تیم‌های نجات است.

۲۰ : «قانونِ طلاییِ حرکت ندادن؛ مراقبِ ستونِ فقرات باشید»

در لحظات پر از اضطرابِ پس از انفجار، تمایل غریزی ما «بیرون کشیدن سریع مصدوم» است؛ اما به یاد داشته باشید: اگر مصدوم در خطر فوری (مثل آتش‌سوزی یا ریزش حتمی سقف) نیست، هرگز او را جابه‌جا نکنید. در انفجارها، ضربات موجی یا برخورد اشیاء می‌تواند باعث شکستگی‌های پنهان در مهره‌های گردن و کمر شود که با یک حرکتِ اشتباه، منجر به قطع نخاع می‌گردد.

در لحظات پر از اضطرابِ پس از انفجار، تمایل غریزی ما «بیرون کشیدن سریع مصدوم» است؛ اما به یاد داشته باشید: اگر مصدوم در خطر فوری (مثل آتش‌سوزی یا ریزش حتمی سقف) نیست، هرگز او را جابه‌جا نکنید. در انفجارها، ضربات موجی یا برخورد اشیاء می‌تواند باعث شکستگی‌های پنهان در مهره‌های گردن و کمر شود که با یک حرکتِ اشتباه، منجر به قطع نخاع می‌گردد.
‌
۱. فرض را بر «آسیب گردنی» بگذارید: همیشه تصور کنید فرد دچار آسیب ستون فقرات شده است، مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. اگر مصدوم بیهوش است یا از درد در ناحیه پشت و گردن شکایت دارد، یا دست و پایش حس ندارد، او را به هیچ وجه تکان ندهید.
‌
۲. تثبیتِ سر و گردن: اگر مجبورید بالای سر مصدوم بمانید، دو طرف سر او را با دستان خود یا با قرار دادن کیف، لباس‌های مچاله شده یا سنگ‌ریزه در دو طرف گردن ثابت کنید تا سر او به چپ و راست نچرخد. گردن باید در راستای بدن باقی بماند.
‌
۳. روشِ «تنه درختی» (Log Roll): اگر به دلیل خطر انفجار یا آتش، مجبور به جابه‌جایی هستید، هرگز دست یا پای فرد را نکشید. باید با کمک حداقل ۳ نفر، بدن فرد را مانند یک قطعه چوبِ صاف و یکپارچه، بدونِ خم شدن کمر یا چرخیدن گردن، به پهلو برگردانده و روی یک سطح صاف (مثل لنگه در یا تخته) قرار دهید.
‌
۴. کلاه ایمنی را در نیاورید: اگر مصدوم موتورسوار است یا کلاه ایمنی دارد، به هیچ عنوان سعی نکنید کلاه را از سرش در بیاورید؛ این کار فشار شدیدی به مهره‌های گردن وارد می‌کند. اجازه دهید این کار توسط تکنسین‌های اورژانس انجام شود.
‌
نکته حیاتی: در کمک به دیگران، گاهی «هیچ کاری نکردن» (و فقط ثابت نگه داشتن مصدوم) بزرگترین کمکی است که می‌توانید برای حفظ آینده و سلامت آن فرد انجام دهید.

۲۲: «کوله پشتیِ بقا: ۷۲ ساعت اول را مدیریت کنید»

در بحران‌های بزرگ، ۷۲ ساعت اول زمان طلایی است که شاید نیروهای امدادی هنوز به شما نرسیده باشند.

در بحران‌های بزرگ، ۷۲ ساعت اول زمان طلایی است که شاید نیروهای امدادی هنوز به شما نرسیده باشند. محتویات ضروری کیف بقا به شرح زیر است: ‌

۱. آب و خوراک (بدون نیاز به پخت): - آب: حداقل ۹ لیتر برای ۳ روز (۳ لیتر در روز برای آشامیدن و بهداشت ضروری). - غذا: کنسروهای آسان‌بازشو، بیسکویت‌های پرکالری، خرما، خشکبار و شکلات تلخ (غذاهایی که تشنه‌کننده نباشند). ‌

۲. بهداشت و سلامت: - جعبه کمک‌های اولیه: چسب زخم، گاز استریل، مواد ضدعفونی‌کننده و داروهای شخصی (اگر بیماری خاصی دارید). - لوازم بهداشتی: دستمال مرطوب، صابون کوچک، ماسک (برای جلوگیری از غبار آوار) و نوار بهداشتی. ‌

۳. ابزار و ارتباطات: - نور و صدا: چراغ‌قوه با باتری اضافه و یک سوت (برای علامت دادن در صورت محبوس شدن). - رادیو جیبی: برای پیگیری اخبار (چون دکل‌های موبایل ممکن است از کار بیفتند). - پاوربانک: کاملاً شارژ شده و کابل‌های مربوطه. - چاقوی چندکاره، فندک یا کبریت ضدآب. ‌

۴. مدارک و پول نقد: - کپی شناسنامه و کارت ملی، اسناد مهم (در یک کیسه زیپ‌کیپ ضدآب) و مقداری پول نقد در قطعات کوچک (چون دستگاه‌های عابربانک در قطعی برق کار نمی‌کنند). ‌

۵. پوشاک و گرمایش: - یک دست لباس زیر اضافه، جوراب ضخیم، کلاه و یک پتوی نجات (Emergency Blanket) که بسیار کم‌حجم اما بسیار گرم است. ‌ نکته حیاتی: این کیف باید در جایی نزدیک به درب خروجی یا محل پناه گرفتن شما باشد. هر ۶ ماه یک‌بار تاریخ انقضای خوراکی‌ها و باتری‌ها را چک کنید. کیف بقا، بیمه‌نامه‌ زندگی شما در قلب حادثه است.

۲۳: «پاکسازی بدن بعد از انفجار هسته‌ای»

اگر هنگام انفجار یا در زمان بارشِ خاکستر هسته‌ای بیرون از ساختمان بوده‌اید، باید فرض کنید که لباس و پوست شما به ذرات رادیواکتیو آلوده شده است. برای جلوگیری از ورود این آلودگی به داخل ریه‌ها و دستگاه گوارش، این گام‌ها را بلافاصله انجام دهید:

۱. لباس‌های لایه بیرونی را خارج کنید:

به محض ورود به ساختمان، کت، کاپشن یا پیراهن رویی خود را با دقت در بیاورید. این کار تا ۹۰ درصد آلودگی رادیواکتیو سطحی را از شما دور می‌کند. لباس‌ها را داخل یک کیسه پلاستیکی بگذارید، در آن را محکم گره بزنید و در دورترین نقطه ممکن از پناهگاه (مثلا گوشه حیاط یا پارکینگ) قرار دهید.

۲. دوش گرفتن (بدون چنگ زدن):

اگر آب در دسترس است، دوش بگیرید. بدن را با صابون و آب ولرم بشویید.

- مهم: پوست را به هیچ وجه خراش ندهید یا با لیفِ زبر چنگ نزنید، چون ذرات نباید وارد لایه‌های زیرین پوست شوند.

- مهم: از نرم‌کننده مو (Conditioner) استفاده نکنید! نرم‌کننده باعث چسبیدن ذرات رادیواکتیو به بافت مو می‌شود. فقط از شامپوی معمولی استفاده کنید.

۳. شست‌وشوی نقاط حساس:

اگر امکان دوش گرفتن کامل نیست، دست‌ها، صورت و به خصوص نقاطی که پوشیده نبوده‌اند را با یک پارچه مرطوب یا دستمال خیس پاک کنید. گوش‌ها، پلک‌ها و مژه‌ها را با دقت تمیز کنید.

۴. تخلیه مجاری تنفسی:

بینی خود را با آب بشویید و فین کنید. دهان و دندان‌ها را مسواک بزنید یا با آب بشویید و آب را بیرون بریزید تا ذراتی که احتمالا تنفس کرده‌اید خارج شوند.

۵. پانسمان زخم‌های باز:

اگر زخم یا خراشی روی پوست دارید، بعد از شست‌وشو حتما آن را با یک گاز استریل یا پارچه تمیز بپوشانید تا مواد رادیواکتیو مستقیما وارد خون نشوند.

۶. مراقبت از غذا و آب:

فقط از غذاهایی که در ظرف‌های بسته (کنسرو یا شیشه) بوده‌اند، استفاده کنید. قبل از باز کردن کنسرو، بدنه آن را با دستمال مرطوب کاملا تمیز کنید.

نکته طلایی: در این شرایط، نظافت شخصی یک موضوع لوکس نیست، بلکه یک عملیات نجات برای جلوگیری از آسیب‌های داخلی بدن است.

۲۴: «انفجار هسته‌ای _ لحظه اول: پناه گرفتن و ایمنی»

در لحظه وقوع انفجار هسته‌ای، سریع‌ترین اقدام ممکن می‌تواند جان شما را نجات دهد. این اطلاعیه به شما نشان می‌دهد که در **لحظه اول** چه کارهایی باید انجام دهید:

۱. در لحظه انفجار:

- نور شدید را ببینید؟ فوراً در کنار یک دیوار یا سازه محکم پنهان شوید.

- موج فشاری: موج فشاری بعد از نور، شیشه‌ها را می‌شکند. در صورت امکان، در زیر سقف یا در یک اتاق داخلی پناه گرفته شوید.

- بستن درزهای در و پنجره: اگر در خانه هستید، در لحظه انفجار بلافاصله درزهای در و پنجره را ببندید .

«انفجار هسته‌ای — لحظه دوم: داخل ساختمان و پناه گرفتن»

پس از لحظه اول، مهم‌ترین اقدام این است که به داخل ساختمان برویدو در یک اتاق امن پناه گرفته شوید.

۱. به داخل ساختمان بروید:

- اگر در خارج هستید، به سرعت به داخل ساختمان بروید.
- اگر در داخل ساختمان هستید، به یک اتاق داخلی بروید که دارای دیوارهای ضخیم و بدون پنجره باشد (مثلاً اتاق بتنی یا حمام البته بدون آینه).

۲. بستن درزهای در و پنجره:

- درزهای در و پنجره را ببندید. اگر می‌توانید، از چسب یا پارچه چسبنده برای بستن درزها استفاده کنید.

- بستن درب‌ها و پنجره‌ها از ورود رادیواکسین جلوگیری می‌کند.

۳. بستن گاز و برق:

- اگر زمان دارید، شیر گاز و فیوز برق را قطع کنیدتا از وقوع آتش‌سوزی‌های ثانویه جلوگیری شود.

«انفجار هسته‌ای — لحظه سوم: ایمنی و اطلاعات»

پس از پناه گرفتن، اقدامات بعدی شامل ایمنی فردی و دریافت اطلاعات است.

۱. تعویض لباس‌های آلوده و قرار دادن در یک پلاستیک دربسته

۲. تماس با اورژانس: اگر می‌توانید، تماس بگیرید و اطلاعاتی درباره موقعیت خود ارائه دهید.

- تماس با خانواده: اگر می‌توانید، با خانواده خود تماس بگیرید و اطلاعاتی درباره موقعیت خود ارائه دهید.

۳. از منابع اطلاعاتی معتبر دستورالعمل‌های صادر را دنبال کنید.

۲۵: «راهکارهای ساده برای حفظ آرامش کودکان در شرایط بحرانی و جنگ»

کودکان دنیا را از دریچه نگاه والدین و بزرگترهای خود می‌بینند. آرامش شما، نخستین و مهم‌ترین گام برای امنیت روانی آن‌هاست. در شرایط سخت، با این چند راهکار ساده کنار فرزندانتان باشید:

۱. محدود کردن اخبار: از تماشای اخبار جنگ یا شنیدن رادیو با صدای بلند در حضور کودکان اکیداً خودداری کنید. تصاویر و صداهای خبری برای سن آن‌ها غیرقابل هضم و اضطراب‌آور است.

۲. توضیح ساده و صادقانه: اگر کودک پرسید چه اتفاقی افتاده، با زبانی ساده و بدون ترساندن او بگویید: «بزرگترها دارند تلاش می‌کنند تا امنیت را برقرار کنند و ما در کنار هم جایمان امن است.»

۳. حفظ روتین‌های روزانه: تا حد امکان نظم خواب، وعده‌های غذایی و بازی‌های معمول را حفظ کنید. نظم و تکرارِ کارهای روزمره به کودک پیام می‌دهد که «زندگی همچنان جریان دارد».

۴. در آغوش گرفتن و تماس فیزیکی: در لحظات اضطراب، کودک را در آغوش بگیرید. لمس کردن، دست دادن و در آغوش گرفتن، هورمون‌های استرس را در بدن کودک کاهش می‌دهد.

۵. بازی و نقاشی: به کودک اجازه دهید ترس‌هایش را بازی کند یا نقاشی بکشد. بازی کردن راهی برای تخلیه هیجانات منفی آن‌هاست. یک کیف کوچک از اسباب‌بازی‌های محبوبش را در نقطه امن خانه (پناهگاه) آماده داشته باشید.

۶. گوش دادن به کودک: اجازه دهید سوالاتش را بپرسد و با حوصله به او گوش دهید. به او اطمینان دهید که احساس ترسش طبیعی است و شما همیشه برای محافظت از او حضور دارید.

فراموش نکنید: کودکان با مشاهده رفتار شما یاد می‌گیرند چطور با سختی‌ها روبرو شوند. لبخند و آرامش شما، قوی‌ترین پناهگاه آن‌هاست.

۲۶ : در شرایط جنگ بازی با کودکان بهترین انتخاب است

در شرایط جنگ و اضطراب بازی‌هایی که نیاز به وسیله ندارند و ذهن کودک را از صدای محیط منحصر به «تمرکز بر بازی» می‌کنند، بهترین انتخاب هستند

در اینجا ۵ بازی ساده و آرام‌بخش برای زمان‌هایی که لازم است حواس فرزندتان را از صدای انفجار و شرایط اضطراری پرت کند، آورده شده است:
‌
۱. بازی «کارآگاه حواس» (۵-۴-۳-۲-۱)

این بازی برای کاهش اضطراب و برگرداندن تمرکز کودک به محیط اطراف عالی است. از کودک بخواهید به نوبت این موارد را پیدا کند:
- ۵ چیز که می‌بیند (مثلاً: پتو، چراغ‌قوه، کفش بابا...)
- ۴ چیز که می‌تواند لمس کند (مثلاً: زبریِ فرش، نرمیِ لباسش...)
- ۳ صدا که می‌شنود (به جز صدای انفجار؛ مثل صدای نفس‌ها، تیک‌تاک ساعت یا صدای پلاستیک خوراکی)
- ۲ چیز که بو می‌کند.
- ۱ چیز که مزه می‌کند.

۲. بازی «داستان‌سازی زنجیره‌ای»

یک نفر داستان را با یک جمله شروع می‌کند (مثلاً: یکی بود یکی نبود، یه خرگوش کوچولو بود که داشت می‌رفت مهمونی...) و نفر بعدی باید جمله دوم را بگوید. این کار را تا جایی ادامه دهید که به یک داستان خنده‌دار و طولانی برسید. این کار باعث فعال شدن خلاقیت و پرت شدن حواس از ترس می‌شود.

۳. بازی «حدس بزن من چی هستم؟» (بیست‌سوالی ساده)

یک حیوان یا یک وسیله در خانه را در ذهن خود انتخاب کنید و از کودک بخواهید با پرسیدن سوال (مثلاً: بزرگه؟ رنگش قرمزه؟ راه می‌ره؟) حدس بزند شما به چه چیزی فکر می‌کنید. بعد نوبت را به او بدهید.

۴. بازی «پانتومیم یا ادای حیوانات»

در فضای کم هم می‌شود پانتومیم بازی کرد. از کودک بخواهید ادای یک حیوان یا یک کار (مثلاً مسواک زدن یا غذا خوردن) را در بیاورد و شما حدس بزنید. خندیدن در این بازی، بزرگترین پادزهر برای استرس است.
‌
۵. بازی «جعبه خیالی»

دستانتان را طوری بگیرید که انگار یک جعبه نامرئی در دست دارید. به کودک بگویید: «توی این جعبه یه چیز خیلی جالب برات آوردم، حدس بزن چیه؟» او با دست زدن به فضای خالی (جعبه خیالی) و پرسیدن سوال، باید حدس بزند. این بازی برای کودکان کوچکتر (۳ تا ۶ سال) بسیار جذاب است.

یک نکته طلایی برای والدین:

همراه داشتن یک «کیف آرامش» کوچک شامل یک عروسک محبوب، چند مداد رنگی و کاغذ، یا یک بسته کوچک از خوراکی مورد علاقه کودک، می‌تواند در لحظات سخت معجزه کند.

۲۷: حفظ آرامش و سلامت روان سالمندان در شرایط بحرانی و جنگ

پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، ستون‌های تجربه و آرامش خانواده هستند. در شرایط استرس‌زا، مراقبت از سلامت جسمی و روانی این عزیزان اولویت بالایی دارد. با رعایت این چند نکته ساده، آرامش را به آن‌ها هدیه دهید:

۱. دوری از سیل اخبار منفی: تماشای مداوم اخبار جنگ و زیرنویس‌های فوری، باعث بالا رفتن ناگهانی فشار خون و ضربان قلب می‌شود. سعی کنید رادیو و تلویزیون را بر روی برنامه‌های سرگرم‌کننده، موسیقی‌های آرام یا تلاوت‌های مذهبی (اگر تمایل دارند) تنظیم کنید.

۲. تأمین امنیت دارویی: اطمینان حاصل کنید که داروهای حیاتی آن‌ها (فشار خون، دیابت، قلب) برای حداقل دو هفته در دسترس و در کیف امداد باشد. نرسیدن دارو، خود بزرگترین عامل اضطراب برای سالمندان است.

۳. بهره‌گیری از تجربه‌های آن‌ها: از آن‌ها بخواهید درباره خاطرات قدیمی، قصه‌ها یا چگونگی پشت سر گذاشتن سختی‌های گذشته صحبت کنند. این کار به آن‌ها حس مفید بودن و اقتدار می‌دهد و تمرکزشان را از شرایط فعلی دور می‌کند.

۴. حفظ فعالیت‌های سبک: انجام حرکات کششی ساده یا حتی تسبیح گرداندن و ذکرهای آرام‌بخش، به کاهش تنش عضلانی و آرامش ذهن کمک می‌کند.

۵. ارتباطات اجتماعی: اگر امکان‌پذیر است، فرصتی فراهم کنید تا با دوستان یا سایر اقوام به صورت تلفنی صحبت کنند. شنیدن صدای عزیزان، بهترین دارو برای قلب‌های مضطرب است.

۶. تغذیه و آبرسانی: استرس باعث خشکی دهان و ضعف می‌شود. جرعه‌جرعه نوشیدن آب ولرم یا دمنوش‌های آرام‌بخش (مثل بابونه یا گل‌گاوزبان - با مشورت پزشک) بسیار موثر است.

یادآوری مهم: سالمندان ممکن است ترس خود را بروز ندهند و دچار «سکوت یا انزوا» شوند. در کنارشان بنشینید، دستشان را بفشارید و به آن‌ها اطمینان دهید که در تمام لحظات کنارشان هستید. حضور شما، بزرگترین منبع امنیت آن‌هاست.

یک نکته کاربردی برای شما:

اگر پدربزرگ یا مادربزرگ در منزل دارید، بد نیست یک «رادیو جیبی با باتری اضافه» برایشان تهیه کنید. بسیاری از سالمندان با شنیدن برنامه‌های رادیویی سنتی، احساس آرامش و کنترل بیشتری بر اوضاع پیدا می‌کنند.

۲۸: «مراقبت‌های ویژه و حفظ آرامش زنان باردار در شرایط بحرانی و جنگ»

مادران باردار، حامل پیام امید و زندگی هستند. در شرایط سخت، اولویت اصلی حفظ «آرامش روانی» و «ثبات جسمی» شماست.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جمعیت هلال احمر؛ برای عبور ایمن از این دوران، رعایت نکات زیر ضروری است:

۱. حفاظت در برابر اخبار استرس‌زا: هورمون‌های استرس (کورتیزول) مستقیماً بر جنین تأثیر می‌گذارند. تا حد امکان از شنیدن جزئیات حوادث، دیدن تصاویر دلخراش و گفتگوهای نگران‌کننده دوری کنید. شنیدن موسیقی‌های ملایم یا تلاوت‌های آرام‌بخش را جایگزین کنید.

۲. تکنیک‌های تنفسی: تنفس عمیق شکمی (که در آن شکم هنگام دم بالا می‌آید و هنگام بازدم فرو می‌رود)، سیستم عصبی پاراسمپاتیک را فعال می‌کند. این کار ضربان قلب مادر را پایین می‌آورد و اکسیژن‌رسانی به جفت و جنین را بهبود می‌بخشد.

۳. آماده‌سازی «کیف نجات مادر»: علاوه بر وسایل معمول، یک کیف کوچک شامل این موارد داشته باشید:
- آخرین سونوگرافی و پرونده پزشکی.
- داروهای مکمل (اسید فولیک، آهن و...).
- آب کافی و میان‌وعده‌های مقوی (خرما، مغزها، بیسکویت).
- یک پتوی کوچک و لباس گرم اضافی.

۴. تامین آب بدن: استرس باعث کم‌آبی بدن می‌شود که می‌تواند منجر به انقباضات رحمی‌شود. حتماً جرعه‌جرعه و به دفعات زیاد آب بنوشید، حتی اگر احساس تشنگی ندارید.

۵. نحوه پناه گرفتن صحیح: اگر مجبور به رفتن به پناهگاه یا جای امن هستید، به آرامی حرکت کنید. هنگام نشستن در فضای محدود، سعی کنید به پهلوی چپ لم بدهید تا خون‌رسانی به جنین در بهترین حالت باقی بماند.

۶. ارتباط با تیم پزشکی: شماره تماس پزشک یا ماما و آدرس نزدیک‌ترین بیمارستان فعال را در گوشی خود ذخیره و روی یک برگه در کیف نجاتتان بچسبانید.

۷. حمایت اطرافیان: همسر و اعضای خانواده باید محیطی سرشار از محبت و امنیت برای مادر فراهم کنند. صحبت کردن درباره آینده زیبا و نام‌گذاری کودک می‌تواند ذهن مادر را از ترس‌های فعلی دور کند.

یک پیشنهاد برای خانواده‌ها:

اگر در میان اطرافیانتان خانم بارداری هست، بزرگترین کمک شما این است که «گوش شنوای» ترس‌های او باشید و اجازه ندهید کارهای سنگین فیزیکی یا جابه‌جایی وسایل را در زمان خطر انجام دهد.

۲۹: «حمایت از کودکان و بزرگسالان دارای اوتیسم در شرایط بحرانی و جنگ »

افراد دارای اوتیسم دنیا را متفاوت‌تر و شدیدتر از ما تجربه می‌کنند. صدای آژیر یا انفجار برای آن‌ها نه فقط ترسناک، بلکه دردناک است. با رعایت این استانداردهای جهانی، امنیت آن‌ها را تأمین کنید:
‌
۱. کاهش محرک‌های حسی:
صداهای ناگهانی می‌تواند باعث «فروپاشی عصبی» (Meltdown) شود. حتماً از هدفون‌های حذف نویز (Noise-canceling) یا گوش‌گیرهای نرم استفاده کنید. اگر در پناهگاه هستید، گوشه‌های دنج‌تر و کم‌نورتر را برای نشستن آن‌ها انتخاب کنید.
‌
۲. استفاده از «داستان‌های تصویری»:
افراد اوتیستیک با تصاویر بهتر ارتباط می‌گیرند. به جای توضیحات کلامی طولانی، با چند نقاشی ساده مراحل پناه گرفتن را نشان دهید: (عکس خانه، عکس پناهگاه، عکس نشستن کنار مادر). این کار ابهام و ترس از مجهول را کاهش می‌دهد.
‌
۳. کیف حسی (Sensory Bag) آماده داشته باشید:
وسایلی که به آن‌ها آرامش می‌دهد (مثل فیجت، خمیر بازی، یک تکه پارچه نرم، یا اسباب‌بازی که می‌چرخد) را همیشه همراه داشته باشید. این اشیاء به آن‌ها کمک می‌کند تا روی حس لامسه تمرکز کنند و از هجوم صداهای محیطی دور شوند.
‌
۴. پذیرش رفتارهای تکراری (Stimming):
اگر کودک شروع به تکان دادن دست‌ها، راک کردن (عقب و جلو رفتن) یا زمزمه کردن کرد، هرگز مانع او نشوید. این رفتارها مکانیسم دفاعی بدن او برای تخلیه فشار عصبی و رسیدن به آرامش است.
‌
۵. کارت شناسایی و اطلاعات تماس:
یک دستبند یا کارت به گردن یا لباس او متصل کنید که روی آن نوشته شده باشد: «دارای اختلال اوتیسم - ممکن است صحبت نکند» به همراه شماره تماس ضروری. در شلوغی‌ها این کارت حیاتی است.
‌
۶. ثبات در رژیم غذایی:
تغییر ناگهانی نوع غذا برای این افراد بسیار تنش‌زاست. سعی کنید در مدت زمان جنگ ، همان خوراکی‌هایی را تهیه کنید که به آن‌ها عادت دارند (حتی اگر تنقلات ساده باشد).
‌
۷. لحن کوتاه و مستقیم:
در زمان خطر، از جملات طولانی استفاده نکنید. به جای «عزیزم بیا بریم پایین چون ممکنه خطرناک باشه»، فقط بگویید: «کفش بپوش. بریم پایین.» دستورات کوتاه و واضح، پردازش ذهنی را برای آن‌ها آسان‌تر می‌کند.

یادآوری برای مراقبان: اگر فرد دچار فروپاشی (جیغ کشیدن یا گریه شدید) شد، خونسرد بمانید، محیط را تا حد امکان ساکت کنید و فقط مراقب باشید به خودش آسیب نزند. او به زمان نیاز دارد تا سیستم عصبی‌اش دوباره به تعادل برسد.

یک نکته تخصصی: اگر کودک شما به نور حساس است، همراه داشتن یک عینک آفتابی تیره در کیف نجات می‌تواند در محیط‌های پرنور یا زمان استفاده از چراغ‌قوه‌های تند، به او کمک شایانی کند.

۳۰: «توقف، ارزیابی، ورود به مناطق آسیب دیده»

در لحظات پس از انفجار، «غریزه قهرمانی» ممکن است شما را به قلب خطر بفرستد. طبق استانداردهای جهانی جستجو و نجات، اولین وظیفه شما زنده ماندن است. پیش از ورود به هر ساختمان آسیب‌دیده، این چک‌لیست ۱۰ ثانیه‌ای را اجرا کنید: ‌

۱. ارزیابی پایداری سازه (خطر ریزش ثانویه) - قانون «نگاه به بالا»: قبل از ورود، به لبه‌های بام و بالکن‌ها نگاه کنید. اجسام معلق مانند «تیرآهن‌های شل، کولرها و سنگ‌نما» با کوچک‌ترین ارتعاش یا وزش باد سقوط می‌کنند. - شنیدن آواهای خطر: به صداهای ساختمان گوش دهید. صدای «خزش» یا «تیک‌تیک» اسکلت، نشانه خستگی سازه و ریزش قریب‌الوقوع است. - الگوی تخریب: اگر ساختمان به صورت «کیک طبقاتی» روی هم ریخته، هرگز بدون تجهیزات جک‌زنی و مهار تخصصی وارد لایه‌ها نشوید. ‌

۲. مهار خطرات محیطی (عوامل ثانویه خطر) - نشت گاز «قاتل خاموش»: بوی گاز یا صدای «هیس» نشانه نشت است. هشدار حیاتی: هیچ وسیله الکترونیکی، حتی موبایل برای نور را روشن یا خاموش نکنید. جرقه میکروسکوپی در مدار گوشی باعث انفجار توده‌ای می‌شود. - برق‌گرفتگی در رطوبت: اگر آب در محیط جریان دارد، فرض را بر این بگذارید که تمام سطوح فلزی و آب‌ها دارای جریان برق هستند. تا قطع کامل کنتور از منبع اصلی، وارد آب نشوید. ‌

۳. حفاظت فردی استاندارد - گرد و غبار ناشی از تخریب بتن و آزبست، ریه‌ها را دچار التهاب شدید و خونریزی داخلی می‌کند. حتما از ماسک یا حداقل یک پارچه ضخیم مرطوب استفاده کنید. - حفاظت دست و پا: میل‌گردهای زنگ‌زده و شیشه‌های خرد شده منبع اصلی عفونت «کزاز» هستند. اگر دستکش کار ندارید، دست‌های خود را با پارچه بپیچید و هرگز با کفش‌های تخت یا صندل وارد آوار نشوید. ‌

۴. طراحی نقشه خروج - پشت به مسیر خروج کار نکنید: همیشه طوری مستقر شوید که راه خروج در دیدرس و دسترس شما برای لحظه اضطراری باشد. - شناسایی «نقاط امن داخلی»: در حین ورود، ستون‌های اصلی یا زیر میزهای فلزی مستحکم را شناسایی کنید تا اگر لرزش مجدد شروع شد، در کمتر از ۲ ثانیه پناه بگیرید. ‌

۵. اصل «ارتباط و اطلاع‌رسانی» - قبل از ورود، حتما به یک نفر در بیرون اطلاع دهید که دقیقا به کدام بخش ساختمان می‌روید. اگر ساختمان دوباره ریزش کند، تیم‌های امدادی باید بدانند شما در کجا دفن شده‌اید. ‌ یادآوری حیاتی: در استانداردهای عملیاتی، «یک مصدوم بهتر از دو مصدوم است». اگر حس کردید محیط ناپایدار است، عقب‌نشینی کنید و با تماس با ۱۱۲ منتظر تیم‌های تخصصی امدادی بمانید.

۳۱: «ارزیابی مصدوم؛ تشخیص نوع گرفتاری و اقدامات حیاتی»

پس از اطمینان از ایمنی محیط، گام دوم دسترسی به مصدوم و ارزیابی وضعیت اوست. در محیط‌های جنگی یا تخریب شده، «زمان طلایی» نجات بسیار کوتاه است.

طبق پروتکل‌های «طب رزم و تروما»، مراحل زیر را اجرا کنید:

۱. تشخیص نوع وضعیت مصدوم
- «مصدوم آزاد»: فردی که روی آوار افتاده یا در محیطی است که مانع فیزیکی سنگین روی بدنش نیست. برای این افراد بلافاصله عملیات ارزیابی «راه هوایی، تنفس و گردش خون» را شروع کنید.
- «مصدوم گرفتار یا زیر آوار»: فردی که اندام‌های او زیر بتن، تیرآهن یا آوار سنگین مانده است. هشدار: هرگز سعی نکنید این افراد را با کشیدن ناگهانی دست یا پا خارج کنید؛ این کار باعث «قطع نخاع» یا پارگی عروق می‌شود.
‌
۲. ارزیابی سطح هوشیاری
- مصدوم را با صدای بلند صدا بزنید و به آرامی‌شانه‌هایش را تکان دهید.
- اگر پاسخ نمی‌دهد اما نفس می‌کشد، او را در «وضعیت ریکاوری» (خوابیده به پهلو) قرار دهید تا راه تنفسش باز بماند.
- اگر پاسخی نمی‌دهد و قفسه سینه حرکت نمی‌کند، راه گلو را از گرد و غبار پاک کرده و در صورت داشتن مهارت، عملیات «احیای قلبی ریوی» را شروع کنید.
‌
۳. مدیریت خونریزی‌های مرگبار
- در انفجارات، خونریزی شدید عامل اصلی مرگ است. قبل از هر اقدامی، کل بدن را برای پیدا کردن «خونریزی جهنده» بررسی کنید.
- با استفاده از پانسمان فشاری یا «شریان‌بند»، خونریزی دست و پا را مهار کنید. اگر ترکش یا شیشه در بدن فرورفته، «هرگز آن را خارج نکنید»؛ این کار باعث خونریزی شدیدتر می‌شود، فقط دور آن را با پارچه ثابت کنید.
‌
۴. بررسی «سندرم له شدگی»
- اگر عضوی از بدن «مخصوصاً پاها» بیش از ۱۵ دقیقه زیر فشار سنگین آوار مانده است، آن را ناگهان آزاد نکنید.
- آزاد کردن ناگهانی باعث ورود سموم انباشته شده وارد جریان خون و به سمت قلب می‌شود و به جز خطر سکته قلبی ممکن است کلیه‌ها را از کار بیاندازد . در این شرایط، تا حد امکان از تیم‌های امدادی کمک بخواهید و به مصدوم هوشیار مایعات فراوان بدهید.
‌
۵. تثبیت ستون فقرات
- با هر مصدوم در محیط بمباران شده به گونه‌ای رفتار کنید که انگار «آسیب نخاعی» دارد.
- سر و گردن مصدوم را به هیچ‌وجه نچرخانید. اگر مجبور به جابه‌جایی برای نجات جان او هستید، بدن را به صورت «یک‌تکه» و هماهنگ و باثابتنگه داشتن و فیکس کردن گردن و سر مصدوم حرکت دهید.
‌
۶. پیشگیری از شوک و افت دما
- مصدوم تروما حتی در هوای گرم به سرعت دمای بدن خود را از دست می‌دهد. زیر مصدوم و روی او را با پتو یا لباس بپوشانید تا از «شوک » جلوگیری شود.

یادآوری حیاتی: در زمان ارزیابی، مدام با مصدوم صحبت کنید. حفظ ارتباط کلامی‌باعث کاهش شوک روانی و مشخص ماندن سطح هوشیاری او در دقایق بحرانی می‌شود.

۳۲: «سندرم له شدگی؛ بمب ساعتی در بدن مصدوم زیر آوار»

در امداد و نجات آوار، لحظه «برداشتن سنگینی از روی مصدوم» خطرناک‌ترین زمان عملیات است.

در امدادونجات آوار، لحظه «برداشتن سنگینی از روی مصدوم» خطرناک‌ترین زمان عملیات است. پدیده‌ای به نام «سندرم له شدگی» می‌تواند فردی را که تا چند لحظه پیش زنده بود، بلافاصله پس از رهاسازی به کام مرگ بکشاند. پس بهتر است در گام اول و نبود تهدید اینکار را به امدادگران متخصص بسپارید و در صورت عدم دسترسی و یا خطر جانی طبق استانداردهای جهانی، این نکات حیاتی را رعایت کنید:

۱. مکانیزم له شدگی چیست؟

وقتی عضوی «معمولاً پا یا دست» بیش از ۱۵ دقیقه زیر فشار سنگین باشد، خون‌رسانی به آن قطع شده و بافت‌های عضله تخریب می‌شوند. در این حالت سموم کشنده‌ای مثل «پتاسیم» و پروتئین «میوگلوبین» در عضو گرفتار جمع می‌شوند که تا زمان وجود فشار، همان‌جا می‌مانند.

۲. خطر اول: ایست قلبی آنی (مرگ در حین نجات)

به محض بلند کردن آوار، مسیر جریان خون باز شده و موج پتاسیم به سمت قلب حرکت می‌کند. این حجم ناگهانی پتاسیم، سیستم الکتریکی قلب را مختل کرده و باعث «ایست قلبی» در کمتر از چند دقیقه می‌شود.

۳. خطر دوم: نارسایی کلیه (تأخیری)

پروتئین‌های آزاد شده از عضلات تخریب شده «میوگلوبین»، مانند لخته‌های ریز عمل کرده و مجاری کلیه را مسدود می‌کنند. این وضعیت باعث می‌شود کلیه‌ها در عرض چند ساعت از کار بیفتند. نشانه اصلی آن، «ادرار تیره یا قهوه‌ای رنگ» است.

۴. اقدامات حیاتی: چه زمانی از «تورنیکه» استفاده کنیم؟

- اگر دسترسی به تیم پزشکی و سرم‌تراپی ندارید: قبل از بلند کردن آوار، بالای عضو له شده را با یک «شریان‌بند یا تورنیکه» کاملاً محکم ببندید.

- هدف از این کار: ایجاد یک سد فیزیکی است تا وقتی فشار آوار برداشته می‌شود، سموم وارد جریان خون اصلی و قلب نشوند.

- هشدار: این تورنیکه نباید تا رسیدن به بیمارستان مجهز باز شود.

۵. مدیریت مایعات (هیدراتاسیون)

- اگر مصدوم هوشیار است و آسیب شکمی ندارد، «قبل و حین» برداشتن آوار به او مایعات فراوان بخورانید. این کار باعث رقیق شدن سموم در خون و کمک به دفع آن‌ها از کلیه‌ها می‌شود.

۶. انتقال سریع

- مصدوم له شدگی یک «مصدوم بدحال» محسوب می‌شود، حتی اگر در لحظه خروج ظاهر خوبی داشته باشد. او باید فوراً برای دریافت درمان‌های تخصصی مانند «دیالیز» یا «تزریق بیکربنات» به بیمارستان منتقل شود.

یادآوری حیاتی: نجات موفق، فقط بیرون کشیدن فرد از زیر آوار نیست؛ بلکه جلوگیری از «شلیک سموم» به سمت قلب اوست. اگر فردی طولانی‌مدت زیر آوار مانده، برداشتن ناگهانی وزن بدون حضور امدادگران تخصصی بستن شریان‌بند (در موارد خاص و در شرایط عدم دسترسی پزشکی) یا مایعات‌رسانی، می‌تواند مرگبار باشد.

۳۳؛ «کمک‌های اولیه در مصدوم با خونریزی شدید ناشی از حملات هوایی»

در زمان حمله هوایی، اگر مصدوم با خونریزی مشاهده کردید، تا رسیدن نیروهای امدادی کمک‌های اولیه را انجام دهید.

در استانداردهای جدید نجات (پروتکل MARCH)، «خونریزی شدید» اولین و حیاتی‌ترین عاملی است که باید مهار شود؛ حتی قبل از بررسی راه هوایی و تنفس! یک جراحت شریانی (سرخرگی) می‌تواند در کمتر از ۲ دقیقه باعث تخلیه کامل خون بدن و مرگ شود. در این لحظات، شما زمان برای «فکر کردن» ندارید، فقط باید «عمل» کنید.

۱. تشخیص خونریزی صاعقه‌ای و جهنده
اگر با هر یک از این نشانه‌ها روبرو شدید، مصدوم در خطر مرگ فوری است:
- خون به صورت «جت» یا فواره‌ای از زخم بیرون می‌زد.
- خون روی زمین «حوضچه» درست کرده است.
- لباس یا باند در عرض چند ثانیه کاملاً غرق در خون می‌شود.

۲. فشار مستقیم و پانسمان فشاری
- محل خونریزی را با گاز استریل، پارچه تمیز یا حتی لباس با قدرت دست فشار دهید تا خونریزی بند آید.
- اگر وسیله در اختیار دارید، از پانسمان فشاری (بستن محکم باند روی توده پارچه) استفاده کنید. فشار باید به قدری باشد که خونریزی مهار شود.

۳. پانسمان حفره‌ای (Wound Packing) برای نقاط حساس
در نقاطی از بدن (مثل زیربغل، کشاله ران یا گردن) که زخم عمیق است:
- حفره زخم را با پارچه یا گاز استریل کاملاً «پُر کنید». پارچه را با انگشت تا عمق زخم (جایی که رگ پاره شده) فشار دهید تا حفره کاملاً کیپ شود.
- پس از پر کردن حفره، با تمام وزن بدن خود روی آن فشار بیاورید. این فشار باید حداقل ۳ تا ۵ دقیقه به‌صورت مداوم و بدون حتی یک لحظه «رها کردن» ادامه یابد.

۴. استفاده حیاتی از تورنیکه (شریان‌بند)
اگر خونریزی با فشار مستقیم بند نیامد و مصدوم همچنان خون از دست میدهد و تیم امدادی نرسیده است :
- محل بستن: تورنیکه را ۵ تا ۱۰ سانتی‌متر بالاتر از جراحت ببندید. اگر محل زخم مشخص نیست، آن را در بالاترین نقطه اندام (نزدیک به شانه یا کشاله ران) ببندید.
- تورنیکه دست‌ساز: از یک پارچه عریض (حداقل ۵ سانتی‌متر مثل کمربند پارچه‌ای یا چفیه) استفاده کنید. پارچه را دور عضو گره بزنید، یک خودکار فلزی یا چوب محکم را روی گره بگذارید، گره دوم را روی آن بزنید و سپس چوب را آنقدر بچرخانید تا خونریزی «کاملاً» متوقف شود. چوب را در همان حالت ثابت کنید.
- نکته حیاتی: تورنیکه را تا اتاق عمل نباید باز کنید.
- ثبت زمان: ساعت دقیق بستن را روی پیشانی یا بازوی مصدوم بنویسید (مثلاً T ۱۴:۲۰).

۵. پیشگیری از مرگ بر اثر سرما (هیپوترمی)
مصدومی‌که خون از دست می‌دهد، به سرعت بدنش سرد شده و فرآیند لخته شدن خون مختل می‌شود:
- حتی در هوای گرم، مصدوم را با پتو یا لباس‌های اضافی بپوشانید.
- او را مستقیماً روی زمین سرد رها نکنید؛ زیر او کارتن، پتو یا لباس بیندازید تا گرمای بدنش حفظ شود.

۶. وضعیت قرارگیری
- مصدوم را به پشت بخوابانید. اگر هوشیار نیست و احتمال استفراغ وجود دارد، او را به پهلو (وضعیت ریکاوری) قرار دهید تا راه تنفسش باز بماند، اما همچنان بر محل خونریزی نظارت داشته باشید.
‌
یادآوری حیاتی: در لحظه بحران، هدف شما تمیز کردن یا استریل کردن زخم نیست. هدف فقط «نگه داشتن خون در بدن» است. تا رسیدن کادر درمان، لحظه‌ای از مصدوم غافل نشوید.

۳۴: «مدیریت شوک؛ نجات مصدوم از لبه مرگ در حوادث انفجاری»

شوک، قاتل خاموش مصدومان انفجار است. شوک بیشتر به دلیل از دست دادن حجم زیادی از خون ایجاد میشود اما گاهی مصدوم زخم بزرگی ندارد، اما به دلیل موج انفجار یا خونریزی داخلی، سیستم گردش خون او در حال فروپاشی است. اگر شوک مهار نشود، حتی با بهترین جراحی‌ها هم نمی‌توان مصدوم را به زندگی برگرداند.

۱. شناسایی علائم شوک
اگر مصدوم این نشانه‌ها را دارد، یعنی در مرحله خطرناک شوک قرار گرفته است:
- پوست رنگ‌پریده، سرد و غرق در عرق سرد (پیشانی و کف دست).
- نبض تند و ضعیف (سخت لمس می‌شود).
- تنفس تند و سطحی.
- تشنگی شدید، گیجی، بی‌قراری یا خیره شدن به یک نقطه.
- کاهش سطح هوشیاری.

۲. اولویت اول: توقف و مهار خونریزی
هیچ اقدامی‌برای درمان شوک موثر نخواهد بود مگر اینکه ابتدا خونریزی (ظاهری یا پنهان) مهار شود. اگر خونریزی فعالی می‌بینید، طبق اطلاعیه ۳۳ بلافاصله با فشار یا تورنیکه آن را بند بیاورید.

۳. مبارزه با «مثلث مرگ»: گرم نگه داشتن مصدوم
افت دمای بدن، شوک را مرگبار می‌کند.
- حتی در هوای گرم، زیر و روی مصدوم را بپوشانید. لباس‌های خیس را در صورت امکان خارج کنید.
- از تماس مستقیم بدن مصدوم با زمین سرد (آسفالت یا خاک) جلوگیری کنید؛ از یک لایه عایق (پتو یا کارتن) زیر او استفاده کنید.

۴. وضعیت قرارگیری صحیح (Positioning)
- مصدوم را به پشت بخوابانید.
- در استانداردهای جدید، اگر مصدوم آسیب سر یا تنگی نفس شدید (ناشی از موج انفجار در قفسه سینه) ندارد، و پاهای او سالم است می‌توانید پاهای او را حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متر بالا ببرید تا خون به سمت مغز و قلب برود.
- هشدار: اگر مصدوم در تنفس مشکل دارد، اجازه دهید در حالتی که راحت‌تر نفس می‌کشد (نیمه‌نشسته) بماند.

۵. ممنوعیت مطلق خوراکی و آشامیدنی
- هرگز به مصدوم دچار شوک، آب یا غذا ندهید؛ حتی اگر به شدت اظهار تشنگی کند.
- شوک باعث می‌شود سیستم گوارش از کار بیفتد و دادن مایعات منجر به استفراغ، انسداد راه هوایی و پیچیده‌تر شدن فرآیند بیهوشی در اتاق عمل می‌شود. فقط می‌توانید لب‌های او را با یک پارچه مرطوب خیس کنید.

۶. حمایت روانی و آرامش
- ترس و اضطراب، شدت شوک را افزایش می‌دهد. با لحنی آرام و مطمئن با مصدوم صحبت کنید. به او بگویید که کمک در راه است و شما در کنارش هستید. این «اکسیژن روانی» ضربان قلب او را تنظیم می‌کند.

۷. پایش مداوم (کنترل علائم حیاتی)
- تا رسیدن تیم های امدادی، هر ۲ دقیقه یک‌بار سطح هوشیاری و تنفس او را چک کنید. اگر مصدوم بیهوش شد اما همچنان نفس می‌کشد، او را به پهلو (وضعیت ریکاوری) بخوابانید تا راه هوایی‌اش باز بماند.

یادآوری حیاتی: در حوادث انفجاری، همیشه فرض را بر این بگذارید که مصدوم در حال ورود به مرحله شوک است. گرم نگه داشتن و مهار خونریزی، دو بال اصلی شما برای نجات اوست.

۳۵: «کمک‌های اولیه در سوختگی‌های ناشی از انفجار و حرارت» ‌

در انفجارها، سوختگی اغلب با آسیب‌های دیگری (مثل شکستگی یا خونریزی) همراه است. طبق استانداردهای جدید، مهار آتش و سرد کردن زخم حیاتی است، اما نباید باعث یخ زدن بدن مصدوم و بدتر شدن وضعیت شوک او شود.

۱. قطع منبع سوختگی (ایمنی) - اگر لباس مصدوم در حال سوختن است،با استفاده از پتو یا پارچه یا حتی لباس اتش لباس مصدوم رو خاموش کنید. - اگر سوختگی ناشی از مواد شیمیاییِ بمب است، با احتیاط لباس‌های آلوده را (بدون تماس با دست خودتان) خارج کنید. ‌

۲. بررسی راه هوایی (بسیار حیاتی در انفجار) - اگر سوختگی در محیط بسته رخ داده، احتمال سوختگی مجاری تنفسی بسیار بالاست. - نشانه‌ها: سوختگی موهای بینی، سرفه خشک، تغییر صدا یا وجود دوده در دهان. در این حالت، مصدوم باید سریعاً به مرکز درمانی برسد زیرا ورم گلو می‌تواند راه نفس را در چند دقیقه کاملاً ببندد.

۳. سرد کردن هوشمندانه (قانون ۲۰-۲۰) - محل سوختگی را با آب جاری ولرم یا خنک (نه آب یخ) به مدت ۲۰ دقیقه شستشو دهید. - هشدار : اگر بیش از ۲۰ درصد بدن سوخته است، شستشوی طولانی با آب سرد باعث افت دمای بدن (هیپوترمی) می‌شود. در سوختگی‌های وسیع، فقط به مدت ۱ تا ۲ دقیقه سرد کنید و سپس روی زخم را بپوشانید. - هرگز از یخ، برف، کره، خمیردندان یا پمادهای سنتی روی زخم استفاده نکنید؛ این کار باعث عمق گرفتن سوختگی و عفونت می‌شود. ‌

۴. خارج کردن زیورآلات و ساعت - قبل از اینکه اندام ورم کند، به سرعت انگشتر، ساعت، دستبند و کفش‌های مصدوم را خارج کنید. در سوختگی، تورم (ادِم) به سرعت رخ می‌دهد و این اشیاء مانند تورنیکه عمل کرده و خون‌رسانی به انگشتان را قطع می‌کنند. ‌

۵. پوشاندن زخم - بهترین پوشش برای سوختگی در صحنه حادثه، نایلون محافظ غذا (سلفون پاک و تمیز) است. - سلفون به زخم نمی‌چسبد، مانع خروج آب بدن می‌شود و درد را به شدت کاهش می‌دهد (چون مانع تماس هوا با پایانه‌های عصبی می‌شود). - سلفون را به صورت لایه لایه روی زخم بگذارید و دور اندام نپیچانید (چون سلفون خاصیت کشسانی ندارد و در صورت ورم، به اندام فشار می‌آورد). ‌

۶. تاول‌ها را دستکاری نکنید - تاول‌ها بهترین پانسمان بیولوژیک بدن هستند. پاره کردن آن‌ها راه را برای عفونت‌های مرگبار باز می‌کند. ‌

۷. مدیریت تشنگی و شوک - اگر مصدوم هوشیار است و انتقال او بیش از یک ساعت طول می‌کشد، جرعه‌های کوچک آب به او بدهید. اما اگر مصدوم بیهوش است، طبق پروتکل شوک عمل کرده و چیزی به او نخورانید. ‌

یادآوری حیاتی: در سوختگی‌های ناشی از انفجار، اولویت درمان همیشه با «خونریزی‌های جهنده» است. ابتدا خونریزی را مهار کنید، سپس به سراغ سرد کردن سوختگی بروید

۳۶: «آسیب‌های تنفسی و ریوی در انفجار؛ قاتل پنهان»

در انفجارها، ریه حساس‌ترین اندام به تغییر فشار است. حتی اگر بدن مصدوم هیچ زخمی نداشته باشد، موج انفجار می‌تواند باعث خونریزی داخلی در ریه‌ها شود. شناسایی سریع و پوزیشن‌دهی صحیح، تنها راه نجات این مصدومان تا رسیدن به بیمارستان است. ‌

۱. شناسایی علائم خطر (تنگی نفس) اگر مصدوم پس از انفجار دچار این حالات شد، ریه‌های او آسیب دیده است: - تنگی نفس شدید یا تنفس بسیار سریع و سطحی. - درد قفسه سینه که با نفس کشیدن بدتر می‌شود. - سرفه همراه با خلط خونی یا کف‌آلود. - کبود شدن لب‌ها، نوک انگشتان یا لاله‌ی گوش (نشانه کمبود اکسیژن). - صدای "هیس هیس" یا مکش هوا از زخم قفسه سینه. ‌

۲. مدیریت زخم باز قفسه سینه (Sucking Chest Wound) اگر سوراخی در قفسه سینه دیده می‌شود که با هر بار نفس کشیدن صدا می‌دهد: - بلافاصله سوراخ را با کف دست بپوشانید. - پانسمان دریچه‌ای : از یک قطعه پلاستیک پاک (مثل نایلون ضخیم یا سلفون چند لایه) استفاده کنید. آن را روی زخم قرار دهید و ۳ طرف آن را با چسب محکم کنید و یک طرف را باز بگذارید. این کار باعث می‌شود موقع بازدم، هوای اضافی از ریه خارج شود اما موقع دم، هوای آلوده وارد قفسه سینه نشود. ‌

۳. آسیب ریه ناشی از موج انفجار (بدون زخم ظاهری) این مصدومان معمولاً گیج هستند و احساس خفگی می‌کنند: - هرگونه لباس سفت، جلیقه یا کمربند را که به قفسه سینه فشار می‌آورد شل کنید. - مصدوم را به هیچ وجه مجبور به راه رفتن نکنید؛ هرگونه فعالیت بدنی، نیاز ریه به اکسیژن را بیشتر کرده و وضعیت را وخیم می‌کند. ‌

۴. وضعیت قرارگیری (حیاتی‌ترین اقدام) - اگر مصدوم هوشیار است: بهترین حالت، نشستن و تکیه دادن به یک دیوار یا بالش است (حالت نیمه‌نشسته). این کار باعث می‌شود دیافراگم پایین برود و ریه‌ها فضای بیشتری برای باز شدن داشته باشند. - اگر مصدوم بی‌هوش است: او را به سمت آسیب‌دیده بخوابانید. (برخلاف باور عمومی، خواباندن روی سمت سالم باعث می‌شود خون یا ترشحات ریه آسیب‌دیده وارد ریه سالم شود. پس ریه سالم باید بالا بماند تا آزادانه نفس بکشد).

۳۷: «مراقبت از چشم در انفجار؛ پیشگیری از نابینایی دائمی»

چشم‌ها حساس‌ترین عضو بدن در برابر موج انفجار و ذرات معلق هستند. در مواجهه با مصدومیت چشمی، بزرگ‌ترین اصل این است: «هر چه کمتر دست بزنید، شانس بینایی بیشتر است.» ‌

۱. شناسایی نوع آسیب - آسیب سطحی: سوزش، قرمزی و احساس وجود شن در چشم (ناشی از گرد و غبار). - آسیب نفوذی (خطرناک): وجود ترکش در چشم، خونریزی داخل کره چشم، یا تغییر شکل مردمک. ‌

۲. قانون طلایی: هرگز چشم را نمالید! - در لحظه انفجار، اولین واکنش مصدوم مالیدن چشم‌هاست. این کار باعث می‌شود ذرات ریز شیشه یا خاک، قرنیه را مثل چاقو ببرند. دست‌های مصدوم را بگیرید و او را آرام کنید.

۳. برخورد با جسم خارجی (ترکش در چشم) - هرگز سعی نکنید جسمی‌که وارد کره چشم شده را خارج کنید. - هرگز چشم را با آب نشویید: اگر احتمال می‌دهید دیواره چشم سوراخ شده باشد، شستشو با آب باعث ورود آلودگی به داخل کره چشم و تخلیه مایع حیاتی چشم می‌شود. ‌

۴. محافظت و پوشاندن (تکنیک فنجان) - هدف ما این است که هیچ فشاری به چشم وارد نشود. - یک لیوان یک‌بار مصرف، کاغذ مخروطی شده یا یک محافظ سفت (Eye Shield) روی چشم بگذارید (به طوری که لبه‌های محافظ روی استخوان ابرو و گونه قرار گیرد و با خودِ چشم تماس نداشته باشد). - محافظ را با چسب روی صورت محکم کنید.

نکته حیاتی : طبق استانداردهای جدید، اگر امکان دارد، هر دو چشم را بپوشانید (حتی اگر یکی سالم است). چون حرکت چشم سالم باعث حرکت همزمان چشم آسیب‌دیده زیر پانسمان می‌شود و آسیب را بیشتر می‌کند.

۵. شستشو فقط برای مواد شیمیایی - فقط و فقط اگر مطمئن هستید ماده شیمیایی یا اسیدی به چشم پاشیده و زخمی (ترکش) وجود ندارد، چشم را با آب تمیز و ولرم به مدت حداقل ۱۵ دقیقه از سمت بینی به سمت گوش بشویید.

۶. وضعیت مصدوم - مصدوم را در وضعیت نیمه‌نشسته (زاویه ۴۵ درجه) قرار دهید. این کار فشار داخل چشم را کاهش می‌دهد و از خونریزی بیشتر جلوگیری می‌کند. - به مصدوم بگویید از سرفه کردن، عطسه زدن یا زور زدن خودداری کند، زیرا فشار ناگهانی می‌تواند باعث تخلیه محتویات چشم شود. ‌

۷. استفاده از مسکن - اگر مصدوم درد شدیدی دارد، از مسکن‌های خوراکی استفاده کنید، اما از ریختن هرگونه قطره چشم، پماد یا مواد ضدعفونی‌کننده داخل چشم جداً خودداری کنید. ‌

یادآوری حیاتی: در آسیب‌های چشمی، شما جراح نیستید! وظیفه شما فقط این است که چشم را در برابر فشار و آلودگی بیشتر «قرنطینه» کنید و مصدوم را سریعاً به متخصص چشم برسانید.

۳۸: «مدیریت آسیب ستون فقرات؛ پیشگیری از فلج دائمی»

در حوادث انفجاری، ضربات شدید یا سقوط از ارتفاع، همیشه فرض را بر این بگذارید که ستون فقرات مصدوم آسیب دیده است، مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. جابه‌جایی نادرست در این شرایط، می‌تواند یک آسیب جزئی را به قطع نخاع همیشگی تبدیل کند.‌

۱. نشانه‌های مشکوک به آسیب نخاعی
اگر مصدوم یکی از این حالات را دارد، ستون فقرات او در خطر است:
- درد شدید در ناحیه گردن یا کمر.
- بی‌حسی، گزگز یا احساس "مورمور شدن" در دست‌ها یا پاها.
- عدم توانایی در حرکت دادن انگشتان دست یا پا.
- ضعف ناگهانی یا فلج شدن اندام‌ها.
- شکل غیرطبیعی و پیچ‌خورده در گردن یا پشت.
‌
۲. قانون طلایی: «مصدوم را تکان ندهید!»
- تنها در صورتی مصدوم را جابه‌جا کنید که ماندن در آن مکان باعث مرگ فوری او شود (مثلاً نشت گاز، خطر ریزش مجدد یا آتش‌سوزی).
- اگر مجبور به جابه‌جایی هستید، باید سر، گردن و تنه مصدوم را مانند یک «تنه درخت» و در یک خط مستقیم جابه‌جا کنید.
‌
۳. تثبیت دستی گردن (Manual Stabilization)
- پشت سر مصدوم بنشینید و با هر دو دست، دو طرف صورت و گوش‌های او را بگیرید تا سر او کوچکترین حرکتی به طرفین یا بالا و پایین نداشته باشد.
- از مصدوم بخواهید به هیچ وجه سرش را برای پاسخ دادن به شما نچرخاند.
‌
۴. ساخت گردن‌بند اضطراری
- اگر گردن‌بند طبی (C-Collar) ندارید، از یک حوله ضخیم، روزنامه لوله شده یا یک قطعه لباس که دور گردن پیچیده شده استفاده کنید تا فضای بین شانه و چانه پر شود.
- هشدار: گردن‌بند نباید آنقدر سفت باشد که راه نفس یا رگ‌های گردن را ببندد.
‌
۵. تکنیک چرخش یکپارچه (Log Roll)
اگر لازم است مصدوم را روی برانکارد بگذارید یا زیر او را چک کنید:
- حداقل به ۳ یا ۴ نفر نیاز دارید.
- یک نفر فقط مسئول نگه داشتن سر و گردن است و فرمانِ "چرخش" را او صادر می‌کند.
- بقیه افراد بدن مصدوم را همزمان و هماهنگ می‌چرخانند تا ستون فقرات هیچ تابی نخورد.
‌
۶. مدیریت کلاه ایمنی (در مورد موتورسواران)
- اگر مصدوم کلاه ایمنی (کاسکت) دارد، آن را خارج نکنید! مگر اینکه راه هوایی او بسته باشد و نتواند نفس بکشد. خارج کردن کلاه ایمنی توسط افراد غیرحرفه‌ای، بیشترین آمار قطع نخاع گردنی را دارد.
‌
۷. کنترل علائم حیاتی
- آسیب‌های نخاعی بالا (گردن) می‌تواند باعث ایست تنفسی شود. مدام تنفس مصدوم را چک کنید. اگر مصدوم استفراغ کرد، باید تمام بدن او را به صورت یکپارچه (Log Roll) به پهلو بچرخانید تا خفه نشود.
‌
یادآوری حیاتی: در نجات مصدوم، سرعت همیشه اولویت نیست؛ گاهی «آرامش و تثبیت» بسیار حیاتی‌تر از انتقال سریع است. هرگز اجازه ندهید افراد غیرمتخصص برای "کمک کردن"، مصدوم را از زیر بغل یا پاها کشیده و بلند کنند.

۳۹ :«موضوع: محافظت در برابر باران‌های اسیدی سمی (ناشی از انفجار مخازن سوخت)»

انفجار انبارهای نفت باعث ورود حجم انبوهی از ترکیبات سمی هیدروکربن‌ها و اکسیدهای گوگرد و نیتروژن در جو و به ابرها می‌شود که در صورت بارندگی، باران حاصل بسیار خطرناک و دارای خاصیت اسیدی شدید است (این پدیده می‌تواند باعث سوختگی‌های شیمیایی پوست و آسیب جدی به ریه‌ها شود).

۱. در زمان بارش پس از انفجارهای نفتی، تحت هیچ شرایطی از منزل خارج نشوید و تمام منافذ را با پارچه مرطوب بپوشانید (ذرات دوده سمی معلق در باران بسیار ریز بوده و به‌راحتی وارد فضای داخلی می‌شوند).
‌
۲. اگر در فضای باز غافلگیر شدید، بلافاصله به زیر سقف‌های بتنی یا فلزی پناه ببرید و از پناه گرفتن زیر درختان خودداری کنید (برگ درختان قطرات اسیدی را جمع کرده و به صورت متمرکز و خطرناک‌تر روی شما می‌ریزند).
‌
۳. در صورت تماس باران با پوست، به هیچ وجه محل را نمالید و فقط با جریان مداوم آب سرد شستشو دهید (مالش باعث نفوذ بیشتر ترکیبات نفتی و اسیدی به منافذ پوست و ایجاد درماتیت شدید می‌شود).
‌
۴. لباس‌هایی که به این باران آغشته شده‌اند را بلافاصله تعویض کرده و در کیسه دربسته قرار دهید (بخارات برخاسته از لباس خیس می‌تواند باعث مسمومیت تنفسی در فضای بسته خانه شود).
‌
۵. از ماسک‌های فیلتردار (ترجیحاً N۹۵ یا ماسک‌های دارای لایه کربن فعال) استفاده کنید (ماسک‌های پارچه‌ای معمولی در برابر بخارات اسیدی و ذرات معلق نفتی کارایی چندانی ندارند).
‌
۶. از مصرف آب چاه‌های روباز یا مخازن ذخیره آب باران در مناطق نزدیک به انفجار جداً خودداری کنید (نفوذ ترکیبات نفتی و اسید به منابع آب باعث مسمومیت‌های سیستمیک و آسیب به کلیه‌ها می‌شود).
‌
۷. حیوانات خانگی و احشام را به فضای کاملاً سرپوشیده منتقل کنید و علوفه آن‌ها را بپوشانید (باران اسیدی ناشی از سوختن نفت برای موجودات زنده کوچک بسیار کشنده است).
‌
۸. اگر دچار سوزش شدید مجاری تنفسی، سرفه خشک مداوم یا تاری دید شدید، بلافاصله به مراکز درمانی مراجعه کنید (این‌ها نشانه‌های اولیه مسمومیت با گازهای شیمیایی ناشی از احتراق ناقص نفت هستند).
‌
۹. پس از اتمام بارندگی، سطوح خارجی و خودروها را با فشار آب زیاد بشویید تا رسوبات سمی خشک نشوند (باقیمانده این مواد روی سطوح در اثر وزش باد دوباره به صورت گرد و غبار سمی در هوا پخش می‌شوند).

۴۰؛ «موضوع: کمک‌های اولیه در مسمومیت و آسیب با باران اسیدی نفتی» ‌

تماس با باران اسیدی ناشی از سوختن مخازن نفت، می‌تواند باعث مسمومیت و یا آسیب به پوست شود، بنابراین دانستن درباره کمک‌های اولیه مواجه با باران اسیدی، می‌تواند کمک‌کننده باشد.
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی جمعیت هلال‌احمر؛ برخورد باران اسیدی ناشی از سوختن مخازن نفت، فقط یک خیس شدن ساده نیست؛ بلکه تماس با اسیدهای قوی و هیدروکربن‌های سمی است که نیاز به اقدامات فوری امدادی دارد (سرعت عمل در دقایق اول، از آسیب دائمی‌به بینایی و ریه‌ها جلوگیری می‌کند).
‌
۱. در صورت ورود قطرات باران به چشم، بلافاصله چشم را باز نگه داشته و با جریان ملایم آب تمیز به مدت حداقل ۲۰ دقیقه شستشو دهید (شستشو باید از گوشه داخلی چشم به سمت بیرون باشد تا مواد سمی‌به چشم دیگر سرایت نکند).
‌
۲. برای سوختگی‌های پوستی ناشی از اسید باران، هرگز از پماد، روغن یا خمیردندان استفاده نکنید (این مواد حرارت و اسید را در بافت پوست حبس کرده و عمق سوختگی را بیشتر می‌کنند؛ فقط از آب فراوان استفاده کنید).
‌
۳. اگر فردی دچار تنگی نفس ناشی از استنشاق بخارات اسیدی شد، او را به فضای با هوای کاملاً پاک منتقل کرده و در وضعیت نشسته قرار دهید (نشستن و تکیه دادن به پشت، فشار روی قفسه سینه را کم کرده و تنفس را تسهیل می‌کند).
‌
۴. در صورت بلعیده شدن تصادفی آب باران آلوده به مواد نفتی، هرگز مصدوم را وادار به استفراغ نکنید (بازگشت مواد نفتی و اسیدی از مری می‌تواند باعث سوختگی مجدد گلو و ورود سموم به ریه‌ها و خفگی شود).از آب و شیر برای رقیق کردن استفاده کنید.
‌
۵. اگر لباس مصدوم به مواد نفتی و باران اسیدی آغشته شده و به پوست چسبیده است، آن را جدا نکنید (اطراف لباس را قیچی کرده و محل را با آب ولرم شستشو دهید تا تیم پزشکی در مرکز درمانی اقدام به جداسازی کند).
‌
۶. برای خنثی کردن اسید روی پوست، از مواد قلیایی مثل جوش‌شیرین یا صابون‌های قوی استفاده نکنید (واکنش شیمیایی خنثی‌سازی روی پوست گرما تولید کرده و سوختگی را شدیدتر می‌کند؛ آب خالص بهترین خنثی‌کننده است).
‌
۷. مصدومی‌که دچار سرفه‌های شدید یا کبودی لب‌ها (سیانوز) شده است را سریعاً به اکسیژن‌درمانی برسانید (این نشان‌دهنده تخریب بافت ریه توسط اسید است و نیاز به مداخله فوری پزشکی دارد).
‌
۸. در تمام مراحل امدادرسانی، خودتان از دستکش و ماسک استفاده کنید تا دچار مسمومیت ثانویه نشوید (بخارات متصاعد شده از بدن و لباس مصدوم می‌تواند برای امدادگر نیز خطرناک باشد).

۴۱:«موضوع: نکات حیاتی پنهان در مواجهه با باران‌های اسیدی سمی»

آگاهی از این جزئیات، مرز بین سلامت و بیماری‌های مزمن ریوی و پوستی است.

۱. خطر بخارات پس از باران: پس از قطع شدن باران، از منزل خارج نشوید؛ زیرا تبخیر قطرات اسیدی از روی زمین گرم یا سطوح، غلظت سموم در هوای تنفسی را تا چندین برابر افزایش می‌دهد (صبر کنید تا هوا کاملاً ساکن شده یا توسط باد جابه‌جا شود).
‌
۲. کولرهای آبی و گازی: در زمان بارش باران اسیدی سمی، کولرهای آبی را مطلقاً روشن نکنید (پوشال‌های خیس مثل فیلتر عمل کرده و اسید و دوده سمی را مستقیماً به داخل ریه‌های ساکنان خانه پمپاژ می‌کنند؛ کولرهای گازی را نیز در حالت گردش داخلی قرار دهید).
‌
۳. مراقبت از مواد غذایی باز: اگر در تراس یا حیاط خانه مواد غذایی (مثل ترشیجات، برنج یا نان) دارید، حتی اگر دربسته هستند، پیش از انتقال به داخل خانه ابتدا ظرف آن‌ها را با دستکش و دستمال مرطوب کاملاً پاک کنید (ذرات اسیدی میکروسکوپی روی جداره ظرف می‌توانند هنگام باز کردن، محتویات را آلوده کنند).
‌
۴. شستشوی مجاری تنفسی: پس از اتمام دوره بارش، حتی اگر در منزل بوده‌اید، بینی و گلوی خود را با محلول رقیق نمکی (سرم شستشو) غرغره کنید (این کار باعث دفع ذرات دوده نفتی معلق در هوا که به مخاط چسبیده‌اند می‌شود).
‌
۵. تعویض فیلتر تصفیه آب: اگر از سیستم تصفیه آب خانگی استفاده می‌کنید، پس از اتمام بحران باران‌های سمی، فیلترهای مرحله اول را تعویض کنید (نفوذ احتمالی آلاینده‌های اتمسفری به شبکه آب شهری می‌تواند کارایی فیلترهای قدیمی را از بین ببرد).
‌
۶. عدم استفاده از برف‌پاک‌کن خشک: اگر روی شیشه خودروی شما رسوبات سیاه باران نشسته، هرگز برف‌پاک‌کن را به تنهایی روشن نکنید (ترکیب اسید خشک شده و دوده مثل سمباده عمل کرده و علاوه بر آسیب به ریه شما هنگام برخاستن غبار، شیشه خودرو را نیز برای همیشه کدر می‌کند؛ ابتدا با سطل آب فراوان بشویید).

۴۲: چگونه نشانه‌های حمله قریب‌الوقوع را به اطرافیان منتقل کنیم؟

برای مطلع کردن اطرافیان از نشانه‌های حمله قریب‌الوقوع، چه اقداماتی باید انجام داد و پس از دریافت هشدار حمله چه باید کرد؟

- در صورت در دسترس بودن شبکه مخابرات و اینترنت از تلفن همراه، شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها برای اطلاع‌رسانی استفاده کنید.

- فریاد زدن «حمله هوایی!» یا «پناه بگیرید!»

- استفاده از سوت یا ابزار ایجاد صدا

- نشانه‌های بصری از پیش تعیین‌شده مانند قرار دادن یک پارچه رنگی خاص در پنجره برای اعلام وضعیت اضطراری

اقدامات بعد از دریافت هشدار حمله

- حفظ آرامش و تفکر سریع، غلبه بر ترس و حفظ خونسردی، اتخاذ نکردن تصمیمات عجولانه و بدون فکر.

- بلافاصله به سمت نزدیک‌ترین مکان امن که از قبل شناسایی کرده‌اید، حرکت کنید.

- اگر افراد دیگری (به خصوص کودکان، سالمندان یا افراد دارای معلولیت) در نزدیکی شما هستند، به آنها هشدار دهید و کمک کنید تا به پناهگاه بروند.

- از پنجره‌ها، درهای شیشه‌ای و هرگونه سطح شیشه‌ای فاصله بگیرید.

- اگر زمان کافی دارید (نه در لحظات آخر)، جریان گاز، برق و آب را قطع کنید تا خطر انفجار، آتش‌سوزی یا آب‌گرفتگی پس از حمله کاهش یابد.

- کیف آماده شده از قبل که حاوی اقلام ضروری مانند آب، غذای خشک، داروهای لازم، رادیو با باتری، چراغ قوه، اسناد و مدارک هویتی و جعبه کمک‌های اولیه است، با خود به پناهگاه ببرید.

۴۳: چگونه از امن‌ترین مکان‌ها برای پناه‌گرفتن مطلع شویم؟

هنگام حملات هوایی کجا پناه بگیریم تا از آسیب‌های احتمالی در امان بمانیم؟ در اینجا با این مکان‌ها آشنا می‌شویم.

بسیاری از مناطق مانند استانداری‌ها، شهرداری‌ها، نهادهای مدیریت بحران و پدافند غیرعامل، پناهگاه‌های عمومی را شناسایی و معرفی می‌کنند.

امن‌ترین مکان در یک ساختمان، معمولا زیرزمین یا طبقات زیرین آن است، به خصوص اگر سقف و دیوارهای آن از بتن مسلح یا مصالح مستحکم ساخته شده باشد.

اتاق‌های داخلی و بدون پنجره هم جزو مکان‌های امن هستند.

پشت دیوارهای مستحکم و ستون‌های بتنی قرار بگیرید.

اگر در فضای باز هستید و هیچ سرپناهی وجود ندارد، به سرعت در گودال‌ها، شیارها یا پشت موانع طبیعی یا ساختمانی مستحکم (مانند دیوارهای بتنی بلند) پناه بگیرید.

از پناه گرفتن در خودروها، زیر درختان، کنار خطوط برق، نزدیک تاسیسات حیاتی (مانند پمپ بنزین، مخازن سوخت) یا سازه‌های سبک و موقت (مانند سقف‌های شیروانی، کپر) جدا خودداری کنید.

۴۴: محتویات کلیدی کوله‌پشتی نجات شامل چه مواردی است؟

در شرایط اضطراری و جنگی، کوله‌پشتی نجات حاوی مواد غذایی کنسروی و خشک، جعبه کمک‌های اولیه و تجهیزات موردنیاز، از ضروریات است. کوله‌پشتی نجات شامل موارد زیر است:

• آب و مواد غذایی غیرفاسد شدنی
  حداقل به میزان ۳ روز مانند کنسروها (با بازکن کنسرو)، میوه‌های خشک، آجیل، انرژی‌بارها، شکلات و کاکائو و غذاهای آماده ای.
• جعبه کمک‌های اولیه
  حاوی: بانداژ، گاز استریل، چسب زخم، قیچی، پنس، دستکش یکبار مصرف، محلول ضدعفونی کننده (مانند بتادین یا الکل)، مسکن‌ها، داروهای ضد اسهال و هر داروی شخصی ضروری.
• لوازم بهداشتی
  مانند صابون کوچک، مسواک و خمیر دندان کوچک، دستمال کاغذی، نخ یا خلال دندان، دستمال مرطوب و محصولات بهداشتی زنانه (در صورت نیاز).
• ابزار و تجهیزات
  مانند: چراغ قوه با باتری اضافه، چاقوی چندکاره، کبریت ضد آب یا فندک، سوت برای علامت دادن و جلب توجه در مواقع ضروری، رادیو قابل حمل، نخ و سوزن، چادر سبک یا پتو نجات حرارتی برای محافظت در برابر سرما. 

  

   

   

۴۵: روش‌های اطلاع‌رسانی موقعیت در زیر آوار

در زمان گرفتار شدن زیر آوار در صورت هوشیاری و توان انجام هرگونه عکس‌العمل، از راه‌های زیر باید نیروهای امدادی را از حضور خود زیر آوار آگاه کنیم:

فریاد زدن، سوت زدن، یا ضربه زدن به اجسام سخت، از ساده‌ترین و در عین حال موثرترین روش‌ها برای جلب توجه امدادگران است.

با روشن و خاموش کردن متناوب چراغ قوه، می‌توانید توجه امدادگران را جلب کنید.

اگر امکان ارسال پیامک وجود دارد، پیام‌های کوتاه و حاوی اطلاعات موقعیت (در صورت امکان) بسیار کمک‌کننده خواهد بود.

در صورت امکان با ۱۱۲ (شماره ملی امداد و نجات کشور) تماس بگیرید و اطلاعات محل حادثه را بگویید.

اگر با اجسام فلزی، لوله‌ها یا سطوح سخت برخورد کردید، با ضربه زدن به آن‌ها، صدای قابل شنیدن و منظم ایجاد کنید.

اشتباهات رایج زیر آوار که باید از آن‌ها اجتناب کرد:

فریاد زدن مداوم و بی‌هدف که باعث مصرف بی‌رویه انرژی و اکسیژن می‌شود.

از انجام حرکات بیهوده و ناهماهنگ پرهیز کنید.

تلاش کنید تا آرامش خود را حفظ کنید و از مکالمات طولانی یا گریه و زاری شدید پرهیز کنید.

۴۶: پناهگیری در پناهگاه و یا تخلیه اضطراری در منطقه

اگر در معرض گلوله‌باران، حملات هوایی، یا درگیری‌های مسلحانه مستقیم قرار دارید و پناهگاهی مستحکم و فوری در دسترس است، پناه‌گرفتن در محل فعلی اولویت دارد.

اگر تهدیدات از نوع آلودگی شیمیایی، اشیاء مشکوک (مهمات عمل نکرده) و نزدیک به مناطق احتمالی آلوده با مهمات عمل نکرده باشد و مسیر امنی برای تخلیه شناسایی شده است، ترک محل و انتقال به مکانی امن‌تر ارجح است.

ساختمان‌های آسیب‌دیده، دیوارهای سست یا شیشه‌های شکسته می‌توانند به جای پناهگاه، خطرآفرین باشند.

اگر فرمان‌های رسمی تخلیه از نهاد های مسئول صادر شده است، به آن‌ها عمل کنید چون این دستورالعمل‌ها معمولا بر اساس ارزیابی‌های جامع امنیتی و لجستیکی صادر می‌شوند.

در صورت مشاهده هرگونه شیء مشکوک که ممکن است مهمات عمل نکرده، بقایای موشک، یا اجزای منفجره باشد، اولین و حیاتی‌ترین اقدام، فاصله گرفتن فوری و ایمن است.

۴۷: واکنش اضطراری دفاعی پس از حمله شیمیایی

مهم‌ترین اقدام در لحظات اولیه، ترک سریع و بلافاصله منطقه آلوده است. عامل‌های شیمیایی اغلب به صورت گاز یا بخار منتشر می‌شوند و با جریان باد حرکت می‌کنند. بنابراین، لازم است در مسیر خلاف جهت وزش باد حرکت کنید.

عامل‌های شیمیایی از هوا سنگین تر هستند و در گودی‌ها و مناطق کم‌ارتفاع تجمع می‌یابند. در صورت امکان، حرکت به سمت نواحی مرتفع‌تر نیز می‌تواند مفید باشد.

اگر ماسک تنفسی استاندارد در دسترس نیست، بلافاصله دهان و بینی خود را با چند لایه پارچه (مانند روسری، تیشرت یا دستمال) که بهتر است مرطوب شده باشد، بپوشانید.

پس از فاصله‌گیری اولیه از منبع آلودگی و به محض رسیدن به یک منطقه نسبتا امن، در اسرع وقت اقدام به خارج کردن تمام لباس‌های آلوده کنید.

بلافاصله پس از خارج کردن لباس‌ها، در صورت دسترسی به آب و صابون، اقدام به شستشوی کامل و فراوان تمام قسمت‌های بدن که در معرض عامل شیمیایی قرار گرفته‌اند، کنید.

پس از انتقال به یک مکان امن، تمام پنجره‌ها، درها و منافذ هواکش را با استفاده از چسب، پارچه یا هر وسیله دیگری که در دسترس دارید، به طور کامل مسدود کنید.

ایمنی منزل و انتخاب مکان‌های امن
• خانواده‌ها باید از قبل نقاط امن خانه را شناسایی کنند: زیرزمین، اتاق‌های داخلی و دور از پنجره‌ها.
• اگر خانه زیرزمین ندارد، باید گوشه‌ی اتاقی انتخاب شود که دیوار باربر دارد.
• بهتر است پناهگاه خانگی با وسایل ساده تقویت شود: کیسه شن، تخته‌های چوبی یا فلزی پشت دیوارها و پنجره‌ها.

۴۸ :«در صورت بروز آتش سوزی ناشی از حملات چه کار کنیم؟»

در صورت بروز آتش سوزی ناشی از حملات هرگز به ساختمان در حال سوختن برای جمع آوری متعلقات شخصی برنگردید.

در شرایط آتش سوزی از آسانسورها استفاده نکنید .
تا زمانی که ایمنی ساختمان پس از خاموش شدن توسط افراد مسئول آتش نشانی تضمین نشده است مجددا به ساختمان وارد نشوید.
هیچ وسیله در حال سوختنی را جابجا نکنید.
در صورت آتش گرفتن لباس هایتان و نبود کمک، جهت خاموش کردن آتش، به روی زمین درازکشیده و خود را بغلتانید.
روش برخورد با فردی که لباس هایش آتش گرفته است
مصدوم را تا خاموش شدن شعله‌های آتش بر روی زمین بغلتانید.
پاهای شخص به صورت صاف و کشیده باشد،همچنین شخص با دو دست خود چشم و دهان خود را بپوشاند.
پس از خاموش شدن آتش، بیمار را در وضعیتی بخوابانید که ناحیه دچار سوختگی در تماس با زمین قرار نگیرد.

۴۹:« قوانین طلایی در کمک های اولیه در زمان آسیب ناشی از حملات »

بر اساس قوانین طلایی در کمک های اولیه، فوری ترین اقدامات را بدون فوت وقت و بدون تنش و سردرگمی انجام دهید.

در صورت توقف تنفس اقدامات احیای پایه را شروع کرده و سپس به سایر امور بپردازید.
هرگونه خونریزی خارجی را کنترل کنید.
هیچ مصدومی را جابجا نکنید مگر اینکه حفظ موقعیت موجود موجب خطر جانی یا آسیب بیشتر فرد شود.

چه زمانی احیا قلبی را برای افراد آسیب دیده شروع کنیم؟

برای فردی که تنفس طبیعی ندارد و به صدا زدن بلند و تحریک لمسی، پاسخ مناسب نمی دهد، باید احیا شروع شود.

درچه شرایطی مصدوم قابل احیا نیست یا انحام احیا بی فایده است؟

وقتی که ایمنی بیمار یا محیط برقرار نیست و ارائه خدمات به مصدوم باعث آسیب جدی به افراد می‌شود.

زمانی که نشانه‌های مرگ غیر قابل برگشت وجود دارد، مانند: قطع سر، خشک شدن بدن، جمود نعشی یا کبودی بدت فرد به علت فوت، متلاشی شدن تمام بدن مصدوم.

چگونه مصدوم را احیا کنیم؟

بررسی ایمنی صحنه بسیار مهم است. اگر ماندن در صحنه باعث آسیب جدی به شما می‌شود، سریعا محل حادثه را ترک کنید.
در کنار مصدوم زانو بزنید.
سطح هوشیاری مصدوم را طی ۵ ثانیه چک کنید.
سریع درخواست کمک کنید.
پاشنه دست غالب خود را بر روی قفسه سینه بیمار در ناحیه خط طولی وسط جناغ در نیمه تحتانی جناغ قرار دهید و دست دیگر را بر روی دست غالب قفل کنید.
آرنج ها را در حالت صاف قرار دهید و در طول انجام فشردن قفسه سینه از خم شدن آرن جها خودداری کنید.
احیا را با فشردن قفسه سینه به تعداد ۳۰ تا و سپس دادن ۲ تنفس کمکی دهان به دهان شروع کنید و ۵ چرخه پی در پی ادامه دهید که معادل زمان حدود ۲ دقیقه خواهد بود و سپس مصدوم را ارزیابی کنید(تا ۱۲۰ بار در دقیقه فشردن قفسه سینه را انجام دهید).
احیا را تا وقتی که پرسنل هلال احمر و اورژانس برسند، ادامه دهید.

در فرد باردار دچار ایست قلبی، فشردن قفسه سینه چگونه انجام می‌شود؟

مادر باردار را به وضعیت طاق باز درآورده و با دست خود، شکم(رحم) مادر را به سمت چپ جابه جا کنید.
اگر این روش قابل انجام نبود، بهتر است مصدوم را حدود بین ۱۵ تا کمتر از ۳۰ درجه به سمت چپ بچرخانید و فشردن قفسه سینه را آغاز کنید.

چگونه راه هوایی مصدوم را باز نگه داریم؟

اگر جسم خارجی در دهان مشاهده می‌شود، آن را خارج می‌کنیم.
اگر به سر مصدوم آسیب وارد نشده باشد، سر را به عقب می‌بریم و چانه را بالا می‌کشیم.

۵۰: «در مواجهه با آسیب ناشی از ترومای انفجار چه کاری انجام دهیم؟»

فشار موج انفجار باعث آسیب اعضای تو خالی که از هوا پر شده اند می‌گردد، حتی زمانی که آسیب قابل مشاهده نباشد(مانند ریه‌ها، معده، گوش داخلی و سینوس ها).
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جمعیت هلال احمر؛ در شرایط فعلی باید بدانیم در مواجهه با آسیب ناشی از ترومای انفجار چه کاری انجام دهیم.
فشار موج انفجار باعث آسیب اعضای تو خالی که از هوا پر شده اند می‌گردد، حتی زمانی که آسیب قابل مشاهده نباشد(مانند ریه‌ها، معده، گوش داخلی و سینوس ها).
مراقب اجسامی‌که به علت موج انفجار پرتاب می‌شوند، باشید، سر و بدن را با دستان محافظت کنید و دهان را به خالت نیمه باز نگه دارید.

در صورت باقی ماندن جسم خارجی در بدن چه کاری انجام دهیم؟

اگر جسم خارجی محکم در بافت فرو رفته است زیاد آن را دست کاری نکنید زیرا باعث تشدید آسیب و خونریزی خواهد شد.
برای کنترل خونریزی باید دو طرف محل لبه‌های زخم به هم فشرده شوند ولی از فشار دادن روی جسم خارجی پرهیز کنید.
محل زخم را بانداژ کنید این کار جلوی فشار به جسم خارجی را می‌گیرد.

در صورت خون ریزی در اندام ها چه کاری انجام دهیم؟

اندام آسیب دیده را بالا نگه دارید و با گاز، باند و یا پارچه تمیز، زخم را ببندید تا از خون ریزی بیشتر جلوگیری کنید.
اگر خون ریزی فعال است، روی محل آسیب دیده را فشار دهید تا نیروهای امدادی برسند.
اگر پانسمان با خون آغشته شد لایه دوم پانسمان را روی آن قرار دهید و پانسمان فشاری انجام دهید.

۵۱؛ مدیریت تخلیه در شرایط اضطراری چگونه است؟

مسیرهای خروج اضطراری و جایگزین باید از قبل مشخص شوند. علامت‌گذاری مسیرهای خروجی با تابلو، چراغ یا نوار شب‌تاب باید از قبل انجام گیرد و مسیرها باید بدون مانع باشد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جمعیت هلال احمر؛ مسیرهای خروج اضطراری و جایگزین باید از قبل مشخص شوند. علامت‌گذاری مسیرهای خروجی با تابلو، چراغ یا نوار شب‌تاب باید از قبل انجام گیرد و مسیرها باید بدون مانع باشد.

همه افراد ساختمان باید از مسیرهای خروجی امن آگاه باشند.

نکته حیاتی: چگونه در شرایط اضطراری خروج از ساختمان، ازدحام را کنترل کنیم؟ حرکت ها باید سریع اما منظم باشد. دویدن یا هل دادن یکدیگر ممنوع است و در زمان تخلیه، دیگران را به نظم و حفظ خونسردی تشویق کنید. در عبور از مسیر های باریک یا خطرناک حرکت به شکل نوبتی است.

هرگونه انتشار شایعه یا فریاد زدن ممنوع است و بلافاصله باید قطع شود.

بعد از اصابت یا انفجار به محل برنگردید، به چند دلیل ۱. احتمال حمله دوم در بسیاری از درگیری‌ها، حمله دوم چند دقیقه بعد از حمله اول رخ می‌دهد و معمولاً زمانی است که مردم یا امدادگران اولیه در حال نزدیک شدن هستند.

۲. بخشی از مهمات منفجر نشده باشد و با کوچک‌ترین حرکت یا لرزش منفجر شود.

۳. خطر ریزش سازه ساختمان‌ها ممکن است در اثر موج انفجار دچار آسیب ساختاری شده باشند و هر لحظه فروبریزد.

۴. وجود مواد خطرناک ممکن است نشت گاز، مواد شیمیایی، یا آتش‌سوزی ثانویه رخ دهد.

۵۲؛ نکات ایمنی برای کودکان در شرایط حمله یا انفجار

به کودکان آموزش دهید بلافاصله دراز بکشند یا خم شوند. سر خود را با دست‌ها بپوشانند. از پنجره‌ها فاصله بگیرند.

پیام ساده برای کودک: اگر صدای انفجار شنیدی، سریع بخواب روی زمین، سرت را بپوشان، از پنجره دور شو و پیش بزرگترها بمان.

کودک باید اطلاعات هویتی بداند: در شرایط بحران ممکن است کودکان از والدین جدا شوند. به کودک آموزش دهید: نام کامل خود، نام پدر و مادر، شماره تماس والدین و آدرس خانه را به افراد مطمئن بگوید.

آرام‌سازی کودکان در شرایط جنگ: در شرایط جنگی، کودکان ممکن است دچار ترس شدید، گریه، کابوس و اضطراب شوند. باید به کودک توضیح ساده بدهید. حضور فیزیکی و تماس بدنی (مثل گرفتن دست) کمک‌کننده است.

از گفتن اخبار ترسناک در حضور کودک خودداری شود.

آموزش ایمنی به کودکان از طریق بازی کارساز است. هدف از این آموزش‌ها ایجاد ترس نیست، بلکه افزایش آمادگی و اعتمادبه‌نفس کودک برای مواجهه با موقعیت‌های خطر است. بهترین روش آموزش کودک، آموزش پناه گرفتن، محافظت از سر، فاصله گرفتن از پنجره‌ها به صورت بازی‌های آموزشی است. توضیح با جملات کوتاه، ساده و محبت آمیز بدون انتقال استرس و ترس باید صورت گیرد.

۵۳؛ نکات ایمنی برای سالمندان در شرایط حمله یا انفجار

خانواده‌ها باید از قبل مشخص کنند که کدام سالمند یا فرد ناتوان در خانه نیاز به کمک دارد. بهتر است یک برنامه ساده داشته باشند: چه کسی مسئول کمک به اوست. مسیر خروج یا محل امن کجاست. داروها و وسایل ضروری کجا نگهداری می‌شود.

نکات ایمنی برای سالمندان و افراد ناتوان در شرایط حمله یا انفجار شامل آماده داشتن داروها و وسایل ضروری است.

بسیاری از سالمندان وابسته به دارو یا تجهیزات پزشکی هستند. بنابراین بهتر است همیشه در دسترس باشد: داروهای ضروری چند روزه، عینک، سمعک و باتری آن، عصا، واکر یا ویلچر، مدارک پزشکی مهم.

این وسایل بهتر است در یک کیف آماده بحران نگهداری شود. کمک برای جابه‌جایی ایمن سالمندان در زمان خطر، مهم است.

سالمندان ممکن است در حرکت سریع مشکل داشته باشند.

نکات مهم: از هل دادن یا کشیدن ناگهانی خودداری کنید. با آرامش و حمایت بدنی به حرکت آنها کمک کنید. اگر پله وجود دارد، کمک‌کننده باید در کنار یا پشت فرد قرار گیرد.

حمایت روانی از سالمندان در شرایط بحران مهم است. صحبت آرام و اطمینان‌بخش با سالمند، دادن توضیحات ساده و کوتاه درباره وضعیت، حضور فیزیکی و همراهی عاطفی (نشستن کنار سالمند، گرفتن دست)، حفظ آرامش در رفتار و گفتار اطرافیان، تکرار آرام اطلاعات در صورت گیجی یا فراموشی، حفظ روال‌های روزمره تا حد امکان (زمان دارو، استراحت)، قرار دادن سالمند در کنار افراد آشنا مانند اعضای خانواده‌ و اجتناب از بیان اخبار ترسناک در حضور سالمند، ضروری است.

۵۴؛ «نکات ایمنی حین رانندگی در شرایط حمله یا انفجار»

توجه به نکات ایمنی حین رانندگی در شرایط حمله یا انفجار، به شما کمک می‌کند تا بحران را مدیریت کنید.

اگر در حین رانندگی، حمله هوایی اتفاق افتاد، لازم است که اصولی را رعایت کنید:

ـ حفظ خونسردی و کنترل خودرو: از ترمز یا تغییر مسیر ناگهانی خودداری کنید.
ـ کاهش سرعت خودرو: سرعت را کم کنید تا بتوانید وضعیت اطراف را بهتر کنترل کنید.
ـ توقف در محل امن در صورت امکان: اگر خطر نزدیک است، در کنار جاده و دور از ساختمان‌ها، پل‌ها و تأسیسات حساس توقف کنید.
ـ خاموش کردن خودرو و پناه گرفتن: در صورت وقوع انفجار نزدیک، بهتر است خودرو را متوقف کرده و در مکانی امن پناه بگیرید.
ـ دوری از محل انفجار یا دود: از نزدیک شدن به محل حادثه خودداری کرده و مسیر خود را تغییر دهید.
ـ حفظ فاصله با خودروهای دیگر: برای جلوگیری از تصادف زنجیره‌ای فاصله ایمن را حفظ کنید.
ـ باز نگه داشتن مسیر برای خودروهای امدادی: مسیر خودروهای امداد، آتش‌نشانی و اورژانس باید باز بماند.
ـ پرهیز از توقف برای تماشا یا فیلم‌برداری: تجمع خودروها می‌تواند عملیات امداد را مختل کند.

۵۵؛ «نکات ایمنی برای زنان باردار، ناشنوایان و نابینایان در شرایط حمله یا انفجار»

در صورت حمله هوایی، برخی از گروه‌ها در اولویت امدادرسانی قرار دارند.

توجه به زنان باردار، افراد نابینا و یا ناشنوا در زمان حمله هوایی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است:

• انتقال سریع به محل امن در زمان خطر
• اجتناب از ضربه یا فشار به شکم هنگام حرکت یا پناه گرفتن
• کمک گرفتن از اطرافیان برای جابه‌جایی ایمن
• همراه داشتن کارت بارداری و مدارک پزشکی
• در دسترس داشتن داروها و مکمل‌های ضروری
• توجه به علائم هشداردهنده (درد شدید شکم، خونریزی، کاهش حرکت جنین)
• حفظ آرامش و کاهش استرس تا حد امکان
• اولویت داشتن در دسترسی به خدمات درمانی در صورت نیاز

نکات ایمنی برای نابینایان و کم‌بینایان در شرایط بحران:

• استفاده از راهنمای صوتی یا لمس برای حرکت در مسیر امن.
• گرفتن بازوی همراه یا استفاده از عصا به‌عنوان ابزار هدایت.
• آشنایی با صداهای هشداردهنده محیط انفجار، هشدار شهری، آژیر و ... .
• آموزش حرکت به آرامی و اجتناب از موانع.

نکات ایمنی برای ناشنوایان در شرایط بحران

• استفاده از اشاره‌ها، نوشتن پیام یا چراغ هشدار برای اطلاع از خطر طبق قرار داد قبلی.
• آموزش خواندن حرکات و زبان بدن افراد بزرگسال در زمان خطر.
• تعیین کلمات یا علامت‌های ساده برای هشدار در خانواده یا گروه.

نکات ایمنی برای افراد با ناتوانی حرکتی در شرایط بحران

• شناسایی مسیرهای بدون پله و دسترسی آسان به خروجی‌ها.
• آمادگی برای جابه‌جایی با کمک همراه یا وسایل کمکی.
• در صورت استفاده از ویلچر یا عصا، داشتن وسایل کمکی اضافی در کیف اضطراری.
• اجتناب از شتابزدگی یا حرکات ناگهانی که ممکن است آسیب جسمی ایجاد کند.

۵۶: حفظ ایمنی در فضای باز در شرایط جنگ یا انفجار

اگر در شرایط جنگ یا انفجار در فضای باز قرار داریم، لازم است برای حفظ ایمنی خود نکاتی را رعایت کنیم. آموزش‌هایی که در پی می‌آید، به نجات جان افراد در این وضعیت کمک می‌کند.

هنگامی‌که در شرایط جنگ یا انفجار در فضای باز هستیم، چگونه ایمنی خود را حفظ کنیم؟ در اینجا با نکاتی کاربردی در این زمینه آشنا می‌شوید:

- پناه‌گرفتن سریع: اگر انفجار یا صدای شلیک نزدیک شد، سریع روی زمین بخوابید و سر خود را با دست‌ها یا کیف بپوشانید.

- دوری از مناطق خطرناک: از ساختمان‌های آسیب‌دیده، پل‌ها، خطوط برق، تانک‌ها یا مناطق تحت حمله دور شوید.

- پوشش بدن: در صورت امکان، از وسایل یا کیف برای محافظت از بدن در برابر ترکش یا موج انفجار استفاده کنید.

- حفظ فاصله از دیگران: تجمع در محل حادثه می‌تواند خطر انفجار ثانویه را افزایش دهد و مانع حرکت امدادگران شود.

- شناخت مسیرهای امن: همیشه بدانید نزدیک‌ترین مسیر خروج یا فضای باز امن کجاست.

ایمنی برای افراد پیاده در شرایط جنگ یا انفجار

- اگر پیاده هستید، آرام حرکت کنید، از ساختمان‌ها و پنجره‌ها دور شوید، حواستان به همراهانتان باشد و به سمت فضای باز و مسیر امن بروید.

- از ساختمان‌های آسیب‌دیده، پنجره‌ها و بالکن‌ها دور شوید.

- در صورت امکان، به پارک‌ها، حیاط‌ها یا فضاهای باز پناه ببرید.

- آرامش خود را حفظ و هیجان‌تان را کنترل کنید.
- دویدن یا شتابزدگی می‌تواند باعث تصادف یا زمین خوردن شود.

- آرام حرکت کنید و مسیر خود را با دقت برگزینید.

- از کودکان، سالمندان و همراهان خود محافظت کنید.

- همه افراد گروه را نزدیک خود نگه دارید.

- اگر فردی ناتوان یا کودک است، دست او را بگیرید یا همراه او حرکت کنید.

- شناسایی مسیرهای اضطراری و خروجی امن ضروری است.

- مسیرهای کوتاه و کم‌خطر به فضای باز را از قبل بدانید.

- از مسیرهای شلوغ یا مسیرهایی که احتمال ریزش یا تجمع وجود دارد، اجتناب کنید.

- از محل انفجار یا دود و مواد خطرناک دوری کنید.

- حتی اگر آسیب مستقیم دیده نشود، ترکش‌ها، آتش یا نشت مواد شیمیایی می‌تواند خطرناک باشد.

- همیشه به سمت فضایی حرکت کنید که حداقل خطر فیزیکی را داشته باشد.

- برای تماشا یا فیلم‌برداری توقف نکنید.

- تجمع افراد پیاده باعث افزایش خطر انفجار ثانویه و اختلال در عملیات امداد می‌شود.

۵۷: هنگام حمله در بیمارستان یا مراکز درمانی چه کنیم؟

در شرایط حمله یا خطر فوری در مراکز درمانی، حفظ آرامش و رعایت نکات ایمنی حیاتی است.

اقدامات ضروری:

۱. آرامش خود را حفظ کنید تا تصمیم‌های درست بگیرید.
۲. به دستور کارکنان مرکز عمل کنید. بدون هماهنگی کادر درمان، بیماران یا افراد آسیب‌پذیر را جابه‌جا نکنید.
۳. در محل امن بمانید و به اتاق‌ها یا نقاط امن ساختمان (مانند زیرزمین یا اتاق‌های بدون پنجره) بروید.
۴. از پنجره‌ها و مسیرهای باز دور بمانید و هرگز به محل تهدید نزدیک نشوید.
۵. از فیلم‌برداری یا انتشار شایعات خودداری کنید تا اضطراب عمومی افزایش نیابد.
۶. از آسانسور استفاده نکنید، از راه‌پله‌های اضطراری برای حرکت به نقاط امن استفاده کنید.
۷. در صورت صدای انفجار یا لرزه زمین، به سرعت در کنار دیوارهای محکم دراز بکشید، با دست از سر و گردن خود محافظت کنید و دهان را کمی‌باز نگه دارید.
۸. در صورت امکان، به افراد نیازمند مراقبت کمک کنید و تلاش کنید آرامش آن‌ها حفظ شود.
۹. از درها، پنجره‌ها و نماهای شیشه ای فاصله بگیرید.

۵۸؛ «چگونه در شرایط بحران با کودکان صحبت کنیم؟»

در زمان حمله هوایی، برای آرام کردن کودکان، باید چه کار کرد؟

جملاتی که آرامش می‌دهند، نه اضطراب...

نکته مهم:
در زمان بحران، کودکان بیش از هر چیز به آرامش، صداقت و احساس حمایت از سوی بزرگ‌ترها نیاز دارند. لحن آرام و کلمات امیدوارکننده می‌تواند به آن‌ها کمک کند احساس امنیت بیشتری داشته باشند.
• احساس ترس کودک را انکار نکنیم؛

به کودک نگوییم: «چیزی نشده، بی‌دلیل می‌ترسی» .
این جمله ممکن است باعث شود کودک احساسات واقعی خود را پنهان کند.

بهتر است بگوییم:
«من هم آن صدا را شنیدم و کمی نگران شدم، اما الان در کنار هم هستیم و در امنیت قرار داری».
• آینده را برای کودک مبهم و ترسناک توصیف نکنیم.
گفتن جملاتی مانند «اگر جنگ شود معلوم نیست چه می‌شود» می‌تواند ذهن کودک را پر از نگرانی کند.

می‌توانیم بگوییم:
«در هر شرایطی بزرگ‌ترها مسئول مراقبت از کودکان هستند و تلاش می‌کنند از آن‌ها محافظت کنند».

• حس امنیت کودک را تضعیف نکنیم.
اگر والدین بگویند «من هم خیلی می‌ترسم»، ممکن است کودک احساس کند کسی برای محافظت از او وجود ندارد.

بهتر است بگوییم:
«گاهی ممکن است نگران شویم، اما راه‌هایی بلدیم که دوباره آرامش خودمان را پیدا کنیم».
• کودک را در حالت آماده‌باش دائمی قرار ندهیم.
توضیح‌هایی مثل «اگر حمله شد باید سریع فرار کنیم» می‌تواند اضطراب مداوم ایجاد کند.

بهتر است بگوییم:
«برای شرایط مختلف برنامه داریم و می‌دانیم در صورت لزوم چه کارهایی باید انجام دهیم».
• وعده‌های غیرواقعی ندهیم.
گفتن «هیچ اتفاقی نمی‌افتد» ممکن است در صورت وقوع حادثه، اعتماد کودک را خدشه‌دار کند.

بهتر است بگوییم:
«اگر مشکلی پیش بیاید، من تمام تلاشم را می‌کنم تا از تو مراقبت کنم».

اطلاعیه آموزشی شماره ۵۹؛ «انواع پناهگاه‌ها در زمان جنگ کدام است؟»

درک درست از انواع پناه‌ها می‌تواند محل امن شما در زمان حمله هوایی باشد. انواع پناه‌ها به شرح زیر است:

• عمومی:
مانند ایستگاه‌های مترو، زیرزمین ساختمانهای مقاوم، سوله‌های مخصوص. معموالا توسط شهرداری‌ها یا نهادهای دولتی مشخص می‌شوند. در شرایط بروز بحران فهرست پناهگاه‌های عمومی در هر شهر به همراه آدرس آن توسط شهرداری‌ها و رسانه‌های رسمی‌کشور منتشر خواهد شد.
• خانگی:
زیرزمین خانه، پارکینگ ها و طبقات منفی، اتاقی داخلی و بدون پنجره که از نظر سازهای مقاومتر است.

ویژگی‌های پناهگاه مناسب چیست؟
• دیوارهای بتنی یا مستحکم
• حداقل یک در خروجی جایگزین
• تهویه مناسب یا دریچه هوا
• امکان ذخیره سازی آب، غذا، چراغ قوه، رادیو و وسایل اولیه در اتاق باشد.

۶۰: آمادگی برای قطع ارتباطات در شرایط جنگ یا بحران

در زمان جنگ یا بحران‌های بزرگ، ممکن است دسترسی به اینترنت، تلفن همراه یا حتی برق به طور موقت قطع شود. به همین دلیل بهتر است از قبل برای چنین شرایطی برنامه‌ریزی داشته باشیم.

راهکارهایی برای حفظ ارتباط در زمان قطع شبکه‌ها:

• تعیین زمان‌های مشخص برای حضور اعضای خانواده در یک محل از پیش تعیین‌شده در صورت قطع ارتباط.

• تهیه و نگهداری فهرست شماره تلفن‌های ضروری به‌صورت مکتوب؛ نه فقط در تلفن همراه. بهتر است این فهرست در کیف امدادی یا دفترچه همراه فرد نگهداری شود(اورژانس: ۱۱۵، هلال احمر: ۱۱۲، آتش نشانی: ۱۲۵، سامانه مشاوره تلفنی: ۴۰۳۰ و شماره تلفن خانواده‌ها و بستگان نزدیک).

۶۱: اقدامات فوری هنگام شنیدن صدای انفجار یا حمله هوایی چیست؟

در برخی حملات ممکن است آژیر هشدار به صدا درنیاید؛ بنابراین شنیدن صدای پدافند، هواپیماهای جنگی و یا انفجار می‌تواند نشانه آغاز شرایط اضطراری باشد و لازم است بلافاصله اقدامات ایمنی انجام شود.

در شرایط اضطراری، حفظ آرامش و اقدام سریع می‌تواند از بسیاری از خطرات جلوگیری کند.

اقدامات مهم:

• آرامش خود را حفظ کنید. ترس و هراس ممکن است باعث تصمیم‌های اشتباه شود.

• اگر در خانه هستید، اعضای خانواده را صدا بزنید و در یک محل امن جمع شوید.

• اگر بیرون از منزل هستید، به نزدیک‌ترین مکان امن یا پناهگاه بروید. در صورت نبود پناهگاه، کنار یک دیوار یا مانع محکم دراز بکشید و از سر خود محافظت کنید و دهان خود را کمی‌باز نگه دارید.

• وسایل غیرضروری را رها کنید و در صورت امکان فقط کیف اضطراری را همراه داشته باشید.

• از نزدیک شدن به محل انفجار یا نگاه کردن از پنجره‌ها خودداری کنید.

• اگر در حال رانندگی هستید، خودرو را با آرامش در کنار خیابان متوقف کرده و به یک مکان محافظت‌شده مانند ساختمان، دیوار بلند یا زیرگذر پناه ببرید.

• اگر در مترو، ساختمان‌های بلند، مدرسه یا دانشگاه هستید، آرامش خود را حفظ کرده و طبق دستورالعمل‌های ایمنی و راهنمایی مسئولان عمل کنید.

آمادگی قبلی می‌تواند در شرایط بحرانی به کاهش اضطراب و حفظ ارتباط میان اعضای خانواده کمک کند.

۶۲: مدیریت منابع در شرایط کمبود چگونه است؟

در شرایط جنگ یا بحران، ممکن است دسترسی به منابع حیاتی مانند آب، غذا، سوخت و برق محدود شود. در چنین شرایطی، مصرف آگاهانه و برنامه‌ریزی‌شده اهمیت زیادی دارد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جمعیت هلال احمر؛ در شرایط جنگ یا بحران، ممکن است دسترسی به منابع حیاتی مانند آب، غذا، سوخت و برق محدود شود. در چنین شرایطی، مصرف آگاهانه و برنامه‌ریزی‌شده اهمیت زیادی دارد.

چند توصیه مهم:

• برای وعده‌های غذایی برنامه‌ریزی کنید و از اسراف مواد غذایی پرهیز کنید.
• برای روشنایی از وسایل کم‌مصرف مانند چراغ‌قوه یا شمع استفاده کنید.
• آب را در ظروف تمیز ذخیره کنید و فقط در مواقع ضروری مصرف نمایید.

نکته: خرید بیش از نیاز می‌تواند باعث ایجاد کمبود مصنوعی در جامعه شود. بنابراین تلاش کنیم فقط به اندازه نیاز خود تهیه و مصرف کنیم.

اطلاعیه آموزشی شماره ۶۳: جنگ روانی در بحران؛ چگونه آرامش خود را حفظ کنیم؟

در بسیاری از بحران‌ها و درگیری‌ها، علاوه بر اقدامات نظامی، نوعی جنگ پنهان به نام جنگ روانی نیز جریان دارد. هدف این جنگ، تأثیرگذاری بر افکار، احساسات و رفتار مردم از طریق انتشار اخبار، تصاویر یا پیام‌هایی است که می‌تواند باعث ترس، ناامیدی یا بی‌اعتمادی شود.

نشانه‌های رایج جنگ روانی: انتشار شایعات و اخبار تأییدنشده در شبکه‌های اجتماعی، بزرگ‌نمایی خطرات برای ایجاد ترس و اضطراب عمومی، پخش اطلاعات نادرست برای بی‌اعتماد کردن مردم به منابع رسمی، انتشار تصاویر یا ویدئوهای قدیمی و خارج از واقعیت برای ایجاد نگرانی است.

چگونه در برابر جنگ روانی مقاوم باشیم؟

اخبار را فقط از منابع معتبر و رسمی دنبال کنیم. قبل از بازنشر هر خبر یا پیام از صحت آن اطمینان حاصل کنیم. از انتشار شایعات و مطالب هیجانی که باعث ترس عمومی می‌شود خودداری کنیم. آرامش خود را حفظ کرده و اطلاعات را با نگاه منطقی و انتقادی بررسی کنیم.

نکته مهم: در شرایط بحران، آرامش و آگاهی مردم مهم‌ترین عامل خنثی‌کردن جنگ روانی است. مدیریت صحیح اطلاعات می‌تواند از گسترش اضطراب در جامعه جلوگیری کند.

۶۴؛ «برای محافظت از گوش ها در زمان انفجار چه کاری انجام دهیم؟»

صدای شدید ناشی از حمله هوایی، می‌تواند به گوش‌ها آسیب بزند.

گوش‌ها در زمان انفجار بسیار آسیب‌پذیر هستند. برای کاهش خطر و حفظ شنوایی، نکات زیر را رعایت کنید:
• کمی خم شوید تا سر و بدن در برابر موج انفجار محافظت شوند.
• گوش‌ها را با دست یا ساعد بپوشانید تا شدت صدا کاهش یابد.
• دهان خود را کمی‌باز نگه دارید تا فشار موج صوتی کمتر به گوش‌ها وارد شود.
• در جای امن و دور از پنجره‌ها یا شیشه‌ها بمانید تا هم موج انفجار و هم خطر شکستگی شیشه‌ها آسیب نرساند.
• در صورت امکان، از گوش‌گیر یا پنبه مرطوب برای محافظت بیشتر استفاده کنید.
• پس از انفجار، در صورت احساس درد یا کاهش شنوایی، سریعاً به مراکز درمانی مراجعه کنید.

اطلاعیه آموزشی شماره ۶۵: راه کارهای کاهش ترس و نگرانی در شرایط جنگ و بمباران

راهکارهای کاهش ترس و نگرانی در شرایط جنگ و بمباران نقش بسزایی در مدیریت شرایط دارد.

۱. دریافت اطلاعات درست و شفاف در این زمینه مهم است. اخبار و اطلاعات را از منابع معتبر دریافت کنید. از شایعات و اطلاعات ناقص یا غیررسمی دوری کنید. اطلاعات صحیح به شما کمک می‌کند واقعیت را بهتر درک کرده و اضطراب کاهش یابد.

۲. ایجاد حس کنترل نیز امری حیاتی است. تمرکز بر اقداماتی که خودتان می‌توانید انجام دهید، به جای تمرکز روی چیزهایی که از کنترل شما خارج است. برنامه‌ریزی برای شرایط اضطراری، پناهگاه، منابع حیاتی و ارتباط با نزدیکان، حس توانمندی و کنترل را افزایش می‌دهد.

۳. حفظ آرامش در رفتار و گفتار باید انجام شود. آرامش خود را حفظ کنید و سعی کنید با گفتار و رفتار آرام، افراد اطراف را هم آرام کنید. جملاتی مانند «همه چیز تحت کنترل است» یا «ما تلاش می‌کنیم همه امن بمانیم» کمک‌کننده هستند.

۴. حمایت گروهی و همبستگی نیز کارساز است. با خانواده، دوستان یا همکاران کوچک‌ترین گروه‌ها را تشکیل دهید و یکدیگر را حمایت کنید. استفاده از جملات تقویت‌کننده اعتماد و همدلی مانند «ما با هم هستیم و مراقب همیم» مؤثر است.

۵. تمرین‌های ساده تنفس و آرام‌سازی در این شرایط راهکار خوبی است. تنفس عمیق و آرام: ۴ ثانیه هوا را وارد ریه کنید(دم)، ۴ ثانیه نگه دارید و ۴ ثانیه خارج کنید(بازدم). این تمرین‌های آرام سازی را انجام دهید: پنج چیز که می‌بینید را نام ببرید(صندلی، پنجره، چراغ، تابلو روی دیوار، کتاب). به صداهای اطراف گوش دهید و چهار صدا را تشخیص دهید(مانند صدای تیک تیک ساعت، صدای تنفس و ...). سه چیز که لمس می‌کنید(میز چوبی، پتو، لباس خود). دو چیز که بو می‌کنید(قهوه، صابون، خاک، مواد غذایی). یک چیز که می‌چشید(آدامس، آب، یک تکه میوه).

۶. تمرکز بر حل مشکل، نه روی احساسات مهم است. روی کاری که می‌توانید انجام دهید تمرکز کنید، نه روی اضطراب یا ترس. آموزش پناه گرفتن، آماده‌سازی جعبه اضطراری و برنامه‌ریزی مسیرهای امن از جمله اقدامات عملی هستند.

۷. استفاده از روش‌های مواجهه فیزیکی با ترس نیز مهم است. در شرایط اضطراری، تمرین‌های عملی برای کاهش اضطراب و تقویت تمرکز بسیار مؤثرند. یادآوری کنید که ترس موقت است و اقدامات شما می‌تواند ایمنی شما را تضمین کند.

۸. مدیریت زمان ترس را مدنظر داشته باشید. بپذیرید که ترس طبیعی است و کوتاه مدت خواهد بود. با تمرین و توجه به اقدامات ایمنی، قدرت مقابله با ترس افزایش می‌یابد.

۹. حمایت روانی پس از حمله باید انجام شود. پس از اتمام بحران، گفتگو درباره تجربه و احساسات با افراد مورد اعتماد، کمک می‌کند استرس کاهش یابد. ارائه حمایت، بازنگری اقدامات و یادگیری تجربیات برای آماده‌سازی بهتر در آینده مفید است.

۶۶: اقدامات ایمنی هنگام انتشار دود ناشی از آتش‌سوزی و مواد نفتی چیست؟

اطلاع از اقدامات ایمنی هنگام انتشار دود ناشی از آتش‌سوزی و مواد نفتی نقش حائز اهمیتی در مدیریت شرایط دارد.

در صورت مشاهده دود ناشی از آتش‌سوزی‌ها یا سوخت‌های نفتی و مشتقات آن‌ها، رعایت نکات ایمنی زیر بسیار مهم است:

۱. آرامش خود را حفظ کنید و از استرس خودداری نمایید.
۲. درب‌ها و پنجره‌ها را محکم ببندید تا ورود دود به داخل ساختمان کاهش یابد.
۳. در یک اتاق کم‌پنجره مستقر شوید تا میزان تماس با دود کمتر شود.
۴. در صورت احساس بوی نامطبوع یا سوزش تنفسی، صورت خود را با آب بشویید.
۵. در صورت امکان، یک تکه پارچه مرطوب روی بینی و دهان قرار دهید تا ورود ذرات دود کاهش یابد.
۶. در صورتی که سرفه شدید، حالت تهوع یا علائم تنفسی داشتید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

نکته: رعایت این نکات ساده می‌تواند از مشکلات جدی تنفسی و مسمومیت جلوگیری کند.

۶۷: تاب‌آوری جامعه در زمان جنگ؛ چگونه می‌توانیم مقاوم بمانیم؟

تاب‌آوری جامعه یعنی توانایی ایستادگی و سازگاری مردم در برابر شرایط سخت و بحران‌ها، مانند جنگ، بدون آنکه امید و امنیت روانی خود را از دست بدهند. جامعه‌ای که تاب‌آوری بالایی دارد، می‌تواند خطرها را بهتر مدیریت کرده و به سرعت به وضعیت عادی بازگردد.

عوامل کلیدی تاب‌آوری جامعه:

۱. اطلاعات صحیح و شفاف: مردم باید اخبار را از منابع معتبر دریافت کنند تا از شایعات و اضطراب بی‌مورد جلوگیری شود.
۲. حمایت اجتماعی: همبستگی خانواده‌ها، دوستان و همسایگان باعث می‌شود افراد احساس امنیت و آرامش بیشتری داشته باشند.
۳. آمادگی و برنامه‌ریزی: داشتن برنامه‌های اضطراری، پناهگاه، منابع حیاتی و آموزش‌های ایمنی باعث کاهش ترس و افزایش اعتماد به نفس جامعه می‌شود.
۴. سلامت روان: مراقبت از خود و دیگران، حفظ آرامش و استفاده از روش‌های مقابله با اضطراب، تاب‌آوری روانی را تقویت می‌کند.
۵. همکاری با نهادها: اعتماد و تعامل مردم با سازمان‌های امدادی مانند هلال‌احمر، باعث مدیریت بهتر بحران‌ها و کاهش خسارت‌ها می‌شود.

نکته: تاب‌آوری جامعه تنها به منابع فیزیکی و قدرت نظامی وابسته نیست؛ بلکه دریافت اطلاعات صحیح، حفظ آرامش روانی، حمایت متقابل میان مردم و برنامه‌ریزی دقیق، ستون‌های اصلی مقاومت و بقا در شرایط بحران و جنگ هستند.

۶۸: راه کارهای کاهش ترس و نگرانی در شرایط جنگ و بمباران

اطلاع از راه کارهای کاهش ترس و نگرانی در شرایط جنگ و بمباران به مدیریت نگرانی کمک می‌کند:

۱. دریافت اطلاعات درست و شفاف
• اخبار و اطلاعات را از منابع معتبر دریافت کنید.
• از شایعات و اطلاعات ناقص یا غیررسمی دوری کنید.
• اطلاعات صحیح به شما کمک می‌کند واقعیت را بهتر درک کرده و اضطراب کاهش یابد.

۲. ایجاد حس کنترل
• تمرکز بر اقداماتی که خودتان می‌توانید انجام دهید، به جای تمرکز روی چیزهایی که از کنترل شما خارج است.
• برنامه‌ریزی برای شرایط اضطراری، پناهگاه، منابع حیاتی و ارتباط با نزدیکان، حس توانمندی و کنترل را افزایش می‌دهد.

۳. حفظ آرامش در رفتار و گفتار
• آرامش خود را حفظ کنید و سعی کنید با گفتار و رفتار آرام، افراد اطراف را هم آرام کنید.
• جملاتی مانند «همه چیز تحت کنترل است» یا «ما تلاش می‌کنیم همه امن بمانیم» کمک‌کننده هستند.

۴. حمایت گروهی و همبستگی
• با خانواده، دوستان یا همکاران کوچک‌ترین گروه‌ها را تشکیل دهید و یکدیگر را حمایت کنید.
• استفاده از جملات تقویت‌کننده اعتماد و همدلی مانند «ما با هم هستیم و مراقب همیم» مؤثر است.

۵. تمرین‌های ساده تنفس و آرام‌سازی
➢ تنفس عمیق و آرام: ۴ ثانیه هوا را وارد ریه کنید(دم)، ۴ ثانیه نگه دارید و ۴ ثانیه خارج کنید(بازدم).
➢ این تمرین‌های آرام سازی را انجام دهید:

• پنج چیز که می‌بینید را نام ببرید(صندلی، پنجره، چراغ، تابلو روی دیوار، کتاب).
• به صداهای اطراف گوش دهید و چهار صدا را تشخیص دهید(مانند صدای تیک تیک ساعت، صدتی تنفس و ...).
• سه چیز که لمس می‌کنید(میز چوبی، پتو، لباس خود).
• دو چیز که بو می‌کنید(قهوه، صابون، خاک، مواد غذایی).
• یک چیز که می‌چشید(آدامس، آب، یک تکه میوه).

۶. تمرکز بر حل مشکل، نه روی احساسات
• روی کاری که می‌توانید انجام دهید تمرکز کنید، نه روی اضطراب یا ترس.
• آموزش پناه گرفتن، آماده‌سازی جعبه اضطراری و برنامه‌ریزی مسیرهای امن از جمله اقدامات عملی هستند.

۷. استفاده از روش‌های مواجهه فیزیکی با ترس
• در شرایط اضطراری، تمرین‌های عملی برای کاهش اضطراب و تقویت تمرکز بسیار مؤثرند.
• یادآوری کنید که ترس موقت است و اقدامات شما می‌تواند ایمنی شما را تضمین کند.

۸. مدیریت زمان ترس
• بپذیرید که ترس طبیعی است و کوتاه مدت خواهد بود.
• با تمرین و توجه به اقدامات ایمنی، قدرت مقابله با ترس افزایش می‌یابد.

۹. حمایت روانی پس از حمله
• پس از اتمام بحران، گفتگو درباره تجربه و احساسات با افراد مورد اعتماد، کمک می‌کند استرس کاهش یابد.
• ارائه حمایت، بازنگری اقدامات و یادگیری تجربیات برای آماده‌سازی بهتر در آینده مفید است.

۶۹: آماده‌سازی و تمرین عملی شبیه سازی شده در شرایط اضطراری

برای افزایش آمادگی جامعه و کاهش خطرات در شرایط بحرانی، از همه اعضاء خانواده دعوت کنید تا در تمرین‌های عملی اضطراری شرکت کنند:

تمرین برنامه خانوادگی خروج از محل:
• تعیین مسیرهای امن خروج از خانه و محل کار.
• مشخص کردن نقاط ملاقات اعضای خانواده در شرایط اضطراری.

تمرین خاموش و روشن کردن منابع حیاتی:
• آموزش استفاده از چراغ‌قوه، شمع، کپسول گاز کوچک یا تجهیزات اضطراری.

تمرین تماس‌های اضطراری:
• یادگیری شماره‌های اضطراری و نحوه تماس سریع با اورژانس، آتش‌نشانی و کمک‌های پزشکی.

تمرین حفاظت فیزیکی:
• نحوه پناه گرفتن در برابر انفجار، شیشه‌های شکسته و سقوط اشیا.
• محافظت از گوش، چشم و سر در شرایط انفجار.

تمرین استفاده از کیف اضطراری:
• جمع‌آوری وسایل ضروری مانند آب، غذا، داروهای حیاتی، ماسک، دستکش و وسایل کمک‌های اولیه.
• تمرین باز کردن و استفاده سریع از این وسایل در سناریوهای شبیه‌سازی شده.

تمرین مدیریت اضطراب و ترس:
• تمرین‌های تنفس و آرام‌سازی.
تمرین همکاری گروهی:
• ایجاد گروه‌های کوچک حمایتی در محل کار یا مدرسه.
• تقسیم وظایف و همکاری برای ایمنی جمعی.

تمرین مواجهه با مشکلات غیرمنتظره:
• شبیه‌سازی قطع برق، آب و اینترنت و تمرین استفاده از منابع جایگزین.
• تمرین تصمیم‌گیری سریع در شرایط محدودیت منابع.
تمرین مراقبت از کودکان، سالمندان و بیماران:
• نحوه هدایت، حمایت و حفاظت از افراد آسیب‌پذیر در شرایط اضطراری.
تمرین گزارش و مستندسازی ایمنی:
• یادگیری نحوه اطلاع‌رسانی دقیق و بدون ایجاد شایعه به دیگران.
• تمرین ثبت و بررسی تجربیات برای آماده‌سازی بهتر در آینده

۷۰: انتشار دود ناشی از آتش سوزی مواد سوختی و مشتقات نفتی

در صورت انتشار دود ناشی از آتش سوزی مواد سوختی و مشتقات نفتی بایستی برخی دستورالعمل ها را رعایت کنید.

• استرس نداشته باشید.
• درب ها و پنجره‌ها را محکم ببندید.
• در یک اتاق که درب و پنجره کمتری دارد مستقر شوید.
• درز درب ها و پنجره‌ها را ببندید.
• در صورت احساس بوی نامطبوع، صورت خود را بشویید.
• در صورت امکان، یک تکه پارچه را با آب مرطوب نموده و روی بینی و دهان خود قرار دهید.
• در صورتی که سرفه بیش از حد یا حالت تهوع داشتید با مراکز امدادی(شماره‌های ۱۱۵ و ۱۱۲) تماس بگیرید.

۷۱: محافظت در برابر آلودگی‌های ناشی از مواد شیمایی در بارندگی‌ها

محافظت از خود در برابر آلودگی‌های ناشی از مواد شیمایی در بارندگی‌ها دارای مولفه‌هایی است که بایستی نسبت به آن به ویژه در شرایط بحرانی آگاه باشیم.

انفجار انبارهای نفت، پالایشگاه‌ها و مخازن نگهداری مواد شیمیایی، باعث ورود حجم انبوهی از ترکیبات شیمیایی در جو و ابرها می‌شود که در صورت بارندگی، باران حاصل، خطرناک و آلوده است (این پدیده می‌تواند باعث آسیب به پوست و ریه‌ها شود).

• در زمان بارش پس از انفجار مشتقات نفتی، افراد تا حد امکان از منزل خارج نشوند.
• اگر در فضای باز، به زیر مکان‌های مسقف پناه ببرید و از پناه گرفتن زیر درختان خودداری کنید.
• در صورت تماس باران‌های آلوده با پوست، به هیچ وجه محل را نمالید و محل تماس را با آب سرد شستشو دهید (مالش باعث نفوذ بیشتر ترکیبات نفتی به منافذ پوست و ایجاد بیماری‌های پوستی می‌شود).
• لباس‌هایی که با باران‌های آلوده، خیس شده‌اند را بلافاصله تعویض کرده و در کیسه دربسته قرار دهید و یا با آب بشویید.
• در صورت حضور در نزدیکی محل انفجار از ماسک‌های فیلتردار(ترجیحاً N۹۵ یا ماسک‌های دارای لایه کربن فعال) استفاده کنید.
• دوده سیاه روی زمین حاوی ترکیبات سمی نفتی است که نباید وارد محیط زندگی شود.
• اگر ماسک ندارید، از چند لایه پارچه نخی خیس استفاده کنید. رطوبت پارچه باعث می‌شود ذرات دوده به جای ورود به ریه، به بافت پارچه بچسبند. به محض سیاه شدن پارچه، آن را تعویض یا شستشو دهید.
• کفش‌های خود را قبل از ورود به خانه درآورده و در یک کیسه پلاستیکی بگذارید. دوده نفتی به شدت چسبنده است و به فرش چسبیده و از طریق تنفس کودکان وارد بدن می‌شود.
• لبه پنجره‌ها و بالکن‌ها را که سیاه شده‌اند، با دستمال مرطوب تمیز کنید و دستمال را دور بیندازید.
• جارو زدن خشک باعث پخش شدن دوباره دوده در هوا می‌شود.
• از مصرف آب های سطحی مناطق نزدیک به انفجار، جداً خودداری کنید.
• حیوانات خانگی و احشام را به فضای کاملاً سرپوشیده منتقل کنید و علوفه آن‌ها را بپوشانید.
• اگر دچار سوزش شدید مجاری تنفسی، سرفه شدید و خشک مداوم یا تاری دید شدید، بلافاصله به مراکز درمانی مراجعه کنید (احتمالا نشانه‌های اولیه مسمومیت با گازهای شیمیایی ناشی از احتراق ناقص نفت هستند).
• پس از اتمام بارندگی، سطوح خارجی و خودروها را با آب و شوینده بشویید.

۷۲: مراقبت از کودکان در شرایط آلودگی شیمیایی و بارندگی

برای محافظت از کودکان در شرایط جنگی خانواده‌ها باید نسبت به انجام برخی موارد آگاهی و مطالعه داشته باشند.

برای محافظت از کودکان در شرایط جنگی خانواده‌ها باید نسبت به انجام برخی موارد آگاهی و مطالعه داشته باشند، برای برخورد بهتر و معقولانه تر در این شرایط به موارد زیر توجه کنید:

• کودکان را تا حد امکان در فضای بسته و امن نگه دارید.
• اجازه ندهید در آب‌های جمع‌شده در خیابان، جوی‌ها یا حیاط بازی کنند؛ ممکن است حاوی مواد نفتی یا شیمیایی باشد.
• بعد از بیرون رفتن، دست‌ها و صورت کودک را با آب و صابون بشویید.
• در صورت وجود بوی شدید سوخت یا دود، از خروج کودک از خانه جلوگیری کنید.
• اگر علائمی مثل سرفه، سوزش چشم، تهوع یا تنگی نفس ایجاد شد، به مرکز درمانی مراجعه کنید.
• برای کاهش ترس کودکان، آرام صحبت کنید و اخبار نگران‌کننده را کمتر در حضور آن‌ها مطرح کنید.

۷۳: راهنمای فوری: استنشاق مواد آلوده

در این اطلاعیه آموزشی با راهنمای فوری استنشاق مواد آلوده آشنا می‌شوید.

در صورت وجود هرگونه خطر، صرفا از طریق کانال‌های رسمی اطلاعات و اخبار را دریافت نمائید.

• آرامش خود را حفظ کنید.
• از محیط آلوده خارج شوید، اگر نمی‌توانید، در یک اتاق با در و پنجره بسته بمانید.
• دهان و بینی را با ماسک N۹۵ یا پارچه مرطوب بپوشانید.
• برای کاهش ورود مواد تنفس آرام و کوتاه داشته باشید.
• صورت و بینی را با آب بشویید و لباس‌های آلوده را جدا کنید.
• در صورت داشتن تنگی نفس، سرفه مداوم، سرگیجه، تهوع، سوزش چشم، گلو، سریعاً با اورژانس تماس بگیرید.
• گروه‌های حساس مانند کودکان، سالمندان، خانم های باردار، بیماران ریوی و قلبی نیاز به مراقبت بیشتری دارند.