.svg)
پشت پرده افزایش ناگهانی قیمت خودروهای داخلی از نگاه مسیح فرزانه | ترجیح مردم خرید خودروهای دست دوم است
ایرانخودرو، روز گذشته با انتشار اطلاعیهای در سامانه کدال، فهرست جدید قیمت محصولات این شرکت را اعلام کرد. فهرستی که نشان از افزایش قابل توجه قیمتها بود و موجب واکنش نهادهای نظارتی شد.
ماجرای افزایش قیمت محصولات ایرانخودرو از مهمترین سوژه های خبری امروز بود. تصمیم که با مخالفت وزارت صمت همراه شد و توقف نماد معاملاتی این شرکت را به همراه داشت. توقف نماد معاملاتی ایران خودرو بعد از تاکید وزارت صمت مبنی بر اینکه لیست جدید قیمت محصولات ایرانخودرو «به هیچ عنوان مورد تایید وزارت صنعت، معدن و تجارت نیست» انجام شد. این وزارتخانه اعلام کرد که فرآیند قانونی تعیین و تصویب قیمتها در این شرکت بهطور کامل طی نشده است.
سخنگوی سازمان بازرسی کل کشور هم تاکید کرد؛ شرکت ایرانخودرو با وجود آنکه در سال جاری دو بار قیمت نهادههای تولید خود را برای طی این فرآیند به سازمان حمایت ارائه کرده بود، با عدم موافقت سازمان حمایت مواجه شد و درخواستهای آن رد شد. جناب فرزانه، همانطور که مطلع هستید، شرکت ایرانخودرو روز گذشته اقدام به افزایش قیمت محصولات خود کرد. متعاقب آن، وزارت صمت (صمت) ضمن ممنوعیت این اقدام، از افزایش قیمتها جلوگیری کرد و نماد معاملاتی این شرکت نیز در سامانه کدال متوقف شد. ارزیابی شما از اتفاقات رخ داده چیست؟
در ابتدا باید به مصوبه شورای رقابت در فصل تابستان سال جاری اشاره کنم که بر اساس آن، مقرر شد قیمتگذاری خودرو بر پایه فرمول «هزینه تمامشده به اضافه سود متعارف (Cost Plus) انجام شود. طبق این رویه، خودروساز موظف است پس از محاسبه میزان افزایش قیمت خودرو، مدارک خود را به سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان ارسال کند تا پس از تأیید این سازمان و با هدف کاهش فشار بر مصرفکننده، قیمتهای جدید اعلام شود. همچنین مقرر شده بود که شورای رقابت هر شش ماه یکبار به عنوان نهاد ناظر، این روند را رصد و بررسی کند.
در آن مقطع، برخی از خروج خودرو از شمول قیمتگذاری دستوری یا آزادسازی قیمتها سخن گفتند؛ اما واقعیت این است که حتی روی کاغذ نیز چنین اتفاقی رخ نداده است. در خصوص توقف نماد ایرانخودرو در سامانه کدال به دلیل اعلام افزایش قیمت (که طبق محاسبات میانگین حدود ۴۹ تا ۵۰ درصد بوده است)، باید بگویم که این میزان افزایش قیمت با توجه به شرایط اقتصادی مصرفکنندگان و وضعیت اجتماعی کنونی کشور، بسیار غیرمنطقی به نظر میرسد.
*به نظر شما ریشه این افزایش قیمتهای ناگهانی در چیست و چه تبعاتی برای بازار خواهد داشت؟
بخشی از این افزایش قیمت ناگهانی و افسارگسیخته را میتوان ناشی از بالا رفتن قیمت نهادههای تولید در 8 ماه اخیر دانست که قطعا بر بهای تمامشده تاثیرگذار است، اما پرسش اساسی از مدیران شرکتهای خودروساز، اعم از دولتی و خصوصی، این است که آیا در کنار تلاش برای کاهش یا توقف ضرر و زیان انباشته از طریق افزایش قیمت، به توان اقتصادی مصرفکننده نیز توجه دارند؟
از سوی دیگر زمانی که قیمت یک محصول به صورت میانگین ۵۰ درصد افزایش مییابد، بازار قطعا واکنش نشان داده و قیمتهای جدید را اعمال میکند. اما آیا این اقدام منجر به جذب نقدینگی خواهد شد؟ به عقیده بنده، خیر.
بازار خودرو مانند یک ترازو یا الاکلنگ است که یک کفه آن عرضهکننده (خودروساز یا نمایشگاهدار) و کفه دیگر آن مصرفکننده است. نقدینگی باید از سوی مصرفکننده تزریق شود. وقتی بودجه اقتصادی خریدار پاسخگوی افزایش قیمتها نباشد، او ناچار به خروج از بازار میشود و دیگر رفتارهای هیجانی گذشته را تکرار نمیکند. به نظر میرسد زمانسنجی این تصمیم در شرایط فعلی اقتصاد، کاملاً اشتباه بوده است.
*واکنش وزارت صمت را چطور می بینید؟
بر اساس شنیدهها، یکی از دلایل اصلی مخالفت وزارت صمت، علاوه بر غیرمنطقی بودن میزان افزایش، رعایت نشدن فرآیند قانونی و عدم ارائه درخواست به سازمان حمایت بوده است.
در مورد بحث خصوصیسازی و تداوم دخالتهای دولت نیز باید تصریح کرد که قیمتگذاری دستوری همچنان ادامه دارد. حتی در دورهای که بحث خصوصیسازی ایرانخودرو مطرح شد، صرفا مدیریت به بخش خصوصی منتقل شد و خصوصیسازی کامل صورت نگرفت. به دلیل انحصاری بودن بازار خودرو در ایران، خروج از این چرخه با صرف انتقال مدیریت اتفاق نمیافتد. بنده معتقدم بازار خودرو از نظر اقتصادی و روانی توان پذیرش این قیمتهای جدید را ندارد و این اتفاق میتواند رکود و رخوت مضاعف حاکم بر بازار در یک ماه گذشته را تشدید کند.
*آقای فرزانه! پیشبینی شما از وضعیت بازار در هفتههای پایانی سال چیست؟ برخلاف روال سالهای گذشته که بازار در بهمنماه رونق میگرفت، امسال وضعیت را چگونه میبینید؟
به طور معمول از ابتدای بهمنماه، بازار خودرو وارد دورهای میشد که به «بازار شب عید» معروف بود و این رونق در سایر صنوف نیز دیده میشد. اما در حال حاضر، رخوتی که در بازار خودرو مشاهده میشود، مانع از تکرار آن تجربه شده است. نمایشگاهها و دفاتر فروش باز هستند، اما عملا خرید و فروشی انجام نمیشود.
اگر معاملهای هم صورت بگیرد، بیشتر مربوط به خودروهای دستدوم است. بازار خودروهای صفر کیلومتر (اعم از داخلی، وارداتی و چینی) با افت قابلملاحظه خریدار مواجه شده است؛ در حالی که فروشنده بسیار زیاد است، تعداد خریداران به کمترین حد خود رسیده است.
*با توجه به وضعیت فعلی بازار، تحلیل شما از حجم معاملات و سقف خریدها در ماههای اخیر، بهویژه در فصل زمستان چیست؟
اگر بخواهیم یک جامعه آماری از حداکثر حد خرید در بازار خودرو ارائه دهیم، میانگین آمارها نشان میدهد که طی فصل زمستان و دستکم در یک ماه و نیم گذشته، انجام معاملاتی با ارزش بیش از ۷ میلیارد تومان، به ندرت و با دشواری بسیار صورت گرفته است. این وضعیت در تمامی بخشهای بازار، اعم از خودروهای داخلی و خودروهای چینی، به همین منوال مشاهده میشود.
*در این شرایط رکود، تمایل مصرفکنندگان بیشتر به سمت کدام بخش از بازار است و علت آن را چه میدانید؟
در حال حاضر، اگر قرار باشد معاملهای در تعداد بسیار محدود انجام شود، مصرفکننده بیشتر به خرید خودروهای دستدوم تمایل نشان میدهد. دلیل واضح و مبرهن این موضوع آن است که خودروهای دستدوم تا حدودی افت قیمت خود را پشت سر گذاشتهاند و در مقایسه با خودروهای صفرکیلومتر، انتخاب مناسبتری محسوب میشوند.
*موضوع عقبماندگی قیمت خودرو نسبت به نرخ دلار همواره مطرح بوده است. آیا با نوسانات اخیر، این فاصله جبران شده است؟
ارسال نظر