پیشنهاد پارسینه
رهبران ریاض سال ها کنترل تولید نفت را در اختیار داشته اند. اما آنها با تغییر مهره های بازی نمی توانند بار دیگر ایالات متحده را تحریم کنند.
۲۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۳:۲۹
۰

کنار رفتن نقاب از چهره قدرت نفتی سعودی ها

جیمی کارتر و دونالد ترامپ در برابر اوپک، راهبرد مشترکی در پیش گرفتند. آنها با نزدیک شدن به این کارتل جهانی انرژی بی یال و کوپال به جای سرزنش کردن عربستان سعودی ( به عنوان بزرگترین صادرکننده نفت تاریخ) تلاش کردند تا قیمت نفت را کاهش دهند. اما عربستان به عنوان قدرتمندترین عضو اوپک معمولا در پشت سر همه تصمیم های سازمان در بخش تغییر میزان تولید قرار دارد.
در اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی، نشریه آتلانتیک ادوارد جی. ایپشتین خبرنگار خود را برای تهیه گزارش، روانه دفتر اوپک در وین کرد. وی با مطالبی شوک آور بازگشت. در آن سال، زخم های جنگ نفتی دهه ۱۹۷۰ میلادی همچنان تازه بود.
در سال ۱۹۷۳ میلادی، عربستان به جمع کشورهای عرب تحریم کننده فروش نفت به ایالات متحده پیوست. در سال ۱۹۷۹ میلادی، وقوع انقلاب اسلامی در ایران، تولید نفت را با نوسان روبرو کرد و صف های طولانی خودروها در پمپ های بنزین به نماد دوره ریاست جمهوری کارتر تبدیل شد. اما خبرنگار نشریه ما نتیجه گیری کرده بود که اوپک را نباید هرگز یک تهدید واقعی به شمار آورد.
وی معتقد بود اوپک حتی یک کارتل کامل نیست، چرا که نمی تواند عرضه جهانی نفت را متوقف کند. مهمترین هدف اوپک منحرف کردن اذهان از توجه به تصمیم گیرندگان اصلی بازار بوده است.
وی در یادداشت خود نوشت: اگرچه عربستان سعودی مدیر واقعی عرضه جهانی نفت است، اما رهبران دولت های مختلف ترجیح می دهند در سخنان خود یک سازمان تقریبا خیالی را سرزنش کنند. از آن زمان تاکنون ایالات متحده به یک غول انرژی تبدیل شده است.
در ماه نوامبر برای نخستین بار پس از پایان چنگ جهانی دوم، صادرات نفت هفتگی ایالات متحده از وارداتش پیشی گرفت. یکی از مورخان پس از مطالعه یادداشت وی اعلام کرد: گویی این یادداشت در ژانویه سال ۲۰۱۹ میلادی نوشته شده است.
الن والد، نویسنده کتاب "شرکت سعودی؛ پادشاهی عربی در سودای سود و قدرت" و مدیر موسسه مشاوره ای ترنسورسال با مطالعه مقاله سال ۱۹۸۳ میلادی ایپشتین و مقایسه با شرایط کنونی بازار انرژی، تشابه های جالبی را یافته است. در ادامه با سه یافته کلیدی وی آشنا می شویم:

 

۱. قدرت نفتی عربستان از یک عامل پدید آمده است: کنترل.
هنگامی که وزرای عضو اوپک گرد هم می آیند، عربستان سعودی در میان اعضا یک رهبر غیررسمی است. همه تصمیم ها در مورد تغییر میزان تولید اوپک در ریاض و نه در وین گرفته می شود. احمد زکی، وزیر نفت کشور عربستان در دهه ۱۹۸۰ میلادی بود. شرکت آرامکوی سعودی که به عنوان شرکت ملی نفت عربستان به خاندان پادشاهی تعلق دارد، از توانایی تولید روزانه ۱۲ میلیون بشکه نفت خام برخوردار است. در مجموع، قدرت سعودی ها در بازار نفت به دلیل توانایی آنها در کاهش تولید برای افزایش قیمت ها بوده است.
والد معتقد است یکی از موضوعات نامشخص در دهه ۱۹۸۰ میلادی فقدان همیشگی این کنترل است. آرامکو در ابتدا توسط آمریکایی ها تاسیس شد و مالکیت آن به چهار شرکت نفتی غربی تعلق داشت. اما سعودی ها به تدریج سهام آن را تصاحب کردند. در زمان تحریم نفتی فقط ۲۵ درصد سهام آرامکو در اختیار سعودی ها بود.
خانم والد در یکی از فصل های کتاب خود به این موضوع اشاره کرده که یمانی به دفتر مدیر عامل شرکت امریکن آرامکو مراجعه کرده تا به وی موضوع آغاز تحریم را اطلاع دهد. والد در مورد جزییات این گفتگوها افزود: مدیر عامل به یمانی گفت که به نظر می رسد قادر به اجرای تحریم و کاهش تولید نیستیم.
زکی یمانی وزیر نفت سعودی نیز در پاسخ اعلام کرده بود: بله. ما در مورد این موضوع گفتگو کرده ایم. ما قادر به انجام این کار خواهیم بود، چراکه شما مجری آن خواهید بود. بدین ترتیب آمریکایی ها وادار شدند در صف های چند کیلومتری بنزین به انتظار بایستند.
هم اکنون سعودی ها کنترل کامل آرامکو را در اختیار داشته و نیازی به ارایه درخواست جهت تغییر تولید ندارند.
والد یادآور شد: در یکی از اتاق های دفتر آرامکو، آنها می توانند همه جریان نفت و پالایشگاه های کشورشان را کنترل کنند. آنها دقیقا از موقعیت نفتکش های خود و تولید روزانه شان اطلاع دارند. با چرخاندن یک کلید آنها می توانند تولید نفت کشورشان را متوقف نمایند.
این شرایط را می توان با ایالات متحده مقایسه کرد که تولید نفت توسط ده ها شرکت مستقل انجام شده و مقررات ضدانحصار، آنها را از ایجاد هماهنگی با سایر تولیدکنندگان ( همانند اوپک) بازمی دارد.

۲. اوپک همچنان شیری بدون دندان و در عین حال یک دشمن بی آزار است.

والد اعلام کرد: اگر تصمیم های کلیدی در مورد میزان تولید در ریاض گرفته می شود، دلیل انجام نشست وزرای دولت های عضو این کارتل در وین چیست؟ این پرسشی است که در زمان برپایی همه نشست های اوپک در اذهان به وجود می آید.
با نگاهی به تاریخ می توان نکاتی را در این مورد دریافت.
هنگامی که کارتل در برابر شوک های نفتی به دنبال پاسخ مناسبی است، همه می دانند که باید در جهت تحقق خواسته های ریاض و نه یک سازمان خیالی گام بردارند.
اوپک پس از گذشت چند دهه، همچنان در حال تکرار کارکرد تدافعی خود است. در زمان های افزایش قیمت نفت، شاهد سرزنش اوپک هستیم. ترامپ با اعتبار بخشیدن به عربستان، اقدامات اوپک را نکوهش می کند. در توییت نوامبر سال گذشته وی، از اوپک خواسته شد تا قیمت های نفت کاهش یابد. در ادامه نیز از اقدامات دولت عربستان تمجید شده است. در اوایل دسامبر نیز وی ابراز امیدواری کرد کارتل بدون کاهش تولید به پمپاژ نفت به بازار ادامه دهد.

۳. عربستانی ها نمی توانند دوستان آمریکایی خود را رها کنند.

پس از سلاخی جمال خاشقجی، نویسنده منتقد عربستانی در استانبول، متحدان محمد بن سلمان، ولیعهد جوان این کشور هشدار دادند که ریاض در برابر هر تحریم ایالات متحده ایستادگی خواهد کرد. هرچند رهبران سعودی چندان با این موضع موافق نبوده و اعلام کردند دوره تحریم به پایان رسیده است. آنها برای ادعای خود دلایل قابل قبولی داشتند. روزانه از میادین نفتی عربستان بیش از ۱۰ میلیون بشکه نفت استخراج می شود. در میانه های دهه ۱۹۸۰ میلادی، ریاض تولید خود را برای افزایش قیمت طلای سیاه به ۲ میلیون بشکه در روز کاهش داده بود. فراموش نکنید که شیوخ عربستان به مشتریان آمریکایی برای فروش نفت خود نیازمندند تا منابع مالی جهت متنوع کردن اقتصادشان با عنوان چشم انداز ۲۰۳۰ را به دست آورند. روابط سیاسی نزدیک آنها با واشنگتن نیز مانعی در برابر کاهش تولید این کشور است.
پس از اعلام بازگشت تحریم نفتی ایران توسط ترامپ از پاییز گذشته، ولیعهد عربستان اعلام کرد که برای تعادل بازار نفت بر تولید خود می افزاید. به هر حال عربستان سعودی پس از اعلام خبر بهت برانگیز اعطای معافیت واشنگتن به خریداران نفت ایران از تولید خود کاست.
سعودی ها تنها در زمان هایی قادر به استفاده از سلاح نفتی خود هستند که سایر تولیدکنندگان با محدودیت روبرو باشند. در سایه انقلاب انرژی ایالات متحده، بازارهای جهانی نسبت به دهه های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی دگرگون شده اند. مدل تجاری سعودی ها نیز تغییر کرده است. شرکت آرامکوی سعودی دیگر با حفر یک چاه در زمین، به سرعت تولید نفت را آغاز نمی کند. در سال ۲۰۱۷ میلادی این شرکت توانست بزرگترین پالایشگاه ایالات متحده را خریداری کند. بدین ترتیب تحریم فروش نفت عربستان به معنای یک خودتحریمی است. لذا روابط ریاض و واشنگتن مستحکم تر از گذشته شده است.
رهبران عربستان تجارت نفت را بنیانگذاری کردند و دریافته اند درآمدهای نفتی تا چه میزان در جهت حفظ قدرت آنان ضروری است. برخلاف کشورهایی که به سرعت شرکت های نفتی خود را ملی کردند ( نظیر ایران و ونزویلا) سعودی ها در چند دهه اخیر کنترل منابع نفتی خود را در اختیار گرفته اند. البته آنها همچنان از تخصص آمریکایی ها که آرامکوی بسیار سودآور را پایه گذاری کردند، بهره می برند.
والد در مورد تداوم راهبردهای گذشته توسط نسل جدید رهبران سعودی تردید دارد. برنامه خصوصی سازی آرامکو که با هدف شفافیت اطلاعات محرمانه این غول نفتی احتمالا در سال ۲۰۱۹ میلادی اجرا خواهد شد، بارها به تاخیر افتاده است. هرچند به نظر می رسد با شرایط کنونی، ریاض تمایل بیشتری به حفظ قدرت خود در آرامکو و نه واگذاری آن دارند. قمار بزرگ محمد بن سلمان آغاز شده است.

مترجم: محسن داوری
منبع: عصر خبر به نقل از آتلانتیک

 

پــنــجــره
ارسال نظر
نمای روز
آخرین اخبار
سداد
شفا دارو