.svg)
بحران آب در دماوند جدیتر شد؛ آبفا برای نجات سفرههای زیرزمینی چه کرده است؟
آب شرب دماوند پیش از آنکه به شیر خانهها برسد، مسیری را از چاههای زیرزمینی، شبکههای توزیع، مخازن ذخیره و ایستگاههای پمپاژ طی میکند؛ مسیری که با افت منابع آب زیرزمینی، اصلاح شبکه و کاهش هدررفت به یکی از مسائل مهم زیرساختی این شهر تبدیل شده است.
به گزارش پارسینه به نقل از ایرنا، آبفا برای مقابله با افت منابع آب زیرزمینی دماوند، همزمان طرحهای تأمین آب، کاهش هدررفت و ارتقای تابآوری شبکه را اجرا کرده است؛ اقداماتی که از حفر و تجهیز چاه و تکمیل مخزن تا اصلاح شبکه، نشتیابی، کنترل فشار، مدیریت مصرف و تأمین برق اضطراری را دربرمیگیرد، اما پشت این مجموعه اقدامات، یک پرسش مهمتر برای آینده شهر باقی میماند: آیا این اقدامات میتوانند پایداری آب دماوند را در شرایط تداوم افت منابع زیرزمینی تضمین کنند؟
آب دماوند از کجا میآید؟برای فهم مسئله آب دماوند، باید مسیر آب را از نقطهای پیش از شیر خانه دنبال کرد؛ از جایی که آب از منابع زیرزمینی برداشت میشود و سپس وارد شبکهای از چاهها، خطوط انتقال، مخازن و تأسیسات پمپاژ میشود.
طبق اعلام آبفای شرق استان تهران، افت شدید و قابلملاحظه سفرههای آب زیرزمینی، در شرایطی که این منابع بهعنوان منبع تأمین آب شرب شهر معرفی شدهاند، ضرورت مجموعهای از اقدامات همزمان را ایجاد کرده است و در چنین شرایطی، تأمین آب فقط به معنای حفر چاه جدید نیست.
اگر آب تولیدشده در مسیر انتقال و توزیع هدر برود، افزایش ظرفیت تولید به تنهایی مسئله را حل نمیکند و به همین دلیل، بخشی از اقدامات آبفا در دماوند به اصلاح شبکه، کنترل فشار، نشتیابی و خارج کردن خطوط فرسوده یا نامناسب از مدار اختصاص یافته است.
رییس امور آب و فاضلاب شهر دماوند در این خصوص به ایرنا گفت: در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵، سه هزار و ۲۶۱ متر از شبکه توزیع آب اصلاح شده و پیمانکار اصلاح پنج هزار متر دیگر از شبکه آب شرب شهر نیز انتخاب شده است و همزمان دو حلقه چاه حفر و یک حلقه چاه تجهیز شده و مخزن ۲ هزار مترمکعبی چشمهاعلا نیز به همراه ساختمان کلرزنی آن تکمیل شده است.
این اعداد، در نگاه اول مجموعهای از پروژههای عمرانی به نظر میرسند؛ اما در کنار هم یک پیام مشخص دارند آبفا تلاش کرده است پاسخ به تنش آبی را فقط در افزایش منابع تولید جستوجو نکند و همزمان ظرفیت ذخیره، انتقال و توزیع آب را نیز تقویت کند.
وقتی هر قطره باید تا خانه برسد
یکی از بخشهای کمتر دیدهشده مسئله آب، آبی است که تولید میشود اما به دلیل نشت، شکستگی یا اشکالات شبکه، به مصرفکننده نمیرسد و به گفته محمد مهدی قربانی در پنج ماه نخست امسال، آبفا یکهزار و ۴۵۰ مورد نشتیابی در بیش از ۲۲ کیلومتر از شبکه توزیع آب انجام داده است.
قربانی با اشاره به اینکه۸۰۰ متر زوجلوله از مدار خارج، ۵۰ کنتور تعویض و ۱۰۰ انشعاب غیرمجاز جمعآوری و قطع شده است اظهار کرد: پنج دستگاه شیر فشارشکن نیز خریداری، نصب و اجرا شده و بیش از ۷۰ دستگاه شیر فشارشکن در سطح شهر مورد پایش و نگهداری قرار گرفته است.
این اقدامات شاید در زندگی روزمره شهروندان به اندازه حفر یک چاه یا ساخت یک مخزن قابل مشاهده نباشد، اما از منظر بهرهبرداری اهمیت مستقیمی دارد چراکه شبکهای که فشار آن کنترل نشود یا نقاط نشت آن بهموقع شناسایی نشود، میتواند بخشی از آبی را که برای تأمین آن هزینه و انرژی صرف شده است، پیش از رسیدن به مشترک از دست بدهد به همین دلیل، اصلاح شبکه و کاهش هدررفت را باید بخشی از سیاست تأمین آب دانست.
یک سال قبل چه اتفاقی افتاده بود؟
اقدامات سال ۱۴۰۵ در ادامه مجموعهای از عملیات سال گذشته قرار دارد و براساس گفته های قربانی در سال ۱۴۰۴ نیز ۲ هزار و ۲۰۶ متر شبکه توزیع آب توسعه و ۲ هزار و ۷۴۰ متر اصلاح شد بود و بیش از ۳ هزار و ۸۰۰ متر خط انتقال آب از چاههای شرب به مخازن ذخیره نیز اجرا و هفت حلقه چاه حفر و دو حلقه تجهیز شدند.
وی اظهار کرد: در همان سال ۳۱۶ کنتور تعویض و ۳۵۰ انشعاب غیرمجاز شناسایی، جمعآوری و قطع شد و همچنین ۱۸ دستگاه الکتروپمپ و موتور چاههای آب شرب خریداری و تعویض و سههزار و ۴۷۰ مورد نشتیابی در بیش از ۴۰ کیلومتر از شبکه انجام شد.
رییس امور آب و فاضلاب شهر دماوندیادآورشد: طی سال گذشته پنج دستگاه LBs با هدف افزایش پایداری برق چاههای آب شرب خریداری و تحویل شده است.
مقایسه این دادهها یک نکته را روشن میکند؛ مسئله آب دماوند با یک پروژه مقطعی دنبال نشده و آبفا طی دو سال، همزمان روی چند حلقه از زنجیره تأمین آب کار کرده است؛ از منبع و خط انتقال تا شبکه، هدررفت و برق تأسیسات با این حال، این اعداد به خودی خود نشان نمیدهند که وضعیت منابع آب دماوند بهتر شده است.
تابآوری فقط داشتن آب نیست
آب باید در شرایط عادی به دست مردم برسد؛ اما یک شبکه پایدار باید در شرایط غیرعادی نیز بتواند به فعالیت ادامه دهد از همین منظر، بخشی از اقدامات انجامشده در دماوند به تابآوری تأسیسات مربوط است که در پنج ماه نخست امسال ۵۰ دستگاه پرژکتور در مخازن، چاهها و ایستگاههای پمپاژ نصب شده و یک دستگاه دیزل برای ایستگاه پمپاژ جیلاردنو دماوند در نظر گرفته شده است.
در سال ۱۴۰۴ نیز یک دستگاه دیزلژنراتور در ساختمان اداری دماوند نصب و یک دستگاه دیزل دیگر برای ایستگاه پمپاژ جیلاردنو خریداری شده که در مرحله تحویل قرار داشته است این اقدامات در ظاهر ارتباط مستقیمی با «کمبود آب» ندارند، اما در واقع به یک مسئله مهمتر پاسخ میدهند اگر برق یا بخشی از زیرساختهای حیاتی از مدار خارج شود، چه میزان از ظرفیت تأمین آب شهر همچنان قابل استفاده خواهد بود؟
برای شهری مانند دماوند که تأمین آب آن به چاهها و تجهیزات پمپاژ وابسته است، تابآوری برق بخشی از تابآوری آب محسوب میشود
آب فقط مسئله آبفا نیست
در نقطهای دیگر از این زنجیره، مصرفکننده قرار دارند و رییس آبفا شهر دماوند از اعزام گروههای مروج فرهنگ مصرف بهینه آب، شناسایی و اخطار به مشترکان پرمصرف و نصب ۴۰۵ فقره ادوات کاهنده مصرف خبر داد.
این بخش از برنامه زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که منابع تأمین آب محدود باشند، مدیریت مصرف در چنین شرایطی نباید به معنای انتقال تمام مسئولیت به شهروندان تعبیر شود؛ همانطور که اصلاح شبکه و کاهش هدررفت نیز نمیتواند جایگزین مدیریت مصرف شود.
پایداری آب زمانی معنا پیدا میکند که هر دو سوی این معادله همزمان مدیریت شوند هم آبی که وارد شبکه میشود و هم آبی که مصرف میشود.
کیفیت آب؛ حلقهای که نباید در سایه کمیت گم شود
تأمین آب فقط به مقدار آن محدود نیست و آبی که به دست مردم میرسد باید از نظر کیفی نیز پایدار باشد به طوری که به گفته قربانی در پنجماهه نخست امسال، ۲۱ مخزن با حجم مجموع ۲۶ هزار و ۳۲ مترمکعب شستوشو، شستوشوی ۳ هزار و ۸۰۰ متر خط انتقال و ۴ هزار متر شبکه توزیع و پایش روزانه کیفیت و کلرسنجی آب در ۱۰ نقطه انجام شده است.
این اقدامات در کنار عملیات تأمین و توزیع، ضلع دیگری از پایداری آب شرب را تشکیل میدهد؛ زیرا افزایش ظرفیت تأمین، بدون حفظ کیفیت آب، پاسخ کاملی به مسئله آب شهری نیست.
فاضلاب؛ نیمه دیگر مسئله آب دماوند
اگرچه محور اصلی مسئله، تأمین آب شرب است، اما نمیتوان آینده آب دماوند را بدون توجه به فاضلاب بررسی کرد طبق گفته رییس امور آب و فاضلاب شهر دماوند در شرایط محدودیت اعتبارات و نبود تخصیص اعتبارات عمرانی، ۲۵ کیلومتر از مجموع ۲۵۷ کیلومتر شبکه جمعآوری فاضلاب و ۲.۴ کیلومتر از مجموع هفت کیلومتر خط انتقال با اعتباری حدود ۶۳۰ میلیارد ریال از محل اعتبارات جاری شرکت عملیاتی انجام شده است.
اما فاصله میان وضعیت موجود و زیرساخت موردنیاز همچنان قابل توجه بوده و برای تکمیل تأسیسات فاضلاب شهر دماوند، به گفته قربانی بیش از ۲۰ هزار میلیارد ریال اعتبار مورد نیاز است.
به گفته قربانی پس از اخذ مصوبه کمیسیون ماده ۲۳ قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت از سازمان برنامه و بودجه کشور، مناقصه انتخاب پیمانکار ساخت تصفیهخانه فاضلاب شهر دماوند تا پایان سال جاری برگزار میشود.
طبق مصوبه موجود، ۵۰ درصد منابع مورد نیاز از محل منابع عمومی و ۵۰ درصد از سایر منابع پیشبینی شده است و پیگیری برای تغییر این سهم به ۸۰ درصد منابع عمومی و ۲۰ درصد سایر منابع در جریان است.
بنابراین، مسئله فاضلاب نیز در نهایت به همان پرسش بزرگتر بازمیگردد زیرساختهای آب دماوند برای آینده شهر با چه سرعتی توسعه پیدا خواهند کرد؟
آینده آب دماوند با تعداد چاهها سنجیده نمیشود
آنچه در دماوند طی سال ۱۴۰۴ و پنج ماه نخست ۱۴۰۵ انجام شده، مجموعهای از اقدامات برای افزایش تابآوری شبکه است؛ از حفر و تجهیز چاه تا اصلاح هزاران متر شبکه، نشتیابی، کنترل فشار، تکمیل مخزن، مدیریت مصرف و تأمین برق اضطراری این اقدامات مهماند، اما یک تفاوت اساسی میان «تقویت شبکه» و «حل مسئله منابع آب» وجود دارد.
ممکن است شبکهای بهتر، مخازنی آمادهتر و چاههایی مجهزتر داشته باشیم؛ اما اگر برداشت از منابع زیرزمینی از ظرفیت طبیعی سفره بیشتر باشد، مسئله اصلی همچنان پابرجاست.
در نهایت، آب دماوند فقط داستان چاه و لوله و مخزن نیست؛ داستان شهری است که توسعه آینده آن به منبعی وابسته است که ظرفیتش نامحدود نیست و آبفا اکنون بخشی از پاسخ را در اصلاح شبکه، کاهش هدررفت و افزایش تابآوری دنبال میکند؛ اما سنجش موفقیت این مسیر، به دادههای دیگری درباره خود سفرههای زیرزمینی و افق تأمین آب نیاز دارد، تا آن زمان، یک واقعیت روشن است که پایداری آب دماوند نه با یک پروژه، بلکه با مدیریت همزمان منبع، شبکه، مصرف و آینده شهر تعیین میشود.
ارسال نظر