.svg)
تحلیل شخصی متکی از تحولات اخیر سوریه
ایسنا نوشت:
منوچهر متکی که به دعوت نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه تهران، در دانشکده حقوق این دانشگاه در موضوع «در سوریه چه میگذرد» سخن میگفت، با اشاره به اهمیت تحولات سوریه و اینکه این موضوع توجه کشورهای منطقه و جهان را به خود جلب کرده است، با طرح این سوال که چه تشابهات و تفاوتهایی بین اتفاقات رخ داده در سوریه و دیگر تحولات رخ داده در کشورهای منطقه وجود دارد؟ گفت: آنچه در سوریه رخ میدهد و طی ماههای اخیر ما در این کشور شاهد بودهایم، دارای چه سابقهای است؟
وی در ادامه با اشاره به ویژگیهای نظام سوریه اظهار کرد: تعریف از سوریه متفاوت از تعریف دیگر کشورهای عربی در منطقه است. چه آنهایی که دارای نظام امیری یا پادشاهی هستند و یا رژیمهایی که دارای سیستم جمهوری بودهاند، مثل مصر و برخی دیگر از کشورهای عربی.
متکی با بیان اینکه همواره در بین مردم سوریه این موضوع مطرح بوده است که ساز و کارهای حکومت در سوریه ساز و کارهای جامعی نیست و قانون اساسی در سوریه امکان مشارکت تمامی افراد را ایجاد نمیکند، گفت: از طرف دیگر جامعهی سوریه مثل خیلی از جوامع عربی از یک بنیه قوی و اعتقادی اسلامی برخوردار است و میتوان گفت در زمینهی مشارکت مدنی و همچنین مظاهر و نگاه اسلامی، سلسله انتقاداتی به حکومت سوریه از دوران حافظ اسد مطرح بوده و هرجا این اعتراضات با ظرفیتهای بیرونی و خارجی گره میخورده، به ناآرامیها در داخل سوریه منجر میشده است و ما میتوانیم فهرستی را از این موضوع در تاریخ سی و چند سالهی اخیر تهیه کنیم.
وی ادامه داد: در آسیبشناسی تحولات سوریه در مورد نارضایتی که در بخش داخلی، مردم دارند، یک عقبه اینگونهای وجود دارد.
وزیرسابق امور خارجه با طرح این پرسش که چرا در ماههای اخیر بار دیگر این تحولات در سوریه ایجاد شده است، به حوادث منطقه اشاره کرد و افزود: تاثیر و تاثرات خیزشهای مردمی در حوزهی عربی از شمال آفریقا تا خاورمیانه عربی را در بر گرفته و طبیعی است که سوریه نیز به نوعی متاثر از این تحولات باشد.
متکی با اشاره به تاثیر این تحولات در اتفاقات سوریه یادآور شد: بخشی از چرایی تحولات کنونی سوریه متاثر از کل قیامی است که در حوزهی عربی رخ داده است.
وی عامل سوم در تحولات سوریه را دخالتهای خارجی، اعم از دخالتهای منطقهای و فرامنطقهای دانست و گفت: اگر بخواهیم از این دخالتها منحنی ترسیم کنیم، این منحنی بیانگر این است که این دخالتها رو به افزایش است و سیر صعودی داشته است.
رییس سابق دستگاه دیپلماسی کشور در بیان تشابهات و تفاوتهای تحولات اخیر سوریه و دیگر نهضتهای رخ داده در کشورهای منطقه، تصریح کرد: در بحث تشابهات مردم سوریه مطالباتی دارند و مهمترین این مطالبات، دیده شدن مردم در تصمیمگیریها و مشارکت آنهاست و این حق همهی مردم کشورهاست.
متکی در ادامه با طرح این پرسش که چه اشکالی در این ارتباط وجود دارد، توضیح داد: اولین مانع در راه تحقق این مطالبه، مانع نرمافزاری است.
وی در ادامه با تاکید بر اینکه مردم سوریه به مانند مردم دیگر کشورهایی که در آنها بیداری اسلامی رخ داد، نسبت به ساختار و عملکرد حکومت خود معترض هستند، گفت: مردم سوریه نیز مطالباتی دارند که باید حکومت به این مطالبات توجه کند.
وزیر سابق امور خارجه در تحلیل نهضتهای رخ داده در دیگر کشورهای عربی و منطقه اظهارکرد: هیچ تحرک بیرونی، منطقهای و فرامنطقهای عامل ورود تحولات رخ داده، مثلا در تونس نبود. هیچ تشکیلات و حزبی چه اسلامی و غیراسلامی در داخل این کشور عامل بروز این اتفاق نبود و هیچکس نمیتواند مدعی شود که مثلا ما حرکت عظیم مردم مصر یا تونس را ایجاد کردیم. رهبران احزاب و گروهها فاصلهی زیادی با مردم داشتند و حتی پیشبینی نمیکردند چنین تحولاتی رخ دهد.
وی ادامه داد:هیچ چهرهی سیاسی نیست که بگوید ما این نهضت را در لیبی، یمن یا مصر ایجاد کردهایم و یا اینکه غربیها مدعی شوند که آنها این تحولات را در مصر یا تونس ایجاد کردهاند. همانطور که گفتم برخی از رهبران احزاب در این تحولات از مردم فاصله داشتند و گاهی در جاده خاکی میزدند.
وی در ادامه افزود: اخوانیها که بیشترین سهم را در مبارزات مصر در سبد خود قرار دادند، در هفتههای نخست قیام مصاحبههایی را میکردند و میگفتند که ما نمیخواهیم تندروی کنیم و همه چیز را به هم بریزیم و در واقع به غرب سیگنال میدادند؛ چون تصورشان این بود که نمیتوان خارج از ارادهی غرب کاری کرد و در ذهنشان این نبود که بتوان حسنی مبارک را سرنگون کرد. در مذاکرات با معاون رییسجمهور شرکت کردند، ولی جوانان مصری در میدان التحریر موضعگیری سختی کردند و گفتند ما نمایندهای در مذاکرات نداریم. آنها پس از این موضعگیری از اتاق مذاکره بیرون آمدند و گفتند ما مذاکره نمیکردیم، فقط مطالبات جوانان را بیان میکردیم.
متکی در ادامه با این جمعبندی که حرکتهای رخ داده در این کشورها خودجوش بوده است، ادامه داد: این توضیح را برای این دادم که بگویم جنس اتفاقاتی که در سوریه در حال رخ دادن است، قدری متفاوت با دیگر کشورهاست. شما در تظاهرات سنگین بحرینیها، مصریها و تونسیها یک عنصر خارجی را نمیدیدید. تحریک بیرونی وجود نداشت. یک سلاح خارجی نمیدیدید و حرکت مسلحانه نبود، اما در سوریه این چیزها را میبینیم. سخنگویان وزارت خارجه آمریکا میآیند مصاحبه میکنند و میگویند چرا سوریه از ما ناراحت است به خاطر اینکه از مخالفان آن حمایت میکنیم؟
وزیر سابق امور خارجه گفت: در دوماه اخیر یک رغبت ویژهای را از بلوک غرب و عوامل منطقهای آن برای سقوط رژیم سوریه میبینیم. البته هر رژیمی ممکن است توسط مردم خود ساقط شود و رژیم دیگری بر سر کار بیاید، اما آنچه که حساسیتبرانگیز است، این است که از بیرون چه کسانی به دنبال ساقط کردن رژیم هستند و اهداف این موضوع نیز باید شناسایی شود.
وی تصریح کرد: در سال 2008 آنها در آناپلیس جمع شدند و جرج بوش در آنجا گفت که قضیهی اسراییل و فلسطینیها امسال تمام میشود؛ در حالی که هیچ اتفاقی در جهت اهداف آمریکا رخ نداد. اوباما در اولین سخنرانی خود در سازمان ملل مطرح کرد که ما سال دیگر در حالی در مجمع عمومی سازمان ملل حضور پیدا میکنیم که مسالهی فلسطین را حل کردهایم. اکنون چندین سال گذشته است و طی چهار سال گذشته ما شاهد دو جنگ متقارن در این منطقه بودهایم که آغازگر هر دو جنگ رژیم صهیونیستی بوده و در هردو آنها نیز شکست خورده است.
وی ادامه داد: ما هرچه نگاه میکنیم وضع رژیم صهیونیستی طی سالهای اخیر که آمریکا نیز در افغانستان و عراق درگیر بوده است، بدتر شده است. رژیم صهیونیستی روز به روز شکستهتر شده است و آنها این تحلیل را دارند که عقبههای مقاومت در برابر رژیم صهیونیستی باید شکسته شود و سوریه را خط مقدم عقبهی حمایت از مقاومت میدانند و از نگاه آنها باید این شریان قطع شود.
متکی در ادامه گفت: زمانی که ملک فهد در عربستان پادشاه بود و ملک عبدالله ولیعهد بود میگفتند ملک عبدالله چهرهی جدیدی است که بنا دارد اصلاحات سیاسی و اجتماعی در جامعهی عربستان ایجاد کند. اصلاحات او چه بود؟ مثل اینکه میآید نطق میکند که قرار است از این به بعد اجازه دهیم خانمها رانندگی کنند.
وی ادامه داد: کشوری که وضعیت آن اینگونه است و نیروهای نظامی اش مردم بحرین را سرکوب میکنند، در کشوری که کمترین اجازهی مخالفتخوانی داده نمیشود ، چطور در مورد کشور سوریه میگوید که میخواهد مردم سوریه به حق و حقوق خود برسند. این حرف و باور آن سنگین است. بازیهای پشت پردهای در این ماجرا وجود دارد که باید مواظب بود، از جمله اینکه عقبهی حمایت از مقاومت از بین برود.
رییس سابق دستگاه دیپلماسی کشور افزود: تا زمانی که حزبالله لبنان در برابر زورگوییها و تجاوزات اسراییل مثل کوه ایستاده است، آنها قادر نیستند سیاستهای خود را ادامه دهند و این مقاومت باعث شده معادلات آنها به هم بریزد و همانطور که گفتم یکی از اهداف این است که عقبهی حمایت از مقاومت از بین برود.
متکی در ادامه با اشاره به پذیرش طرح اتحادیه عرب از سوی سوریه با ایجاد اصلاحاتی، گفت: حکومت سوریه باید به مطالبات مردم خود توجه کند و دیدیم که بشار اسد آمد و صادقانه اعتراف کرد که در آغاز راه اشتباه کرده است و برخورد خشن توسط نیروهای سوری با معترضین را اشتباه دانست و این در حایل است که حسنی مبارک و علی عبدالله صالح در برابر مطالبات مردم خود یک بار نگفتند که ما مطالبات شما را سازماندهی میکنیم.
وی در ادامه با اشاره به پذیرش طرح اتحادیه عرب از سوی سوریه با انجام اصلاحاتی گفت: این پذیرش نشان دهندهی ظرفیت سیاسی در سوریه در برخورد با یک بحران در قالب منطقی است.
وی افزود: ما یک شتاب خاصی را در برخی از کشورهای منطقه با رهبری آمریکا و با طراحی اسراییل برای برخی از مداخلات نظامی در سوریه میبینیم و اگر چنین مداخلهای صورت بگیرد، تاسف زیادی را بر منطقه خواهد گذاشت.
وی گفت: کسانی صحبت از مداخله نظامی در سوریه میکنند که قدمی برای دفاع از مردم مصر و بحرین برنداشتند و این عجیب است و این طرح یک طرح فرا منطقهای است و چنانچه این اشتباه استراتژیک صورت بگیرد، نه تنها کشور درگیر و کشورهای درگیر شونده از این اتفاق متاثر میشوند، بلکه تمام کشورهای منطقه به شکل مستقیم و غیر مستقیم متاثر از این تحولات و ناگزیر به اتخاذ موضع میشوند.
وی افزود: برخی از کشورهای منطقه باید توجه کنند که اصرار بیش از حد آنها برای دخالت در امور سوریه تداعی کننده اعمال سیاستهای غرب از سوی آنهاست؛ که این شایستهی آنها نیست.
متکی در ادامه صحبتهای خود به سوالات دانشجویان که به صورت مکتوب مطرح میشد، پاسخ داد.
وی در پاسخ به این سوال که آیا بین سیاست حاکمیت و دولت در مورد سوریه تعارض و تفاوتی وجود دارد، گفت: من فکر میکنم درنگاه دو وجهی جاری در ایران چه نگاهی که در حوزههای رسمی ، دولتی و از سوی نظام مطرح است و چه نگاهی که در بین بخشی از صاحبنظران مطرح است و مورد تحلیل قرار میگیرد، اشتراکات زیادی وجود دارد.
وی خاطرنشان کرد: در این نگاه دو وجهی بر توجه به مطالبات مردم سوریه و اینکه دولت سوریه باید به مطالبات مردم کشورش توجه کند، تاکید میشود، از طرفی دیگر تعامل خوبی که ما با سوریه داریم این امکان را به ما میدهد که پیشنهادات و توصیههای خود را به عنوان یک دولت با سوریه مطرح کنیم .
وی ادامه داد: زیر ساخت بخشی از این نگاه این است که اگر به مطالبات مردم توجه نشود، حکومت سوریه دچار مشکل میشود و من تا آنجا که میدانم این بخش یعنی توصیه به حکومت سوریه جهت توجه به مطالبات مردم به عنوان وظیفه صورت پذیرفته و میگیرد و وجه دوم در بحث تعامل با سوریه این است که ما معتقدیم که باید سوریه در برابر مداخلات خارجی در امور داخلی خود مقاومت کند، چون در این بخش عقب نشینی حدی ندارد و اگر عقب نشینی کند، باید تا آخر خط برود و ما از مقاومت سوریه در برابر دخالت های خارجی دفاع میکنیم.
وی در بخش دیگری از سخنان خود در مورد تحولات رخ داده در کشورهای منطقه و بیداری اسلامی گفت: من معتقدم که میتوان دیگر بیداری اسلامی را نهضت اسلامی نامید، چون دارد، شناسنامهدار میشود.
متکی همچنین در پاسخ به این سوال که آیا دولت سوریه توان انجام اصلاحات واقعی در داخل کشور خود را دارد، گفت: سوریه راهی جز توجه به اصلاحات و برآوردن مطالبات ندارد و آنچه را که به مردم خود قول داده، باید عملی کند. در مورد این که آیا قادر است، انجام بدهد یا نه، اعلام کرده که مصمم است و گامهای اولیه نیز برداشته شده است که محوراصلی آن زمینه سازی برای مشارکت همهی مردم در سرنوشت خود است.
وی در پاسخ به این سوال که تفاوت حزب بعث سوریه و حزب بعث عراق در چیست؟ گفت: مبانی مشترکی در دو حزب بعث در عراق و سوریه وجود داشت، ولی وقتی که صدام مسیر نادرستی را طی کرد سوریه علیه او موضع گیری کرد و مخالف او بود و میگفتند انحراف از مبانی حزب بعث است، از جمله اقدامی که صدام در مورد ایران انجام داد.
وی تصریح کرد: در واقع آنها تفاوتهای محوری در عملکردها، سیاستها و موضعگیریهایشان داشتهاند. از جمله یکی از اختلافات محوری آنها ایران بود، ولی مبانی مشترکی داشتند.
متکی در ادامه در پاسخ به سوالی درمورد سیاستهای اخیر ترکیه در مورد حوادث منطقه، گفت: من در دو سه ماه گذشته در مورد سیاستهای اخیر ترکیه خیلی صحبت کردهام و معتقدم که ترکیه و مقامات حاکم درآنها نیازمند بازنگری در سیاستهای چند ماه اخیر خود هستند.
وی ادامه داد: ترکیه با این اقدامات مقداری جایگاه خود را تنزل میدهد و در واقع میتوان گفت که در دو سه ماه اخیر سیاستهای ترکیه در منطقه قابل دفاع نیست و باید در این سیاستها اول به خاطر خودش و دوم تصویری که از وی در منطقه منعکس میشود، تجدید نظر کند.
وی در پاسخ به این سوال که گفته میشود عربستان یکی از ابعاد پشت قضایای حوادث سوریه است با تایید این موضوع گفت: در عراق، عربستان کارنامهی سیاهی دارد و در قبال خود سوریه نیز خوب عمل نکرده است و از طرفی میبینیم که در قضایای داخلی سوریه جسد فردی صعودی که مسلح و نظامی بوده پیدا می شود و از طرفی دیگر به بشار اسد پیام میدهد که رابطهات را با ایران کم کن که ما دست از حمایت معترضانتان برداریم و از آنها کمتر حمایت کنیم.
متکی گفت: من اعتقاد دارم یک بیداری اسلامی و نهضت اسلامی اصلی داریم . البته قیامهای بدلی نیز می توانیم داشته باشیم و آنچه که در کشورهای تونس ، مصر و منطقه رخ داده اصلی است در سوریه نیز رگههای اصلی وجود دارد، ولی بخش زیادی از آن نیز وارداتی است.
وی با اشاره به اهمیت توجه به مطالبات مردم سوریه از طرف حکومت آن گفت: عربستان سعودی نیز چارهای ندارد که به مطالبات مردمش توجه کند و اگر مردم در یمن موفق شوند که تتمهی علی عبدالله صالح را به هم بریزند و در انتخابات آزاد ارادهی خود را به نمایش بگذارند، زبانههای این تحول در عربستان شکل جدیدی را به خود میگیرد و عربستان سعودی به صورت جدی با مشکل مواجه میشود.
وی در پاسخ به سوال دیگری، مبنی درباره فعالیتهای سپاه قدس و تهدید فرمانده آن گفت: حاج قاسم سلیمانی از فرماندهان دوران جنگ و چهرههای خدوم هستند، از کسانی هستند که در دوران سختیها وفاداری خود را به کشور و مبانی کشور به اثبات رساندند و از پیش قراولان جهاد و شهادت هستند.
وی با اشاره به تهدید اخیر برخی از مقامات آمریکایی مبنی بر ترور حاج قاسم سلیمانی و پیگیری بینالمللی دادستانی و قوه قضاییه در این زمینه گفت: در برابر این تهدیدها برخورد سردار سلیمانی چگونه بود؟ واکنشی که نشان داد این بود که او گفت شما تصمیمی گرفتهاید که ما به آن میل داریم و به شهادت شوق داریم.
لازم به توضیح است که متکی در این سخنرانی چندین بار یادآور شد که مباحث مطرح شده از سوی وی مواضع شخصی اوست.
ارسال نظر