سبد بهداشتی خانوار چقدر آب می‌خورد؟ گرانیِ خاموش زیر سقف خانه‌ها؛ لوازم بهداشتی چقدر گران شده‌اند؟ | تورم به هزینه مراقبت از سالمندان و بیماران رسید

به گزارش پارسینه به نقل از اقتصادنیوز، چند دقیقه ایستادن مقابل صندوق یک داروخانه یا فروشگاه تجهیزات پزشکی کافی است تا بفهمیم گرانی فقط به بازار مسکن، خودرو یا مواد غذایی نرسیده است بلکه میان نسخه‌های دارویی و قفسه‌های لوازم بهداشتی، خانواده‌هایی دیده می‌شوند که از بیمار، سالمند یا کودک خود مراقبت می‌کنند و حالا با هر بار خرید، باید هزینه بیشتری برای ابتدایی‌ترین نیازهای روزمره بپردازند.

از پوشک بزرگسال و زیرانداز بیمار گرفته تا نوار بهداشتی، پوشک کودک و حتی دستمال کاغذی، کالاهایی که زمانی بخش کم‌صدای سبد خانوار بودند، امروز به یکی از پرهزینه‌ترین اقلام زندگی روزمره تبدیل شده‌اند؛ آن هم در شرایطی که بسیاری از این هزینه‌ها نه قابل حذف هستند و نه قابل تعویق.

بررسی قیمت‌ها نشان می‌دهد برخی اقلام بهداشتی و مراقبتی طی فاصله اسفند ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵ بین ۳۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش قیمت داشته‌اند؛ رقمی که در برخی کالاها حتی از نرخ تورم عمومی نیز پیشی گرفته و فشار مضاعفی را بر خانوارهای دارای سالمند، بیمار و کودک وارد کرده است.

اول قیمت بعد خرید

کنار صندوق ایستاده تا قبضش را پرداخت کند، می‌گوید: «قبلاً آخر هر ماه می‌توانستم برای مادرم چند بسته پوشک بخرم و خیالمان راحت باشد. حالا هر بار که وارد داروخانه می‌شوم، اول قیمت را می‌پرسم و بعد تصمیم می‌گیرم چند بسته بخرم.»

این را دختر یک مادر 72 ساله می‌گوید که سه سال است از مادرش در خانه مراقبت می‌کند. او تنها نیست. در هزاران خانه ایرانی، مراقبت از یک بیمار، سالمند یا کودک دیگر فقط یک مسئولیت عاطفی نیست؛ به یک معادله اقتصادی تبدیل شده است.

معادله‌ای که در آن قیمت پوشک بزرگسال، زیرانداز بیمار، دستکش، نوار بهداشتی، پوشک کودک، دستمال کاغذی و ده‌ها کالای به ظاهر ساده، هر ماه سهم بیشتری از درآمد خانوار را می‌بلعد.

وقتی تورم از خانه شروع می‌شود

بر اساس داده‌های رسمی، تورم نقطه‌به‌نقطه خانوارهای کشور در فروردین ۱۴۰۵ به حدود ۷۳.۵ درصد رسیده است؛ به این معنا که خانوارها برای خرید همان سبد کالاها و خدمات نسبت به فروردین سال قبل، به طور متوسط ۷۳.۵ درصد بیشتر هزینه کرده‌اند.

اما برای خانواده‌هایی که سالمند، بیمار یا کودک خردسال دارند، واقعیت گاهی فراتر از این عدد است. برای این خانواده‌ها، تورم فقط یک شاخص اقتصادی نیست؛ افزایش مستقیم هزینه‌های روزمره است.

«وقتی قبض‌ها را کنار می‌گذارم و خریدهای ماهانه را حساب می‌کنم، متوجه می‌شوم بخش زیادی از هزینه‌ها دیگر مربوط به خوراک یا پوشاک نیست. لوازم بهداشتی آرام‌آرام جای خودشان را در بودجه خانواده باز کرده‌اند.» این روایت بسیاری از خانواده‌هایی است که با افزایش قیمت اقلام مصرفی بهداشتی روبه‌رو شده‌اند.

مراقبت از بیمار؛ هزینه‌ای فراتر از دارو

در ذهن بسیاری از مردم، هزینه درمان به دارو و ویزیت پزشک محدود می‌شود؛ اما برای خانواده‌هایی که بیمار مزمن، فرد دارای معلولیت یا سالمند وابسته دارند، بخش بزرگی از هزینه‌ها به کالاهایی اختصاص دارد که هیچ بیمه‌ای آنها را پوشش نمی‌دهد.پوشک بزرگسال، زیرانداز بیمار، دستکش، سوند، سرنگ، گاز استریل و مواد ضدعفونی‌کننده از جمله این اقلام هستند.

اگر یک سالمند یا بیمار روزانه به چند پوشک نیاز داشته باشد، هزینه ماهانه فقط همین یک قلم می‌تواند به چند میلیون تومان برسد.

فقط بیماران نیستند؛ همه خانوارها درگیرند

اما داستان به بیماران ختم نمی‌شود. واقعیت این است که تقریباً هیچ خانواده‌ای وجود ندارد که مصرف‌کننده کالاهای بهداشتی نباشد. از نوار بهداشتی گرفته تا پوشک کودک، از دستمال کاغذی تا شامپو، خمیردندان، و شوینده‌ها، همگی بخشی از سبد ضروری خانوار هستند.

ارقام نشان می‌دهد کالاهایی که زمانی سهم کوچکی از هزینه خانوار داشتند، اکنون به یکی از اجزای مهم سبد هزینه تبدیل شده‌اند.

داده‌های رسمی نشان می‌دهد سهم هزینه‌های بهداشت و درمان از کل هزینه خانوارهای شهری ایران در سال‌های اخیر حدود ۸ تا ۹ درصد بوده است.

بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران، از هر ۱۰۰ تومان هزینه یک خانوار شهری، حدود ۹ تومان صرف سلامت و بهداشت می‌شود. اما کارشناسان معتقدند برای خانوارهایی که سالمند، کودک خردسال یا بیمار مزمن دارند، این سهم بسیار بیشتر از میانگین رسمی است.

جامعه جهانی چقدر برای بهداشت هزینه می‌کند؟

افزایش هزینه‌های بهداشتی فقط مختص ایران نیست. بر اساس گزارش‌های بین‌المللی بازار محصولات بهداشتی مصرفی، ارزش بازار جهانی پوشک، نوار بهداشتی، دستمال مرطوب و سایر محصولات مشابه در سال ۲۰۲۳ حدود ۱۸۳ میلیارد دلار برآورد شده است.پیش‌بینی می‌شود این بازار تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۲۹۶ میلیارد دلار برسد.

سالمندی؛ موجی که در راه است

بسیاری از کشورهای اروپایی، بخشی از هزینه‌های مراقبت از سالمندان توسط بیمه‌ها یا نظام رفاهی پوشش داده می‌شود. برای مثال در کشورهای اسکاندیناوی و آلمان، کمک‌هزینه‌های مراقبتی برای سالمندان و بیماران در منزل پرداخت می‌شود.اما در ایران، بخش عمده این هزینه‌ها مستقیماً از جیب خانوار پرداخت می‌شود.

اما امروز مساله فقط قیمت امروز نیست، ایران با سرعت در حال سالمند شدن است. بر اساس برآوردهای جمعیتی سازمان ملل، تا میانه قرن حاضر سهم سالمندان در ایران چند برابر خواهد شد. این یعنی تعداد بیشتری از خانوارها در سال‌های آینده با هزینه‌های مراقبتی مواجه می‌شوند. به زبان ساده، اگر امروز گرانی پوشک بزرگسال و زیرانداز بیمار یک دغدغه محدود به برخی خانواده‌هاست، فردا می‌تواند به یکی از مسائل فراگیر اقتصادی کشور تبدیل شود.

گرانی که در آمارها گم می‌شود

تورم مسکن دیده می‌شود. تورم خودرو تیتر می‌شود. تورم ارز بحث روز است. اما تورم بهداشتی معمولاً در سکوت اتفاق می‌افتد. در سکوت مادری که برای خرید پوشک کودک حساب و کتاب می‌کند. در سکوت فرزندی که از پدر یا مادر سالمندش نگهداری می‌کند. در سکوت زنی که هر ماه برای خرید لوازم بهداشتی هزینه بیشتری می‌پردازد.

شاید به همین دلیل باشد که گرانی لوازم بهداشتی را باید یکی از مهم‌ترین و در عین حال کم‌صداترین فشارهای اقتصادی این روزهای خانوارهای ایرانی دانست؛ فشاری که نه در خیابان، بلکه زیر سقف خانه‌ها جریان دارد.