پیشنهادی به گروه‌های سیاسی متخاصم: «مباهله»

در غرب پیش از قرن بیستم، رسمی رواج داشته است به نام «دوئل» که به هنگام اوج‌گیری اختلاف‌ها و به بن‌بست رسیدن تنش‌ها اجرا می‌شده است. دو نفر با اتفاق نظر بر سر یک قانون مبارزه، از یکدیگر فاصله می‌گرفتند و به سوی یکدیگر شلیک می‌کردند. در نتیجه ممکن بود یکی از دو طرف، یا هر دو، زخمی یا کشته شوند؛ تلاش خشونت‌بار بشری برای حذف حریف. اختلاف دوئلرها می‌توانست بر سر ناموس، ایدئولوژی و یا سیاست باشد؛ اما وقتی این اختلاف به دوئل می‌انجامید که دیگر بحث و مذاکره سرانجامی نمی‌یافت. از نمونه‌های مشهور دوئل بر سر سیاست، دوئل «الکساندر همیلتون» (رئیس خزانه‌داری آمریکا و نظریه‌پرداز مشهور سیاسی) در سال 1804 است که توسط «آرون بار» (معاون توماس جفرسون) به قتل رسید.

در تاریخ و فرهنگ اسلامی، واقعه‌ای مقدس با عنوان «مباهله» به ثبت رسیده است که ماجرای آن مشهور و در میان مسلمانان مبارک است؛ بدین ترتیب که در بن‌بست یک اختلاف، داوری و عقوبت به شکلی انسانی به خداوند واگذار می‌شود و نه تنها از نظر شیوه با رسومی همچون دوئل متفاوت است، بلکه غایت آن نیز نه حذف حریف، که اثبات حقانیت یک اندیشه است. در روز 24 ذی‌الحجه که با نام روز مباهله شناخته می‌شود، بنا بر آن گذاشته شد تا مسلمانان و مسیحیان نجران یک‌دیگر نفرین کنند، تا خدا آن طرف که دروغگوست، عذاب کند. روایت شده‌ است و شیعه و سنی متفقند که محمد رسول‌ خدا، علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم‌السلام را با خود به میعادگاه برد و مسیحیان نیز وقتی دیدند وی به قدری مطمئن است که تنها نزدیکترین خویشانش را با خود آورده، بیمناک شدند و پذیرفتند که جزیه بپردازند.

اما گویا باور عام مسلمانان بر این منوال است که «مباهله» و طلب لعن و نفرین برای دروغ‌گو را امری مختص رسول خدا و برای همان موقعیت خاص قلمداد می‌کنند؛ حال آن‌که این باور مطابق واقع نیست.

طبق آن چه از برخی روایات فهمیده میشود، مسأله «مباهله» اختصاص به شخص رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلّم و آن هم در خصوص ماجراى نصاراى نجران ندارد؛ بلکه افراد با ایمان میتوانند برای اثبات حقانیت باور خود، «مباهله» کنند. ضمن آن‌که این مسئله نه فقط میان مسلمانان و پیروان ادیان دیگر، بلکه طبق تاریخ میان فرقه‌های مختلف مسلمان نیز آزموده شده است. طبق این روایات، اهل بیت علیهم‌السلام نه تنها این عمل را مشروع دانسته‏اند، بلكه بدان سفارش هم كرده‏اند. از جمله روایاتی که در این باره داریم، روایات «بَابُ الْمُبَاهَلَةِ» در کتاب «الکافی» و همچنین در «أَبْوَابُ الدُّعَاءِ» کتاب وسائل الشیعة، دو باب درباره‌ی استحباب مباهله است.

به گزارش پارسینه، در جلد دوم کتاب اصول کافی، صفحه 514 به عنوان یکی از آداب مباهله این دستور برای مباهله‌کننده نقل شده است: «انگشتانت را در انگشتان حریفت قلاب کن، سپس بگو: «اللهم إن کان (فلان) جحد حقاً و أقرّ بباطلٍ فأصبه بحسبان من السماء أو بعذاب من عندک». سپس او را هفتاد بار لعنت کن.»

طبق بیان علامه طباطبایی: «مباهله حجت زنده است»؛ ایشان مباهله را از معجزات باقیه اسلام و قرآن میدانند و فرمودهاند: «هر فرد با ایمان مى‏تواند به اولین پیشواى خود پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم، تأسّى نموده، در راه اثبات هر حقیقتى از حقایق ثابته دین با همین سلاح، پنجه در پنجه خصم خود انداخته، با درخواست از پیشگاه خداى توانا، فرمان نابودى وى را صادر كند. این دانشمندان هر وقت خواستند، مى‏توانند با فردى از افراد با ایمان مسلمین مباهله كرده، حقانیت این آئین پاك و دعاوى آن را آزموده و ثبوت هویت معجزه را از نزدیك و با رأى العین، مشاهده نمایند. این گوى و این میدان.» (برای مشاهده‌ی بحث کامل‌تر پیرامون مباهله و اطلاع از نمونه‌های تاریخی آن به اینجا مراجعه کنید.)

در چند هفته‌‌ی اخیر، اختلاف میان بعضی گروه‌ها و جریان‌های سیاسی به شکلی نگران‌کننده بالا گرفته است. همگان شاهدیم که این اختلاف از سطح سیاست گذر کرده و به وجهی ایدئولوژیک تقلیل یافته است؛ آن‌چنان‌که کار به استفاده از ابزارهای اعتقادی تکفیر و تفسیق نیز انجامیده است. این در حالی است که نه تنها نوع گفتمان در دو سو متفاوت است، بلکه هرگونه بحث و مناظره نیز باعث سوءتفاهم و فاصله‌‌ی بیشتر می‌شود.

تحریریه‌ی پایگاه خبری-تحلیلی پارسینه، به عنوان پیشنهاد راهی برای آگاهی همگان از میزان اعتماد اشخاص و جریان‌های سیاسی به صحت و سقم باورهایشان، و نیز پایان اختلافات و هجمه‌های فرسایش‌گر سیاسی، و عیان شدن گروه و جریان حق و روسیاهی جریانات باطل، گروه‌های متخاصم را به ترک دوئل‌های بدخیم سیاسی و احیای سنت حسنه‌ی «مباهله» دعوت می‌کند.