پیشنهاد پارسینه
در این مقاله ترکی رایج در شمال غرب ایران به 9 لهجه تقسیم بندی شده است.
۳۰ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۱:۲۴
1.لهجه تبریز : این لهجه نزدیک به لهجه شکی در جمهوری آذربایجان است و در تبریز و در شهر های کوچک و روستاهای اطراف آن رایج است. اسکو، خسروشهر، توفارقان(آذرشهر) و روستاهای توابع آنها، روستاهای دامنه های شمالی سهند و باسمینج، هئربی، بر، لیقوان، سپاراخان، خلتدوکان از جمله مناطقی هستند که لهجه آنها با کمی تفاوت تبریزی است.

در خود تبریز سه لهجه با اندکی تفاوت وجود دارد :

_محله های شمال غرب یعنی شامقازان، حکم آباد، منجم، قره آغاج

_دوه چی، امیر قیز، لیلاوا، خطیب

-ششگیلان، باغمشه، خیابان، مارالان و مناطق مرکزی

از خصوصیات لهجه تبریز کشیدن صداها ست.

2.لهجه قره داغ (ارسباران) : صحیح ترین لهجه ترکی آذربایجانی ایران است و تماما پیرو قواعد زبانی است. شرق دامنه های سهند متنق، ایراناق، سرسکند (هشترود)، بستان آباد، میانه، سراب، قره داغ، سونار خیوه اهر،تیکان تپه(تکاب)، سایین قالا (شاهین دژ) و قسمت هایی از دشت مغان و قاراقیشلاق، بیجان، پلدشت(عربلر)، نازیک، مرگنلر، قاراقولوقلار، مرکیت و قایقاج در جنوب ارس مناطقی هستند که این لهجه در آن رایج است . در لهجه قره داغ برخلاف لهجه تبریز کلمات و صداها کشیده نمی شوند و به اصطلاح sert(محکم) تلفظ می شوند.

3ـ لهجه یامچی : این لهجه شباهت زیادی به لهجه نخجوان خصوصا اوردوباد دارد. مرکز این لهجه را میتوان مرند حساب کرد.

صوفیان، یامچی، شبستر، خامنه، دیزه، دریان، شانیجان، گمیچی و قاپسار، زنوز، گلین قایا، المدار در شمال دریاچه اورمیه از مناطقی هستند که این لهجه در آنها رایج است. از ویژگی های این لهجه تبدیل مصوت a به ə است، مثلا به قابلاما قابله مه، به قارداش قردش میگویند. این لهجه بین لهجه تبریز و قره داغ قرار می گیرد(از لحاظ کشیدن صداها).

4ـ لهجه اورمیه (اویغور-آوشار لهجه سی) : این لهجه نیز یکی از صحیح ترین لهجه های ترکی آذربایجانی ایران است. از نزدیکی های سووقبولاق (مهاباد)، سولدوز (نقده)، تا اورمیه و سلماس و خوی و مرز ترکیه این لهجه رایج است. در اطراف اورمیه در روستاهای چونقارالیسی صدای "نگ" هنوز حفظ شده است مثلا گلیرنگ. لازم به ذکراست در نزدیکی اورومچی پایتخت ترکستان شرقی نیز قصبه ای به نام چونقارالی موجود است. شباهت بین نام خود اورمو و اورومچی نیز جای بحث دارد. علت نام گذاری این لهجه به لهجه اویغور-افشار آن است که از ترکیب زبان اویغور ها و افشار های کوچ کرده از خراسان و ترکیه بوجود آمده.

ادبی دیلده: آتامی آتانی آتاسینی آتامیزی آتانیزی آتالارینی
تبریز: آتامی آتاوی آتاسینی آتامیزی آتازو آتالارینی
قاراداغ: آتامی اتووو آتاسینی آتامیزی آتوووزو آتالارینی
اویغور: آتامی آتایین آتاسینی آتامیزی آتاییزی آتالارینی

5ـ لهجه مراغه : این لهجه در شهر ها و روستاهای دامنه های جنوبی سهند رایج است.

از طرف مراغه به طرف سرسکند، سایین قالا‌‌(شاهین دژ)، قوشاچای(میاندوآب) تا حدود سووقبولاق و جیغاتی رود، ملیک کندی‌(ملکان)، بناب، عجبشیر از جمله مناطقی هستند که این لهجه در آن رایج است. این لهجه نیز مانند لهجه یامچی بین لهجه تبریز و قره داغ قرار می گیرد.
6ـ لهجه اردبیل :این لهجه در اردبیل، خلخال، نمین، آستارا، انزلی، تالش، منجیل رایج است. این لهجه شباهت زیادی به لهجه جنوب جمهوری آذربایجان دارد و اثرات لهجه باکو را در آن میتوان دید.
7.لهجه زنجان : این لهجه از طارم آغاز شده و تا زنجان، هیدج، سلطانیه، خدابنده، ماه نشان، بیجار و قروه در کردستان و سنقر در کرمانشاه رایج است و در مناطق شرقی و جنوبی زنجان مانند قیدار به لهجه همدان نزدیک می شود. به طور کلی این لهجه را میتوان ترکیبی از ترکی قدیم و جدید دانست.

8.لهجه همدان : ابهر، تاکستان، قزوین، بویین زهرا، آوج، همدان، رزن، بهار، تویسرکان، کبودرآهنگ، پامبولو(فامنین)، اسدآباد، لالجین، ملایر تا سنقر به این لهجه تکلم میکنند.

شباهت زیادی به لهجه زنجان دارد. این لهجه یکی از لهجه های اصیلی است که برخی قواعد قدیمی هنوز در آن وجود دارد. برای مثال "توکندی" به جای قورتولدو یا تورندی به جای ایسهال توتدو. یا مثلا در سوم شخص حرف سین از افعال حذف می شود(همانند لهجه زنجان) : گلیرسن به گلیرن، آلیرسان به آلیران، گلیرسیز به گلیریز تبدیل می شود .البته در لهجه همدان افعالی که به "ن" ختم می شوند "ی" جایگزین نون می شود مثلا زنجانی ها میگویند آلیران، گلیرن اما همدانی ها میگویند آلیرای، گلیرَی.
پــنــجــره
نظرات
الهام
شهرهايى که با لهجه اردبيل آورديد کاملا اشتباه است, چون لهجه اردبيل هيچ شباهتى به لهجه خلخال و شهرهاى ذکر شده ندارد.
سعید
با سلام
البته دوستان عزیز لهجه ای بنام لهجه مراغه نداریم
در منطقه جنوب آذربایجان لهجه معروفی که وجود دارد لهجه بناب است
که البته شهر های ملکان و میاندوآب و مراغه و عجب شیر و آذرشهر و....... هم شبیه به این لهجه هستن
با تشکر
ناشناس
عزیزم در مهاباد یک ترک بومی وجود نداره که!!!
مهاباد جزو کردستان می باشد

کردستان دژ مستحکم انقلاب است
hamid
با اینکه من خودم آذری ام . متاسفانه در تعجبم که چرا آذری های ایران این همه در مورد مهاباد اصرار دارن ، در حالیکه مهاباد اصیل ترین کردهای ایران رو داره و اصلا ربطی به آذری ها نداره
حسن
حمید جان دلبندم از کدام کشور عربی میایی نظر میدی شما ؟! یادت باشه شهرهای شمالی استان کردستان 80 درصد ترک هستن و مهاباد (سویوق بولاق) مال آذربایجان غربی هست جغرافی بخونید لطفا
ببو
خدارا شکر/ که نشدیم ترک
ناشناس
حقا كه ببو هستي
بیو بیو
خدا را سپاس/ که نشدیم فارس
حامد
که بله میدونیم چه به سرش اووردن شده کردنشین. فردا پس فردا هم نوبت ارومیه س که بشه مهابادرویه کردستان!!
ناشناس
تو اصلا قابل نیستی که ترک بشی
مسعود
دست مریزاد - مطلب خیلی خوب و مفیدی است. بنده به عنوان کسی که با بیشتر مردمان و لهجه ها و گویش های ترکهای ایران (به ویژه منطقه شمالغرب) آشنا هستم،تمام خوانندگان عزیز را به مطالعه و مداقه در این مطلب مفید دعوت می کنم.
رامین
آقا سعید و الهام خانوم!
شما باید بین لهجه و گویش تفاوت قائل شوید، آنچه شما اشاره کرده اید مربوط به گویش هاست که این مسئله در همه این لهجه ها وجود دارد، مثلاً در لهجه زنجانی، گویش زنجان با گویش ابهر و گویش طارم بسیار تفاوت دارد.
حسن
در خود خلخال لهجه های متفاوتی از قره داغی (غالب) تا ترکیبی از اردبیلی و تبریزی وجود دارد
آیدین
خدایا، سپاس/ که نشدیم فارس
ناشناس
نژادپرست جاهل۰
ناشناس
مهاباد مرکز اصیل ترین کردهاست و خواهد بود تعصبی که به زبان کردی درآن وجود دارد در هیچ جایی نیست دوستان آذری این را بدانند
سعید
شما برو همون اربیل اقلیمت خوش باش!
بهاره
نه بابا
بهاره
نگو
ناشناس
خيلي عالي بود
ناشناس
این زبانی که مردم اذربایجان تکلم میکنند زبان عثمانیاس ! زبان اذری بر اثر تاختوتاز ترکای عثمانی متاسفانه از بین رفت.
شینجی موتو
عه! راس میگی؟ چه بد؟!!!
بناب
سلام
از کی بناب با لهجه مراغه حرف میزنه؟؟؟بناب لهجه اش فقط توی بناب رایج هیچکدوم شهرای اطرافم لهجهش شبیه مال بناب نیس
محمدپارسا
علپالی بود، استفاده کردیم.
یاور مشیرفر
بهتر بود البته رفرنس این مقاله را هم درج می کردید.
در ضمن زبانی که اشاره می فرمایید در کل ایران یک اسم دارد و آن زبان "تورکی اوغوز" است.
nesa
جناب پارسینه شما برو بپارس لازم نیست زبان شناس بشی.
ناشناس
درود بر پارسینه .اگه پارسینه اینجوریه تو اینجا چی میخای
دلسوز
قابل توجه بناب!
اون چیزی که از بناب می دونی اسمش هست "گویش" نه "لهجه" ، پس بهتر است بدانیم مردم بناب لهجه مراغه دارند ولی با گویش بناب.
ایران
آذری- کرد- لر- بلوچ- مازنی -گیلک- بختیاری ،عرب های ایران....همه اقوام ایرانی، شاد و سلامت و پیروز و سرافراز باشید...همه جای ایران سرای من است.....این را در نطر داشته باشید که ایران با تمام اقوامش ایران است و ایرانی نیز شامل همه قومیت ها است
ایران و ایرانی پاینده باد
ناشناس
با سلام و تشکر از این هموطن عزیزم من با اینکه اذری هستم ولی با تمام وجود ممنون از این هموطن ایرانی
سمیرا
من این مطلب را تایید و از نویسنده اش تشکر، و خواندنش را توصیه می کنم. (شهروند جلفا)
ادریس
اقا گویش ترکی شمال خراسان رو نام نبردید
هوشنگ
ترک قشقایی شیراز.خراسان شمالی. مسجدسلیمان خوزستان.الیگودز لرستان.داراب اصفهان.اسفراین و...یادتان نره
ناشناس
مگه مسجد سلیمان ترک هم داره
شینجی موتو
آره، از قشقایی ها هستند (فک کنم)
حمیدو
ووولک ترک آبودان یادتون رفت
99 درصد آبودان ترک هستن
محمد
اولا تشکر از پارسینه بخاطر این مطلب، اما چندتا انتقاد شدید هم دارم : این مقاله مربوط به لهجه های زبان ترکی آذربایجانی در ایران هست نه تمام لهجه های ترکی ایران ، زیرا علاوه بر اینها که همه زیر لهجه های ترکی آذربایجانی هستند، قشقایی ترکی خراسانی و ترکمنی هم از جمله گویش های زبان ترکی در ایران هستند. نویسنده این مطلب هم بویوک رسول اوغلو هست که حدودا 15 سال پیش با تحقیقات میدانی انجام شده. اصل این مقاله هم به زبان ترکی است که یک صفحه ف ی س بوکی آنرا ترجمه کرده اگه اشتباه نکنم پیج "ترک های قم"
ثانیا شما بطور مشکوکی لهجه نهم یعنی خلجی را از این مقاله حذف کردید! خودتونم سوتی دادید ابتدای مقاله نوشتید که به 9 لهجه تقسیم شده!
نظر منم تایید نکردید نکردید اما بدونید ملت... نیستند!
محمد
اولا تشکر از پارسینه بخاطر این مطلب، اما چندتا انتقاد شدید هم دارم : این مقاله مربوط به لهجه های زبان ترکی آذربایجانی در ایران هست نه تمام لهجه های ترکی ایران ، زیرا علاوه بر اینها که همه زیر لهجه های ترکی آذربایجانی هستند، قشقایی ترکی خراسانی و ترکمنی هم از جمله گویش های زبان ترکی در ایران هستند. نویسنده این مطلب هم بویوک رسول اوغلو هست که حدودا 15 سال پیش با تحقیقات میدانی انجام شده. اصل این مقاله هم به زبان ترکی است که یک صفحه ف ی س بوکی آنرا ترجمه کرده اگه اشتباه نکنم پیج "ترک های قم"
ثانیا شما بطور مشکوکی لهجه نهم یعنی خلجی را از این مقاله حذف کردید! خودتونم سوتی دادید ابتدای مقاله نوشتید که به 9 لهجه تقسیم شده!
نظر منم تایید نکردید نکردید اما بدونید ملت... نیستند!
محمد
اولا تشکر از پارسینه بخاطر این مطلب، اما چندتا انتقاد شدید هم دارم : این مقاله مربوط به لهجه های زبان ترکی آذربایجانی در ایران هست نه تمام لهجه های ترکی ایران ، زیرا علاوه بر اینها که همه زیر لهجه های ترکی آذربایجانی هستند، قشقایی ترکی خراسانی و ترکمنی هم از جمله گویش های زبان ترکی در ایران هستند. نویسنده این مطلب هم بویوک رسول اوغلو هست که حدودا 15 سال پیش با تحقیقات میدانی انجام شده. اصل این مقاله هم به زبان ترکی است که یک صفحه ف ی س بوکی آنرا ترجمه کرده اگه اشتباه نکنم پیج "ترک های قم"
ثانیا شما بطور مشکوکی لهجه نهم یعنی خلجی را از این مقاله حذف کردید! خودتونم سوتی دادید ابتدای مقاله نوشتید که به 9 لهجه تقسیم شده!
نظر منم تایید نکردید نکردید اما بدونید ملت... نیستند!
محمد
اولا تشکر از پارسینه بخاطر این مطلب، اما چندتا انتقاد شدید هم دارم : این مقاله مربوط به لهجه های زبان ترکی آذربایجانی در ایران هست نه تمام لهجه های ترکی ایران ، زیرا علاوه بر اینها که همه زیر لهجه های ترکی آذربایجانی هستند، قشقایی ترکی خراسانی و ترکمنی هم از جمله گویش های زبان ترکی در ایران هستند. نویسنده این مطلب هم بویوک رسول اوغلو هست که حدودا 15 سال پیش با تحقیقات میدانی انجام شده. اصل این مقاله هم به زبان ترکی است که یک صفحه ف ی س بوکی آنرا ترجمه کرده اگه اشتباه نکنم پیج "ترک های قم"
ثانیا شما بطور مشکوکی لهجه نهم یعنی خلجی را از این مقاله حذف کردید! خودتونم سوتی دادید ابتدای مقاله نوشتید که به 9 لهجه تقسیم شده!
نظر منم تایید نکردید نکردید اما بدونید ملت... نیستند!
محمد
اولا تشکر از پارسینه بخاطر این مطلب، اما چندتا انتقاد شدید هم دارم : این مقاله مربوط به لهجه های زبان ترکی آذربایجانی در ایران هست نه تمام لهجه های ترکی ایران ، زیرا علاوه بر اینها که همه زیر لهجه های ترکی آذربایجانی هستند، قشقایی ترکی خراسانی و ترکمنی هم از جمله گویش های زبان ترکی در ایران هستند. نویسنده این مطلب هم بویوک رسول اوغلو هست که حدودا 15 سال پیش با تحقیقات میدانی انجام شده. اصل این مقاله هم به زبان ترکی است که یک صفحه ف ی س بوکی آنرا ترجمه کرده اگه اشتباه نکنم پیج "ترک های قم"
ثانیا شما بطور مشکوکی لهجه نهم یعنی خلجی را از این مقاله حذف کردید! خودتونم سوتی دادید ابتدای مقاله نوشتید که به 9 لهجه تقسیم شده!
نظر منم تایید نکردید نکردید اما بدونید ملت... نیستند!
محمد
اولا تشکر از پارسینه بخاطر این مطلب، اما چندتا انتقاد شدید هم دارم : این مقاله مربوط به لهجه های زبان ترکی آذربایجانی در ایران هست نه تمام لهجه های ترکی ایران ، زیرا علاوه بر اینها که همه زیر لهجه های ترکی آذربایجانی هستند، قشقایی ترکی خراسانی و ترکمنی هم از جمله گویش های زبان ترکی در ایران هستند. نویسنده این مطلب هم بویوک رسول اوغلو هست که حدودا 15 سال پیش با تحقیقات میدانی انجام شده. اصل این مقاله هم به زبان ترکی است که یک صفحه ف ی س بوکی آنرا ترجمه کرده اگه اشتباه نکنم پیج "ترک های قم"
ثانیا شما بطور مشکوکی لهجه نهم یعنی خلجی را از این مقاله حذف کردید! خودتونم سوتی دادید ابتدای مقاله نوشتید که به 9 لهجه تقسیم شده!
نظر منم تایید نکردید نکردید اما بدونید ملت... نیستند!
بهاره
یه بار تشکر کافی بود ها
هیوا
خدایی رو چه حسابی می گید مهاباد کردی نیست.
نجمه
سلام
اصلیت مسجد سلیمانی ها چیه؟
ترک و‌آذری هم‌دارند؟؟
امیر
اصل مسجد سلیمان لر بختیاری است.طایفه گندزلوی افشار در خوزستان مستقر هست که در شوشترو هفتکل هستند.اما بیشتر انها دوزبانه هستند.لری/ترکی
ناشناس
قشقایی ها یادت رفت
ناشناس
با سلام اصالت قشقایی ها هم اذری هست
فرهاد اوجانلی
به نظر من این تقسیم بندی تا حدودی درست و منطقیه. ولی به نظرم باید لهجه ی اصطلاحا قره داغی رو به دوشاخه ی شمالی و جنوبی تقسیم کرد. لهجه ی قره داغی شمالی در خود منطقه قره داغ و غرب مغان، و لهجه ی جنوبی در سراب، بستان آباد، هشترود، چاراویماق ، میانه و بخش هایی از هریس. مثلا لهجه ی مردم بستان آباد دقیقا مشابه مردم میانه و هشتروده ولی با لهجه ی اهر وکلیبر کمی فرق می کنه
خوانساری
آقا پس لهجه ی آذری خوانساری ها ،فریدنی و گلپایگانی ها را چرا نیاوردید
یاشاسین ایران
آرام
اگر ایستری ارواد عال بل سیچین دا
عذب قالمیه.
این جملههههه یعنی چییییییییی؟
حسین پاشاخان
یعنی اگه میخای واسش زن بگیرتامعذب نباشه
ارش يزداني
البته برااظهارنظر يه كم دير شده هههخخهه مطلب مال دوسال پيشه، دركل درمورد لهجه تيكان تپه(تكاب)اشتباه نوشتيد هرچند تكاب لهجه مخصوص داره ولي دركل خيلي خيلي به زنجاني شبيه هستش تا اوني كه شمانوشتيد خيلي خنديدم
ناشناس
آدم مغروربالاقله می ره همه روزیرپاشببینه نمی دونه همه ازپایین اونو ریزمیبینن یاشاسین بنی آدم که ازیک پیکرندخاهشن تفرقه نیندازیم باش این ترک ههههه
علی
یاشاسین اذربایجان
یاشاسین آذربایجان یاشاسین ایران
عزیزان همه ایران کنار هم قشنگه منم ترکم ولی همه ایران رو دوس دارم اختلاف قومیت ها رو گسترش ندین یادتون باشه این برنامه خارجی برای از بین بردن ملت ایران و کشور ایران و وحدت قوی میان ملت ایرانه
پاینده باد ایران و تمام اهالی اش
ممنون از نویسنده این مطلب واقعا عالی بود دست تون درد نکنه
حامد
عجیبه از لهجه ترکی خراسانی که از اصیل ترین ترکها هستند حرفی نیست!
لیا
آذر واژه ای پارسی است و گویش آذری از بین رفته آذری گویشی شبیه به گویش کوردی میباشد میتونید به اشعار شیخ صفی الدین اردبیلی به گویش آذری رجوع کنید
قهرمانی
یاشاسین بیجار یاشاسین آذربایجان
میلاد اردبیل
آذری مگه زبونه؟بگو ترک آذربایجان نه آذری در ضمن ترک ها ریششون یکیه ترک آذربایجان ترک ایران ترک ترکیه ترک قشقایی ترک خراسان کلا ترک ریششون یکیه...
عرفان
لهجه و زبان همدان ترک نیست دوست عزیز... همدانی ها همگی فارس هستند با لهجه ی همدانی.
علیرضا
دوست عزیز بیخود نمیخواد چرت و پرت و بی ربط بگی، من خودم تورک رزن همدان هستم، و اینو همه میدونن که تو همدان اگر لر و فارس رو یکی حساب نکنی(ینی لر جدا و فارس جدا) تورکا بیشترن
شهر های تورک نشین همدان بیشتر توی شمالش هستن، هرچند توی خود همدان هم پر تورکه،من هروقت رفتم همدان یه کلمه فارسی حرف نزدم
پیام
با سلام.من اهل مسجد سلیمان هستم.ما لر بختیاری هستیم.در خوزستان ترک زبان هم هست.در هفت کل واطراف شوشتر وجنوب شرقی استان.اما ریشه انها افشار است.مثل طایفه گندزلو که با بختیاری ها ارتباط نزدیکی دارند وبسیاری از انها دوزبانه هستند
فرشید
سلام جمعیت ترک تو ایران خیلی زیاده
من ترک قزوینم
بیشتر شهرستان های قزوین ترک هستن
حتی بومی قدیمی قزوین همه ترکی بلدن.
اصلا لهجه قزوین انگار ترک داره فارسی حرف میزنه.
همه اقوام ایرانی برای من محترم هستن
ارسال نظر
نمای روز
آخرین اخبار
سداد
شفا دارو