.svg)
نخستین قرآن چاپی ایران مربوط به چه زمانی است؟+تصاویر
"آینده"، سرویس فرهنگی، حجت الاسلام دكتر رسول جعفریان: در حالی كه اكنون قرآنهای نفیس با انواع و اقسام رنگ و چاپ و ترجمه در كشور به چاپ میرسد، پاسخ به این پرسش جالب است كه نخستین قرآن چاپی ایران چه زمانی چاپ شده است؟
قرآن معتمدی چاپ 1242ق / 1205 ش
در واقع باید داستان را از ورود دستگاه چاپ یا قالب زنی به ایران آغاز كرد و صد البته حسرت خورد كه چرا ما این قدر دیر با این ابزار آشنا شدیم. در واقع پس از گذشت دست كم سه تا چهار قرن، ما اولین دستگاه چاپ را در تبریز به راه انداختیم و این منهای دستگاه ساده ای است كه تقریبا 150 سال پیش از آن در كلیسای وانك اصفهان به راه افتاده بود.
میرزا زین العابدین تبریزی، بانی نخستین چاپخانه سربی در تبریز بود و در دهه سوم قرن سیزدهم هجری، چاپخانهای را در تبریز به راه انداخته، چندین كتاب را به چاپ رساند. این موفقیت سبب شد تا در حوالی سالهای 1239 ـ 1240 ق توسط فتحعلی شاه به تهران احضار شود و با حمایت منوچهر خان گرجی معتمدالدوله، چاپخانهای در تهران دایر كند.
خدمات این دو بزرگ مرد به چاپ ستودنی است، چون گام های نخستین است. میرزا محمد علی متخلص به بهار، مؤلف كتاب یخچالیه ـ كه اثرش در همان روزگار به چاپ رسیده ـ درباره خدمات چاپی منوچهر خان گرجی مینویسد: از جمله اوصاف منوچهر خان آن كه در نشر احكام سید انام و بسط قواعد اسلام چنان ساعی و شایق بوده كه به قدر بیست هزار تومان اخراجات نموده، و مقدار هشتصد هزار جلد كتاب در احكام شرعیه و فرعیه چاپ فرموده و به دست خاص و عام انداخته است. (تاریخ چاپ در ایران، شهلا بابازاده، ـ تهران، 1378 ـ ص 50)
این چاپخانه شماری از آثار دینی را به چاپ رساند. لازم به یادآوری است آثاری كه در آن سالها چاپ شد، به چاپهای معتمدی شهرت یافت. شماری از آثار مرحوم مجلسی و برخی دیگر از جمله كتاب محرق القلوب، مجالس المتقین، و روضة المجاهدین در آن شمار است.
در پایان برخی از این آثار از جمله حیات القلوب علامه مجلسی (چاپ 1241) مؤخره ای هست كه شرحی از سهم میرزا زین العابدین و منوچهر خان و حمایت های فتحعلی شاه در آنها درج شده است. گفته شده است كه در دوره چاپ سربی نخست، میان سالهای 1233 ـ 1269 ق تعداد 23 كتاب چاپ شده كه از این تعداد، 19 عنوان كتاب در حوزه دین بوده است.
«قرآن معتمدی» ـ علی الظاهر ـ نخستین قرآنی است كه با حروف سربی در سال 1242 ق (یعنی 1205ش) در همین چاپخانه چاپ شده (بنگرید: مطالعاتی در باره تاریخ چاپ، سهیلا رئیسی، ص 27) گفتنی است كه همان مؤخره پیش گفته در پایان آن چاپ شده است.
ویژگی عمده این قرآن آن است كه حروف سربی آن با خط نسخ بسیار زیبا طراحی شده و به صورت دو رنگ و بسیار زیبا و منظم صفحه بندی و چاپ شده است. چنین كاری در آغاز عصر چاپ در ایران، جالب توجه است.
كتابخانه مجلس متن این قرآن را به صورت یك فایل pdf روی سی دی گذاشته و به عنوان یك هدیه ارزشمند در تیراژ محدود منتشر كرده تا زمینه پژوهشهای بیشتر را در این باره فراهم سازد.
"آینده"، سرویس فرهنگی، حجت الاسلام دكتر رسول جعفریان: در حالی كه اكنون قرآنهای نفیس با انواع و اقسام رنگ و چاپ و ترجمه در كشور به چاپ میرسد، پاسخ به این پرسش جالب است كه نخستین قرآن چاپی ایران چه زمانی چاپ شده است؟
قرآن معتمدی چاپ 1242ق / 1205 ش
در واقع باید داستان را از ورود دستگاه چاپ یا قالب زنی به ایران آغاز كرد و صد البته حسرت خورد كه چرا ما این قدر دیر با این ابزار آشنا شدیم. در واقع پس از گذشت دست كم سه تا چهار قرن، ما اولین دستگاه چاپ را در تبریز به راه انداختیم و این منهای دستگاه ساده ای است كه تقریبا 150 سال پیش از آن در كلیسای وانك اصفهان به راه افتاده بود.
میرزا زین العابدین تبریزی، بانی نخستین چاپخانه سربی در تبریز بود و در دهه سوم قرن سیزدهم هجری، چاپخانهای را در تبریز به راه انداخته، چندین كتاب را به چاپ رساند. این موفقیت سبب شد تا در حوالی سالهای 1239 ـ 1240 ق توسط فتحعلی شاه به تهران احضار شود و با حمایت منوچهر خان گرجی معتمدالدوله، چاپخانهای در تهران دایر كند.
خدمات این دو بزرگ مرد به چاپ ستودنی است، چون گام های نخستین است. میرزا محمد علی متخلص به بهار، مؤلف كتاب یخچالیه ـ كه اثرش در همان روزگار به چاپ رسیده ـ درباره خدمات چاپی منوچهر خان گرجی مینویسد: از جمله اوصاف منوچهر خان آن كه در نشر احكام سید انام و بسط قواعد اسلام چنان ساعی و شایق بوده كه به قدر بیست هزار تومان اخراجات نموده، و مقدار هشتصد هزار جلد كتاب در احكام شرعیه و فرعیه چاپ فرموده و به دست خاص و عام انداخته است. (تاریخ چاپ در ایران، شهلا بابازاده، ـ تهران، 1378 ـ ص 50)
این چاپخانه شماری از آثار دینی را به چاپ رساند. لازم به یادآوری است آثاری كه در آن سالها چاپ شد، به چاپهای معتمدی شهرت یافت. شماری از آثار مرحوم مجلسی و برخی دیگر از جمله كتاب محرق القلوب، مجالس المتقین، و روضة المجاهدین در آن شمار است.
در پایان برخی از این آثار از جمله حیات القلوب علامه مجلسی (چاپ 1241) مؤخره ای هست كه شرحی از سهم میرزا زین العابدین و منوچهر خان و حمایت های فتحعلی شاه در آنها درج شده است. گفته شده است كه در دوره چاپ سربی نخست، میان سالهای 1233 ـ 1269 ق تعداد 23 كتاب چاپ شده كه از این تعداد، 19 عنوان كتاب در حوزه دین بوده است.
«قرآن معتمدی» ـ علی الظاهر ـ نخستین قرآنی است كه با حروف سربی در سال 1242 ق (یعنی 1205ش) در همین چاپخانه چاپ شده (بنگرید: مطالعاتی در باره تاریخ چاپ، سهیلا رئیسی، ص 27) گفتنی است كه همان مؤخره پیش گفته در پایان آن چاپ شده است.
ویژگی عمده این قرآن آن است كه حروف سربی آن با خط نسخ بسیار زیبا طراحی شده و به صورت دو رنگ و بسیار زیبا و منظم صفحه بندی و چاپ شده است. چنین كاری در آغاز عصر چاپ در ایران، جالب توجه است.
كتابخانه مجلس متن این قرآن را به صورت یك فایل pdf روی سی دی گذاشته و به عنوان یك هدیه ارزشمند در تیراژ محدود منتشر كرده تا زمینه پژوهشهای بیشتر را در این باره فراهم سازد.
ارسال نظر