مجید؛ قاتل خاموش پهپادها و جنگنده‌های مدرن در جنگ رمضان

به گزارش پارسینه به نقل از خبرگزاری تسنیم ـ به‌جرئت می‌توان گفت که سامانه پدافندی مجید یکی از موفق‌ترین سامانه‌های پدافندی زمان حاضر جهان در بحث مقابله با پرنده‌های بدون سرنشین در کلاس MALE است، یک طرح بسیار ساده و با قابلیت عملیاتی بالا که در طول حیات نه‌چندان طولانی خود در دو جنگ بزرگ و نابرابر وارد شده و در هر دو نبرد با کارنامه‌ای موفق از میدان خارج شده و البته این عملکرد خوب باعث شده است کشور همسایه یعنی ارمنستان که در سالهای پیش دقیقاً از ناحیه همین پهپادها ضربات سنگینی دریافت کرد نیز این سامانه را خریداری و وارد خدمت ارتش خود کند.

پهپادهای کلاس MALE چشم‌های اصلی دشمن برای رصد زنده میدان نبرد

با وجود پیشرفت بسیار زیاد سیستم‌های ماهواره‌ای و کنار آن پیشرفت‌های گسترده در بحث سیستم‌های شنود و شناسایی، اما همچنان لزوم پرواز در نقاط مختلف میدان نبرد و داشتن اصطلاحاً یک «چشم» در آسمان نبرد و رصد آن از نزدیک‌ترین فاصله ممکن، مهم و حیاتی است.

پرنده‌های بدون سرنشین سری MALE که مخفف عبارت پهپادهای با ارتفاع میانی و ماندگاری بالا هستند معمولاً تا سقف نهایتاً 9 الی 10 کیلومتر پرواز می‌کنند و توانایی ماندگاری 24 ساعت به بالا را دارند. از جمله معروف‌ترین این پهپادها در این سری می‌توان به سری MQ-9 ساخت ایالات متحده آمریکا، هرمس900 ساخت رژیم صهیونیستی یا TB-2 ساخت ترکیه اشاره کرد.

پهپاد MQ-9

پهپاد TB-2

پهپاد هرمس900

این پرنده‌های بدون سرنشین علاوه بر ارسال زنده تصاویر برای فرماندهان، عمدتاً مسلح نیز هستند و می‌توانند در صورت نیاز اقدام به انهدام اهداف مختلف نیز بکنند. در برخی از موارد، این پهپادها توانایی حمل سیستم‌های دیگری برای اجرای عملیات شنود، جنگال و یا جمع‌آوری سیگنال‌های الکترونیک را دارند.

پس یکی از مهم‌ترین توانایی‌های این پرنده‌ها، شناسایی و تهاجم همزمان است، بنابراین، از بین بردن این پهپادها ازکارانداختن یا کاهش بخش مهمی از توان موردنظر طرف مقابل است.

مجید؛ ترکیبی از سکوت و تحرک بالا

اما سراغ ستاره اول این روزهای پدافند کشورمان یعنی سامانه مجید می‌رویم؛ سامانه پدافندی کوتاه‌برد که به‌یاد شهید مدافع حرم «مجید قربانخانی» به عنوان «مجید» نام‌گذاری شده است، در این سیستم پدافندی، تقریباً تمامی نشانه‌های یک سامانه برای نبرد ضدهوایی ناهمطراز دیده می‌شود.

                     شهید مدافع حرم مجید قربانخانی

در بخش سیستم شناسایی می‌بینیم که «مجید» بر پایه سامانه شناسایی اپتیکی و حرارتی با برد نهایی 15 کیلومتر توسعه یافته است که یک سیستم غیرفعال به حساب می‌آید یعنی هیچ گونه تشعشع یا نشانه‌ای از خود برای شناسایی شدن بروز نمی‌دهد.

این سیستم اپتیکی می‌تواند ساعت‌ها در یک منطقه تحت استتار کامل به انتظار بنشیند و در حال جست‌وجوی آسمان برای هدف خود باشد بدون این‌که از خود نشانه‌ای را بروز بدهد.

سامانه پدافندی مجید به‌روی خودروی ارس2

در بخش تحرک، کل سامانه شامل سیستم اپتیکی و موشک‌ها معمولاً روی یک دستگاه خودروی تاکتیکی ارس2 نصب می‌شوند. نصب کل سامانه به‌روی یک شاسی باعث می‌شود نیازی به تجمیع خودروها و کشنده‌ها برای عملیاتی کردن یک سیستم نباشد و یک سامانه به‌تنهایی بتواند هم وظیفه کشف و هم درگیری را به انجام برساند. عدم‌تششع راداری و تحرک بالا نیز باعث بقاء‌پذیری سامانه موردنظر می‌شود.

اما در بخش تسلیحات، این سامانه معمولاً به 4 تیر موشک مدل AD-08 مجهز است، موشکی که خود به‌صورت مستقل به سیستم تصویرساز حرارتی فروسرخ IIR مجهز است و توان بالایی در کشف اهداف و مقابله با اقدامات متقابل آنها را نیز دارد.

این موشک بر اساس اطلاعات موجود دارای وزن کلی 75 کیلوگرم، سر جنگی به‌وزن 14 کیلوگرم، برد نهایی 8 کیلومتر، ارتفاع درگیری نهایی 6 کیلومتر و سرعت حدود 2 برابر سرعت صوت است.

سامانه پدافندی مجید در حال شلیک موشکAD-08

مجید؛ قهرمان پدافندی در جنگ‌های 12روزه و رمضان

سامانه مجید اولین بار در جریان رژه ارتش جمهوری اسلامی ایران در 29 فروردین ماه سال 1400 رؤیت شد و در فاصله کمی از اولین بار دیده‌شدن و شرکت در برخی رزمایش‌های نیروهای مسلح بود که در جریان دو جنگ 12روزه و جنگ رمضان در مرکز دفاع هوایی ارتفاع پایین کشور قرار گرفت.

بر اساس اسناد تصویری قابل‌تأیید در این دو جنگ بیش از 70 یا 80 فروند پهپاد رژیم صهیونیستی و یا ایالات متحده مورد شناسایی و انهدام قرار گرفتند که بخش قابل‌توجهی از این شکارها توسط سامانه مجید انجام شده است.

پهپاد اسرائیلی ایتان در رصد سامانه مجید و لحظاتی قبل از سرنگون‌شدن در جریان جنگ 12روزه

سامانه مجید به‌عنوان محصول ساخت صنایع دفاعی کشور، هم در اختیار نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران و هم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار گرفت و نشان داد که ترکیب کشف غیرفعال و تحرک بالای این سامانه می‌تواند برای از بین بردن یکی از مهم‌ترین توانایی‌های طرف مقابل یعنی توانایی شناسایی و هدف‌یابی 24ساعته بسیار مهم و مؤثر باشد.

تصویر مربوط به جنگ رمضان ـ سامانه مجید و یکی از پرسنل ارتش جمهوری اسلامی ایران

اما شاید یکی از مهم‌ترین مباحث در خصوص سامانه پدافندی مجید موضوع هدف قراردادن جنگنده آمریکایی اف35 باشد، حرکتی که یک «اولینِ بزرگ» در تاریخ به حساب آمد و آسیب شدیدی را به جنگنده موردنظر که پیشرفته‌ترین جنگنده زمان حاضر دنیاست، آن هم در شرایط رزمی رقم زد.

لحظاتی قبل از اصابت موشک شلیک‌شده سامانه مجید به جنگنده اف35

تصاویر پخش‌شده از رهگیری و لحظه اصابت به اف35 تا حد بسیار زیادی شبیه به رهگیری و اصابت‌های مربوط به سامانه مجید است. مشخصاً اگر هواپیماهای جنگنده هم در ارتفاع پایین پرواز کنند، مجید به‌عنوان یک سیستم پدافندی قابل، توانایی مقابله با آنها را دارد.

راه‌حل ایرانی برای مشکل بزرگ ارمنستان

در جریان رژه نظامی اخیر در کشور ارمنستان بود که چندین سامانه ساخت ایران از جمله سامانه پدافندی مجید دیده شد. سامانه پدافندی مجید یکی از پاسخ‌ها به یکی از بزرگترین مشکلات و عوامل شکست تحقیرآمیز این کشور در جنگ دوم قره‌باغ در سال 2020 مقابل جمهوری آذربایجان است.

پهپادهایی مثل سری TB-2 ساخت ترکیه و سری هرمس ساخت رژیم صهیونیستی ضربات سنگینی به قوای رزمی ارتش ارمنستان وارد کردند و عدم‌توان مقابله مناسب با این تهدیدات باعث شد ارمنستان شکست را بپذیرد.

حالا و در چند سال اخیر و برای جبران آن شکست، ارمنی‌ها اقدام به خریدهای گسترده نظامی کردند، از جمله اصلی‌ترین تأمین‌کنندگان سلاح برای آنان یکی کشور هندوستان و دیگر کشور فرانسه است.

سامانه مجید در خدمت ارتش ارمنستان ـ به رادار کوچک نصب‌شده به‌روی سامانه بین موشک‌‌ها دقت کنید

حالا و با توجه به تجربیات عملیاتی واضح و مشخص سامانه مجید در بحث مقابله با پرنده‌های بدون سرنشین، همسایه ایران اقدام به خرید این سیستم پدافندی کرده است تا از تکرار حوادث سال 2020 جلوگیری کند.

در جریان رژه در ایروان سامانه مجید سفارش‌داده‌شده توسط ارمنستان به‌روی یک خودروی کشنده از مدل اروپایی ایویکو دیده شده است و در عین حال علاوه بر سیستم اپتیکی، به‌نظر یک رادار نیز برای این سامانه با توجه به سفارش مشتری نصب شده است.

در هر صورت باید به این مسئله اشاره کرد که سامانه مجید امروز به‌عنوان یکی از موفق‌ترین سامانه‌های پدافندی جهان با سابقه شکار چند ده فروند پهپاد و همچنین اولین مورد عملیات هدف قراردادن جنگنده اف35 در کارنامه خود با موفقیت، حالا مسیر صادرات و درآمدزایی برای کشور را نیز در پی گرفته است.