خطر نابودی آموزش زیر سایه بحران انرژی

به گزارش پارسینه و به نقل از روزنامه اعتماد، هنوز تابستان به نیمه نرسیده، اما دوباره زمزمه‌های بحران انرژی به گوش می‌رسد؛ بحرانی که دیگر فقط به خاموش شدن چند لامپ یا قطعی مقطعی برق محدود نیست و حالا از کارخانه‌ها تا مدارس و زندگی روزمره مردم را تحت تاثیر قرار داده است. در سال‌های گذشته هر بار با آغاز فصل سرما، کمبود گاز و برق به یکی از مهم‌ترین چالش‌های کشور تبدیل شده و امسال نیز بسیاری نگران تکرار همان سناریو هستند؛ آن هم در شرایطی که صنایع بزرگ، زیرساخت‌های انرژی و تاسیسات نفت و پتروشیمی پس از جنگ اخیر نیز با فشارهای مضاعفی روبه‌رو شده‌اند.

روزنامه اعتماد در گزارشی به ابعاد این بحران پرداخته و از زبان فعالان اقتصادی هشدار داده که ناترازی برق دیگر صرفا یک مسئله فنی نیست، بلکه به مانعی جدی برای تولید و سرمایه‌گذاری تبدیل شده است.

در بخشی از این گزارش آمده: آرمان خالقی، عضو هیات‌مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت ایران بر این باور است؛ ناترازی برق دیگر تنها یک چالش در حوزه انرژی نیست، بلکه به یکی از مهم‌ترین موانع تولید، سرمایه‌گذاری و حفظ اشتغال در کشور تبدیل شده است. در تعدادی از شهرک‌های صنعتی، واحدها با دو روز یا حتی بیشتر قطعی برق مواجه هستند و در برخی موارد نیز خاموشی‌ها در ساعات عصر تا نیمه‌شب ادامه پیدا می‌کند. این وضعیت برنامه‌ریزی تولید را مختل کرده و هزینه‌های سنگینی را به صنایع تحمیل می‌سازد.

او می‌گوید: در شرایط فعلی بسیاری از صنایع به این نتیجه رسیده‌اند که برای حفظ تولید باید بخشی از برق مورد نیاز خود را تامین کنند. در حالی که وظیفه اصلی یک واحد صنعتی تولید کالاست، نه تولید برق، اما شرایط موجود آنها را به سمت سرمایه‌گذاری در احداث نیروگاه‌های کوچک‌مقیاس یا استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر سوق می‌دهد. خوشبختانه استقبال مناسبی از این موضوع شکل گرفته است و بسیاری از واحدهای صنعتی برای احداث نیروگاه یا مشارکت در پروژه‌های مشترک اعلام آمادگی کرده‌اند. همچنین تشکیل کنسرسیوم میان صنایع مستقر در شهرک‌های صنعتی می‌تواند هزینه‌های سرمایه‌گذاری را کاهش دهد و امکان تامین برق پایدار را فراهم کند.

البته نگرانی‌ها تنها به برق محدود نمی‌شود. با توجه به آسیب‌هایی که برخی مجتمع‌های پتروشیمی و زیرساخت‌های انرژی در جریان جنگ اخیر متحمل شدند، بسیاری از کارشناسان احتمال می‌دهند کشور در ماه‌های سرد سال با چالش تامین گاز نیز روبه‌رو شود. تجربه سال‌های گذشته هم نشان داده که در زمان اوج مصرف، محدودیت گاز صنایع معمولا به کاهش تولید، تعطیلی برخی واحدها و حتی افزایش خاموشی‌های برق منجر می‌شود؛ زیرا بخش مهمی از نیروگاه‌های کشور نیز با گاز کار می‌کنند و کمبود سوخت، مستقیما بر تولید برق اثر می‌گذارد.

در همین شرایط، موضوع مدارس نیز دوباره به یکی از دغدغه‌های خانواده‌ها تبدیل شده است. اگرچه وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده سال تحصیلی جدید به صورت حضوری آغاز خواهد شد، اما تجربه چند سال اخیر باعث شده بسیاری از خانواده‌ها نسبت به تداوم این وضعیت تردید داشته باشند. نگرانی اصلی این است که با شدت گرفتن بحران انرژی در اواخر پاییز و زمستان، بار دیگر تعطیلی مدارس یا آموزش مجازی به عنوان راهکار مدیریت مصرف مطرح شود.

این نگرانی زمانی جدی‌تر شد که حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی، اخیرا اظهار کرد: «به علت کمبود انرژی در کشور، مدارس و دانشگاه‌ها در سال تحصیلی جدید، فقط یکی دو روز باید حضوری باشند.» او حتی با لحنی کنایه‌آمیز افزود: «روزهای حضور دانش‌آموزان هم فقط برای این است که بچه‌ها معلمشان را بشناسند.»

همین اظهارات کافی بود تا خاطره سال‌های آموزش مجازی دوباره زنده شود؛ دوره‌ای که اگرچه در دوران کرونا یک راهکار اضطراری به شمار می‌رفت، اما بسیاری معتقدند آثار منفی آن هنوز از نظام آموزشی کشور رخت برنبسته است. ضعف یادگیری، کاهش تعامل میان معلم و دانش‌آموز، افت مهارت‌های اجتماعی و حتی عادی شدن تقلب در آزمون‌های آنلاین، از جمله پیامدهایی بود که بارها از سوی معلمان و کارشناسان آموزشی مطرح شد.

پلتفرم‌هایی مانند «شاد» و حتی پیام‌رسان‌هایی نظیر «ایتا» نیز نتوانستند تجربه‌ای هم‌سطح آموزش حضوری ایجاد کنند. بسیاری از معلمان می‌گویند بخش قابل توجهی از زمان کلاس صرف رفع مشکلات فنی یا هماهنگی با خانواده‌ها می‌شد و در برخی موارد حتی والدین به جای دانش‌آموزان در کلاس حضور پیدا می‌کردند یا در امتحانات به آنها کمک می‌کردند؛ موضوعی که اعتبار فرآیند آموزش و ارزشیابی را نیز زیر سوال برد.

در چنین فضایی، طبیعی است که خانواده‌ها نسبت به آینده تحصیلی فرزندانشان نگران باشند. بسیاری معتقدند اگر تعطیلی‌های ناشی از بحران انرژی به یک روند دائمی تبدیل شود، نظام آموزشی کشور با چالشی روبه‌رو خواهد شد که جبران آن شاید سال‌ها زمان ببرد.

مریم که معلم است از تجربه کلاس‌های مجازی می‌گوید: «هرکی می‌بینه منو این چند وقت میگه راحت شدین دیگه شما معلما! خراب شه هرچی کلاس مجازیه. روانی شدم. بعد هر کلاس باید برای تک تک پدر مادرها هم توضیح بدم که برای جلسه بعد باید چیکار کنن. یه امتحان گرفتم چنان پیرم کرد که تا ابد دیگه امتحان مجازی توی سایت نمیگیرم.»

هلیا هم گفته: «کلا سال بعد و دو سال بعد نداره، متاسفانه احتمال غیرحضوری بودن یا بهتر بگیم تعطیل بودن آموزش از روال بودنش بیشتر شده دیگه. توی دریایی از بحران زندگی می‌کنیم.»

تجربه عجیب سهیل: «پسردایی من کلاس دوازدهمه، موقع امتحاناش می‌خوابه و مادرش بیدار می‌شه و به جاش امتحان می‌ده. همه چیزمون به همه چیزمون میاد!»

و ثریا که تجربه قابل تاملی دارد: «این وضعی که درست شده و آسیب‌های سنگین‌تری حتی از جنگ میذاره. آموزش و پرورش پایه‌های یه مملکت رو می‌سازه. ما که درس خوندیم آخر عاقبتمون این شد، وای به حال این نسل که از انجام کوچیکترین عملیات ریاضی هم عاجزن...»