پیشنهاد پارسینه
پرتکرارترین رقم اعلام شده برای فرار مالیاتی از سوی مدیران دولتی، 40 هزار میلیارد تومان است اما فرار مالیاتی گسترده برخی مشاغل و اصناف و میزان فرار مالیاتی شناسایی شده با بررسی بخشی از تراکنش های بانکی نشان می‌دهد رقم مذکور به مراتب بیشتر است.
۰۵ مرداد ۱۳۹۸ - ۰۷:۳۴
۰
یکی از پدیده‌های شوم هر اقتصاد، فعالیت‌های اقتصاد زیر زمینی است که عمدتا با نیت فرار مالیاتی و اهداف سوء مشغول هستند. این رویکرد حتی در اقتصاد‌های بزرگ و پیشرفته دنیا مشاهده می‌شود و اقتصاد ایران نیز از آن مستثنی نیست. از برنامه سوم توسعه سیاست‌گذاران به دنبال رشد و توسعه نظام مالیاتی، مفادی را به تصویب رساندند و در برنامه‌های بعدی نیز تکرار شد و در سال ۹۴ نیز قانون مالیات‌های مستقیم با اهداف بلند مدت به منظور ارتقا درآمد‌های مالیاتی و جدا شدن بودجه از نفت مبتنی بر نرم افزار‌های هوشمند و الکترونیکی پایه ریزی شد. فرار مالیاتی یکی از محور‌هایی بود که در اصلاحات مالیاتی دنبال شده و می‌شود با این حال هنوز رقم دقیقی برای فرار مالیاتی وجود ندارد که دلیل آن استفاده از روش‌های متنوع محاسباتی است.

در این گزارش ابتدا مهمترین عوامل پدید آمدن فرار مالیاتی و پیامد‌های آن را مطرح می‌کنیم و سپس نگاهی به اعداد مختلف مطرح شده توسط مدیران ارشد وزارت اقتصاد، سازمان امور مالیاتی و همچنین نمایندگان شاخص مجلس شورای اسلامی درباره فرار مالیاتی می‌اندازیم و نهایتا سوالاتی درباره میزان واقعی فرار مالیاتی مطرح می‌کنیم:

*مهمترین عوامل پدید آمدن فرار مالیاتی و پیامد‌های آن

براساس گزارش وزارت اقتصاد درباره فرار مالیاتی، برخی از عوامل مهم پدید آورنده فرار مالیائی عبارتند از: نرخ مالیات، همکاری ضعیف نهاد‌ها و مؤسسات وابسته، پیچیدگی قوانین و مقررات، فقدان سیستم اطلاعاتی کار آمد، گستردگی معافیت‌های مالیاتی، تورم، اخلاق مالیاتی، سطح درآمد افراد، بیکاری و تعرفه کالا و خدمات. در ایران مهم‌ترین علت ایجادی این پدیده، نبود سیستم اطلاعاتی کار آمد و در نتیجه عدم اشراف سازمان امور مالیاتی کشور بر اطلاعات اقتصادی اشخاص است.

حجم گسترده فرار مالیاتی، پیامد‌های منفی بسیاری را در پی دارد که برخی از این پیامد‌ها برای تمامی اقتصاد‌ها و برخی نیز برای اقتصاد ایران موضوعیت دارند. این پیامد‌ها عبارتند از: کاهش توان رقابتی فعالان اقتصادی در بخش رسمی، شفافیت اقتصادی پایین، ناکارآمدی سیاست‌های دولت، ایجاد اختلال در خدمات عمومی دولت، نابرابری در آمد و ثروت، تضعیف فرهنگ مالیاتی، از جمله پیامد‌های عمومی گستردگی فرار مالیاتی در یک اقتصاد هستند. بی ثباتی اقتصادی و تداوم وابستگی بودجه دولت به منابع نفتی نیز از مهم‌ترین پیامد‌های گستردگی فرار مالیاتی در اقتصاد ایران به شمار می‌روند.

* میزان فرار مالیاتی از دیدگاه سازمان امور مالیاتی

- احمد زمانی معاون پژوهش، برنامه‌ریزی و امور بین‌الملل سازمان امور مالیاتی در تاریخ ۲۰ تیرماه ۹۷ از وجود فرار مالیاتی ۳۵ تا ۴۰ هزار میلیارد تومانی در کشور خبر داد.

- احمد زمانی معاون پژوهش، برنامه‌ریزی و امور بین‌الملل سازمان امور مالیاتی در تاریخ ۲۹ خردادماه ۹۸ اعلام کرد: «براساس بررسی‌های انجام شده و شواهد موجود میزان فرار مالیاتی در کشور بین ۳۰ تا ۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود».

-امیدعلی پارسا رئیس سازمان امور مالیاتی در برنامه «تیتر امشب» شبکه خبر در تاریخ ۱۶ تیرماه ۹۸ گفت: «بر اساس برآورد‌ها حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی داریم».

- احمد زمانی معاون پژوهش، برنامه‌ریزی و امور بین‌الملل سازمان امور مالیاتی در تاریخ ۳۰ تیرماه ۹۸ اعلام کرد: «رقم ۳۰ تا ۴۰ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی مربوط مالیات‌های مستقیم و کالا و خدمات است و فرار مالیاتی در بخش مالیات بر واردات را شامل نمی‌شود».

* دیدگاه وزارت اقتصاد درباره میزان فرار مالیاتی

- فرهاد دژپسند وزیر امور اقتصادی و دارایی در نشست مشترک خود با اقتصاددانان جوان در تاریخ ۱۶ بهمن ماه ۹۷ گفت: «بین ۲۵ تا ۴۰ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی داریم».

- فرهاد دژپسند وزیر امور اقتصادی و دارایی در نشست مشترک اعضای دولت با کمیسیون اقتصادی مجلس در تاریخ ۱۷ تیرماه ۹۸ در پاسخ به این سئوال که برآورد‌ها از فرار مالیاتی چقدر است گفت: «فرار‌های مالیاتی حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده که شامل فرار‌ها و معوقات است، البته برخی می‌گویند رقم فرار مالیاتی ۲۵ هزار میلیارد تومان است که حتی اگر همین رقم وصول شود، می‌توان جهش قابل توجهی در تحقق درآمد‌های مالیاتی ایجاد کرد».

- آخرین اظهارات مدیران ارشد وزارت اقتصاد درباره فرار مالیاتی در دیدار این مسئولان با رئیس قوه قضائیه در تاریخ ۲۵ تیرماه بود. حجت‌الاسلام رئیسی در این دیدار گفت: «تصور من این بود که فرار مالیاتی در کشور ما حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان است؛ اما در جلسه امروز اعلام شد که این میزان ۲۸ هزار میلیارد تومان است».

علاوه بر موارد فوق، معاونت اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی با انتشار گزارشی با عنوان «بررسی علل پیامد‌های فرار مالیاتی و برآورد آن در اقتصاد ایران» در دی ماه ۹۷ اعلام کرد: «حجم اقتصاد زیرزمینی ایران در سال ۱۳۹۶ حدود ۵۳۶۱ هزار میلیارد ریال بدست آمده است که این میزان به منزله از دست رفتن حدود ۴۰۰ هزار میلیارد ریال درآمد مالیاتی و معادل ۳۵ درصد وصولی درآمد‌های مالیاتی در سال مذکور است».

*مجلس درباره میزان فرار مالیاتی چه دیدگاهی دارد؟

- محمدرضا پورابراهیمی رئیس وقت کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرگزاری خانه ملت در تاریخ ۳۰ دی ماه ۹۶ گفت: «براساس پیش بینی‌ها سالانه نزدیک به میزان ۳۰ الی ۴۰ درصد از مالیاتی که در کشور وصول می‌شود فرار مالیاتی وجود دارد که برآورد می‌شود حدود ۳۰ الی ۴۰ هزار میلیارد تومان میزان فرار مالیاتی در اقتصاد کشور وجود دارد».

- محمدرضا پورابراهیمی رئیس وقت کمیسیون اقتصادی مجلس در جلسه شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان کرمان در تاریخ ۲۴ اسفندماه ۹۷ گفت: «سالانه در حوزه مالیات‌ها ۴۰ تا ۵۰ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی داریم».

- محمدرضا پورابراهیمی رئیس وقت کمیسیون اقتصادی مجلس در مراسم تودیع و معارفه رئیس سازمان امور مالیاتی در تاریخ ۱۸ خردادماه ۹۸ گفت: «رقم فرار مالیاتی بسیار بیشتر از ۴۰ هزار میلیارد تومان است».

- محمدرضا پورابراهیمی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در برنامه گفت‌وگوی ۱۸:۳۰ شبکه خبر در تاریخ ۱ تیرماه ۹۸ گفت: «بیش از ۵۰ تا ۶۰ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی وجود دارد».

با توجه به اظهارات فوق، میزان فرار مالیاتی بین ۲۵ تا ۶۰ هزار میلیارد تومان تخمین زده می‌شود و البته پرتکرارترین رقم اعلام شده برای فرار مالیاتی، ۴۰ هزار میلیارد تومان است.

*میزان فرار مالیاتی واقعا چقدر است؟

بسیاری از کارشناسان اعتقاد دارند میزان فرار مالیاتی به مراتب بیشتر از رقم ۴۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده توسط مسئولان دولتی است. دلایل این موضوع عبارتند از:

الف- فرار مالیاتی گسترده برخی مشاغل و اصناف: همانطور که علی طیب نیا وزیر اسبق اقتصاد اعلام کرده بود، برخی مشاغل و اصناف فرار مالیاتی گسترده‌ای دارند. به عنوان مثال، در حالی که براساس آمار‌های سازمان امور مالیاتی پزشکان صرفا ۱۵۰ میلیارد تومان مالیات می‌پردازند، مرکز پژوهش‌های مجلس با انتشار گزارشی در دی ماه پارسال، میزان مالیات واقعی آن‌ها را حداقل حدود ۶۷۰۰ میلیارد تومان تخمین زد. بررسی‌های صورت گرفته نشان می‌دهد که برخی مشاغل و اصناف دیگر مانند وکلا، آهن فروشان و طلا فروشان هم فرار مالیاتی گسترده‌ای دارند و در نتیجه، میزان فرار مالیاتی مشاغل و اصناف رقم قابل توجهی است.

میزان فرار مالیاتی واقعا چقدر است؟
ب- میزان فرار مالیاتی شناسایی شده با بررسی بخشی از تراکنش‌های بانکی: علی رغم تصویب ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم و همانطور که در نامه رئیس سازمان امور مالیاتی که اخیرا رسانه‌ای شد، آمده است، نهاد‌های مختلف از جمله بانک‌ها و psp‌ها همکاری خوبی با سازمان امور مالیاتی ندارند. با این وجود، سازمان امور مالیاتی موفق شده است به اطلاعات برخی تراکنش‌های بانکی دسترسی پیدا کند. براساس آمار‌هایی که اخیرا مدیر کل دفتر مبارزه با پولشویی و فرار مالیاتی سازمان امور مالیاتی اعلام کرده است، در سال ۱۳۹۷ مجموعا رقم ۱۴۷۰۰ میلیارد تومان فرار مالیاتی از بررسی تراکنش‎های سنگین و مشکوک بانکی تشخیص و مطالبه شده است؛ بنابراین به نظر می‌رسد هر زمانی که سازمان امور مالیاتی بتواند به صورت مناسب و مستمر به اطلاعات تراکنش‌های بانکی دسترسی پیدا کند، میزان فرار مالیاتی تشخیص داده شده از این محل افزایش چشمگیری یابد.

برآورد‌های غیررسمی برخی نهاد‌های نظارتی حاکی از آن است که میزان فرار مالیاتی در کشور حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان است.

به گزارش فارس، به نظر می‌رسد سازمان امور مالیاتی از لحاظ ساختاری تمایل چندانی به دقیق شدن میزان فرار مالیاتی در کشور ندارد، زیرا در این صورت، میزان انتقاد‌ها از عملکرد این سازمان در زمینه مالیات ستانی افزایش خواهد یافت.
50
پــنــجــره
ارسال نظر
50
نمای روز
50
50
50
50
50
آخرین اخبار
50
سداد
شفا دارو