مرداب هَسل؛ مرداب قرمز در چالوس

بار‌ها از پیچ و خم‌های جاده چالوس عبور کرده اید تا به دریای زیبا و محبوب خزر برسید، اما پیشنهاد ما این است که این بار به قصد دریا، وارد این جاده تماشایی و پیچاپیچ نشوید. چند کیلومتر مانده به انتهای شمالی این جاده، شهر چالوس، در دل جنگل‌های سرسبز جنوب غربی این شهر می‌توانید به تماشای یک آبگیر سرخ رنگ بروید. تالاب یا مرداب «هَسل» حدود ۱۰ کیلومتر از جاده چالوس فاصله دارد، ضمن آن که حدود یک ساعت هم پیاده روی در پیش دارید تا به کناره آن برسید.

رنگ آب این آبگیر، ترکیبی از رنگ‌های سبز و نارنجی و سرخ است که البته رنگ سرخ غلبه دارد و هرچه به مرکز آن نزدیک می‌شوید، رنگ قرمز متمایزتر می‌شود. هرچند در ماه‌های پاییز ترکیب این رگ به د. لیل برگ‌های رنگینی که روی آن می‌ریزد، بیشتر هم می‌شود. در موج سفر‌های تان، اگر هم قصد دریای شمال دارید، راه تان را کج کنید و پیش یا پس از دریا، سری به سهل بزنید که زیبایی اش از خاطرتان پاک نمی‌شود و لذت شنا و تفریح تان را دوچندان می‌کند.

دشت یا تالاب

شاید در لحظه اول تشخیص ندهید که این سطح رنگین که ترکیبی از رنگ‌های سبز، زرد، نارنجی و قرمز دارد، یک تالاب است؛ محدوده‌ای که از فاصله دور شبیه دشتی پر از گل به چشم می‌رسد. این جا مرداب یا تالاب هسل است در ۱۰ کیلومتری جاده چالوس و نزدیک مرزن آباد.

نکته؛ قبل‌تر بخرید

خرید خود را در مرزن آباد، انجام دهید. مخصوصا آب آشامیدنی، چون در طول مسیر پس از مرزن آباد مغازه یا دکانی برای خرید نیست. خروجی جاده چالوس به سمت جاده جنگلی «سینوا» تابلو ندارد، حتما جی پی اس گوشی همراه تان را فعال کنید.

چطور برسیم؛ نگین سرخ بر کمربند سبز

تنها با طی مسیری حدودا چهار کیلومتری، در یکی از فرعی‌های جاده چالوس به مرداب هسل میر سید.

مرداب هسل در جنوب دو روستای «طلاجو» و «سینوا» در دل منطقه‌ای جنگلی به نام «مشعل» قرار گرفته. برای رسیدن به آن، وارد جاده چالوس شوید و ۱۰ کیلومتر مانده به شهر چالوس، بعد از پلیس راه، در سمت چپ تان وارد اولین فرعی خاکی شوید که جاده‌ای جنگلی است که به روستای سینوا می‌رسد. این مسیر تابلویی ندارد و فقط باید حواس تان به پلیس راه باشد. در این مسیر بعد از عبور از پل رودخانه، یعنی مسافتی حدودا ۳۰۰ متری به یک دوراهی می‌رسید که برای رسیدن به مرداب باید مسیر سمت راست را انتخاب کنید.

بعد از طی مسافتی کوتاه، به یک منطقه جنگلی به نام «بانی» می‌رسید. باید خودرو را همین جا پارک کنید و پیاده به سمت مرداب راه بیفتید. مسیر پاکوب منتهی به مرداب مشخص است، اما اگر با راهنمایی همراه نیستید، سوال‌های تان را از محیط بانان ایستگاه مجیط بانی که در همین محدوده قرار دارد، بپرسید. در این ایستگاه سرویس بهداشتی و آب آشامیدنی هم وجود دارد. بسته به توان گروهی که با آن همراه هستید، تا مرداب بین نیم تا یک ساعت پیاده روی در یک منطقه جنگلی پیش رو دارید.

چه می‌بینیم؛ آب به رنگی دیگر

مرداب یا تالاب هسل، آبگیر نسبتا کوچکی است که به خاطر رنگ آب سطحش و البته جنگلی که آن را احاطه کرده، معروف است.

رنگ تالاب و درختان اطرافش، زیبایی خیره کننده‌ای فراهم کرده.

مرداب: نام قدیمی مرداب هسل، «کنیچال» است، اما امروزه به نام هسل شناخته می‌شود. هسل در گویش محلی به معنی آبگیر فصلی است و در گویش «تبری کلارستاقی» - از گویش‌های محلی مازندرانی- نامی عمومی برای آبگیرهاست. مرداب بیضی شکل است و عمق آب آن در نقاط مختلف متغیر است؛ در نهایت در عمیق‌ترین مناطق به حدود ۱۵ متر می‌رسد. آبراه با جویباری به مرداب نمی‌ریزد. بخشی از آب مرداب از طریق چشمه‌های کف آن تامین می‌شود، اما بارانی که از نیمه پاییز تا نیمه بهار در آن می‌بارد، آب این آبگیر را پر می‌کند.

دلیل تنوع رنگ سطح مرداب، جلبک‌ها و گرده درختان اطراف تالاب است که روی سطح آن می‌ریزد. در حاشیه‌های مرداب رنگ آب سبزتر است و هرچه به کانون نزدیک‌تر شوید، رنگ آن نارنجی و در نهایت سرخ می‌شود. این آبگیر ماهی ندارد، اما زیستگاه دوزیستانی مثل قورباغه، وزغ و لاک پشت است. البته در سال‌های اخیر به دلایلی مثل جاده‌ای که در کنار مرداب احداث شده، جانوران آن کمتر شده است. حواس تان باشد که شنا در این آبگیر هم به خاطر نبود ناجی غریق در اطراف و جانوران آبزی در آن کار خطرناکی است.

پوشش گیاهی منطقه: مرداب در واقع در دل جنگل مشعل یا به طور دقیق‌تر جنگل «مشعل موزی» قرار گرفته است. البته این جنگل نام‌های دیگری مثل جنگل «فین» یا محمدآباد هم دارد. جنگل از جنوب به جنگل‌های «سوته لار» و منطقه «کردشت»، از شمال به گاوسرای قدیمی مشعل و منطقه مشعل موزی می‌رسد.

در مسیر پیاده روی به سوی مرداب درختان ممرز، انجیلی، راش، «داغداغان»، آزاد، شمشاد و بعضی درختان میوه جنگلی مانند سیب ترش جنگلی، انگور جنگلی، انجیر، انار و انواعی از گیاهان دارویی مثل بابونه، «فشکی واش»، «زِمِنج» می‌بینید. اگر قصد شب مانی دارید، می‌توانید در فاصله مناسبی از مرداب کمپ بزنید. در اطراف مرداب زباله دانی وجود ندارد، هیچ زباله‌ای رها نکنید و آن‌ها را به شهر برگردانید.