پیشنهاد پارسینه
سابقه وجود ملخ‌ها به قبل از دایناسور‌ها برمی گردد و بر اساس فسیل‌های کشف شده این حشرات از ۳۰۰ میلیون سال قبل وجود داشته اند.
۰۷ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۲۲:۲۰
۰
طبیعت مدتی است با کشورمان از سر ناسازگاری وارد شده و بعد از گرد و غبار، زلزله و سیل حالا نوبت به هجوم میلیونی ملخ‌های صحرایی رسیده است. ورود این مهمانان ناخوانده باعث راه افتادن بحث و جدل‌های زیادی شده به گونه‌ای که برخی آنرا یک فرصت و عده کثیر دیگری پدیده‌ای ویرانگر تلقی می‌کنند.

ملخ صحرایی چیست؟
سابقه وجود ملخ‌ها به قبل از دایناسور‌ها برمی گردد و بر اساس فسیل‌های کشف شده این حشرات از ۳۰۰ میلیون سال قبل وجود داشته اند. حشره‌ای که این روز‌ها جنوب کشور را هدف قرار داده از نوع ملخ صحرایی شاخ کوتاه مهاجم یا Schistocerca gregaria است که در تیره کج صورتان از راسته راست بالان قرار می‌گیرد.

این حشره از طریق تخم ریزی گسترش پیدا می‌کند و ملخ ماده در هر دوره صد‌ها تخم را در یک غلاف وارد خاک می‌کند. کپسول تخم ملخ صحرایی کمی خمیده است و از دو قسمت تشکیل یافته؛ قسمت پایین محتوی تخم و قسمت بالای آن از ماده کف مانندی به ارتفاع ۳۰–۴۰ میلی‌متر و قطر ۷ میلی‌متر پر شده‌است.

شیوه چرخه زندگی ملخ صحرایی شامل چند مرحله است؟

ملخ ماده در طول زندگی خود که ۳ تا ۵ ماه طول می‌کشد، بین ۲ تا ۵ بار تخم ریزی می‌کند؛ در نتیجه هر ملخ بصورت بالقوه قادر به تولید بیش از هزار حشره دیگر است. نکته عجیب‌تر آنجاست که این تخم سال‌ها در زمین می‌ماند و هنگامی که شرایط مرطوب باشد، به شفیره تبدیل می‌شود.

چرخه زندگی ملخ صحرایی شامل سه مرحله تخم، شفیره و بزرگسال بالدار است. در دوران بزرگسالی طول حشره از سر تا انتهای شکم بین ۵۸ تا ۷۲ میلی‌متر و از سر تا انتهای بال‌ها ۶۲ بین ۷۸ میلی‌متر است. در این دوران ملخ بزرگسال یکی از بدترین آفات محسوب می‌شود چرا که نه تنها از سرعت و قدرت تخریب بالایی برخوردار است بلکه گاهی اوقات در گروه‌های چند میلیونی به زمین‌های کشاورزی و منابع طبیعی هجوم می‌برند.

قدرت تخریب این حشره آنقدر بالا است که در صورت عدم مقابله با آن به نابودی میلیون هکتار زمین کشاورزی و قحطی منجر می‌شود. بر اساس تحقیقات بین المللی ملخ صحرایی می‌تواند حداقل روی زندگی یک نهم جمعیت کره زمین اثر منفی بر جای بگذارد.

حمله ملخ صحرایی به ایران
به گفته «عیسی کلانتری»، رئیس سازمان محیط زیست طی قرن نیم گذشته ملخ‌ها به ایران حمله نکرده اند. ظاهرا همین عامل باعث شده در سال‌های اخیر برآورد دقیقی از خسارات این حشره در ایران صورت نگیرد، اما اسنادی از تخریب ۲۵۰ هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی در سال ۱۳۴۰ وجود دارد.

در اغلب رسانه‌ها نام این حشره ملخ دریایی ذکر شده در حالی نام اصلی آن ملخ صحرایی است، اما چون از طریق خلیج فارس و دریای عمان وارد کشور شده به آن ملخ دریایی گفته می‌شود. این نوع ملخ هرگز بومی ایران نبوده و کانون‌های دائمی آن شامل آفریقا، عربستان، هند و پاکستان است.

شیوه چرخه زندگی ملخ صحرایی شامل چند مرحله است؟

خاورمیانه با هجوم ملخ صحرایی بیگانه نیست و در اشعار بزرگانی نظیر سعدی به آن‌ها اشاره شده است:

چنان قحط سالی شد اندر دمشق

که یاران فراموش کردند عشق

نه در کوه سبزی نه در باغ شخ

ملخ بوستان خورده مردم ملخ

در ایران هم از دیر باز برای اشاره به جمعیت فراوان و به ویژه حمله دشمن از عبارت مور و ملخ استفاده شده که نشانگر آشنایی مردم با گروه‌های انبوه این حشرات است.

هرچند ملخ‌های صحرایی از طریق خلیج فارس وارد کشور می‌شوند، اما گاهی اوقات دامنه انتشار آن‌ها تا مناطق شمالی دریای خزر هم کشیده می‌شود، شاید ظاهر این حشرات ضعیف به نظر برسد، اما قادر به پیمودن ۱۳۰ کیلومتر راه طی یک روز هستند.

«سازمان خوار و بار جهانی» (فائو) هشدار داده که حمله ملخ‌ها به جنوب ایران می‌تواند آسیب جدی به باغ‌ها و مزارع وارد کند. «محمدرضا درگاهی»، رئیس سازمان حفظ نباتات هم تاکید کرده که مردم از برداشت ملخ صحرایی مرده برای مصرف خوراک دام خودداری کنند. وی با اشاره به احتمال اقامت ۵ ساله این حشرات در کشور گفته:

ملخ‌های صحرایی که به ۶ استان جنوبی کشور حمله کرده اند در صورت عدم کنترل امنیت غذایی کشور را به خطر می‌اندازد.

عوارض حمله ملخ صحرایی

سرعت بالا، پیمایش مسیر‌های طولانی و هجوم میلیونی باعث شده خسارت‌های سنگینی را به بار بیاورند. دستجات این حشره در مسیر خود علوفه، غلات، صیفی جات، انواع درختان و گیاهان را از بین برده و حتی به علف‌های هرز و گیاهان خشکیده نیز رحم نمی‌کنند. حمله این آفت، علاوه بر خسارت مستقیم، روی دامداری تأثیرگذار بوده و میزان گوشت و شیر دام‌ها بر اثر کاهش تغذیه تقلیل پیدا می‌کند.

شیوه چرخه زندگی ملخ صحرایی شامل چند مرحله است؟

یکی از مصیبت بارترین حمله ملخ‌ها به سال ۱۹۵۴ و کشور کنیا برمی گردد. در این سال چند گروه ملخ این کشور را هدف قرار دادند که بزرگترین آن‌ها با حضور بالغ بر ۱۰ میلیارد حشره، فضایی به مساحت ۲۰۰ کیلومتر مربع را پوشش داده بودند.

هر ۱۱۰۰ ملخ بزرگسال در روز غذای یک انسان را می‌خورند در نتیجه لشکر میلیونی آن‌ها طی چند ماه می‌تواند خسارت هنگفتی را به کشور تحمیل کند.
 
مصرف خوراکی
بخش عمده‌ای از جار و جنجال‌های پیرامون این ملخ به موافقان و مخالفان مصرف خوراکی ملخ صحرایی برمی گردد. واقعیت این است که ملخ از دیرباز در بسیاری از کشور‌های جهان از جمله نواحی غربی، جنوبی و شرق آسیا به عنوان غذا مورد استفاده بوده است.

با این حال در فرهنگ ایرانی خوردن ملخ چندان پسندیده نیست و در نتیجه تبلیغ خوردن این حشرات آن هم در زمانی که گرانی گوشت بسیاری را از خرید آن ناتوان کرده، ناخرسندی عده زیادی را در پی داشته است. برخی بر این باورند که تبلیغ مصرف ملخ به عنوان غذا برنامه ریزی شده است و از آن سو عده‌ای دیگر خواهان تغییر نگرش مردم به این حشرات هستند.

در این بین به نظر بهترین راه برای بررسی خوراکی بودن یا نبودن ملخ صحرایی بررسی ترکیبات سازنده آن است.

پروتئین
ملخ مثل بسیاری از حشرات دیگر منبع غنی پروتئین است. بر اساس کتاب حشرات «استیو پارکر» ۵۰ تا ۶۰ درصد از وزن خشک این حشرات را پروتئین تشکیل می‌دهد. هرچند برخی گونه‌های آن فاقد اسید آمینه متیونین ضروری است و در نتیجه ارزش تغذیه‌ای پروتیین آن پایین‌تر از کازئین (اصلی‌ترین پروتئین موجود در شیر) برآورد می‌شود.

چربی
درصد چربی موجود در ملخ‌های صحرایی از پروتئین آن‌ها کمتر است و «ژورنال دانشگاه ملک سلمان» آنرا ۱۲ درصد برآورد کرده است. در این بین سهم اسید‌های چرب اشباع و اشباع نشده به ترتیب ۴۴ و ۵۴ درصد ذکر شده؛ با این حال میزان کلسترول ملخ صحرایی با حدود ۲۸۶ میلی گرم در هر ۱۰۰ گرم از کلسترول گوشت قرمز یا مرغ بیشتر است.

مواد مغذی دیگر
از دیگر مواد موجود در بدن ملخ باید به ید، فسفر، آهن، تیامین، ریبوفلاوین، نیاسین، و همچنین مقدار اندکی کلسیم، منیزیم و سلنیوم اشاره کرد. سطح کربوهیدرات این حشرات بسیار پایین است و به همین خاطر در کشور‌های جنوب شرق وعده‌ای مناسب در برخی رژیم‌ها به شمار می‌رود.

هرچند برخی مدعی خواص درمانی برای این حشرات هم شده اند، اما «کیانوش جهانپور»، سرپرست مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت تاکید کرده که شواهدی در این زمینه وجود ندارد.

علاوه بر این با توجه به سمپاشی گسترده در نواحی جنوبی کشور، بسیاری از ملخ‌های مرده حاوی سموم خطرناکی هستند و مصرف یا حتی تماس با آن‌ها می‌تواند به مسمومیت غذایی در فرد منجر شود. جهانپور در این باره می‌گوید: موکدا توصیه شده ملخ‌های کشته شده مورد مصرف خوراکی قرار نگیرند، چرا که تماس با باقیمانده سموم موجود در بدن حشره نیز می‌تواند ایجاد مسمومیت کند

حتی آیت اله مکارم شیرازی هم تنها خوردن ملخ‌های زنده را جایز دانسته اند. در صورت عدم نظارت سازمان‌های ذی صلاح بر عرضه ملخ‌های صحرایی در نقاط جنوبی کشور، بهتر است از خرید و مصرف آن‌ها خودداری شود.

منبع: دیجیاتو
پــنــجــره
ارسال نظر
نمای روز
آخرین اخبار
سداد
شفا دارو