پیشنهاد پارسینه
به مناسبت روز پرستار/
پرستاران در کشورهای توسعه یافته در بخش­های مختلف سیستم بهداشتی درمانی به ارائه خدمت می­ پردازند. پرستاران متخصص با عناوینی مانند "پرستار خانواده"، "پرستار بهداشت حرفه"، " پرستار مدرسه" در سطح جامعه مشغول فعالیت هستند. پرستاریِ پیشرفته در بیماری­های خاص مانند "پرستار متخصص مراقبت از بیماران سرطانی" تنها مثالهایی از فعالیت تخصصی پرستاران در این کشورهاست. در این کشورها نقش پرستار در سطوح مختلف نظام سلامت تعریف شده­ است.
۳۰ فروردين ۱۳۸۹ - ۱۱:۵۱
به عنوان یک دانشجوی دوره دکتری پرستاری، بارها در موقعیتهایی قرار میگیرم که باید به افراد توضیح بدهم که دقیقا حرفه پرستاری چیست؟! غالبا اولین سوال بعد از پرسیدن مقطع و رشته تحصیلی من این است که :" جدی؟ مگر رشته پرستاری هم مقطع دکتری دارد؟" "یا اینکه "وقتی دکتری بگیرید پزشک میشوید؟"

اول به این سوال پاسخ دهیم که دقیقا پرستاری چیست؟ مجمع بین المللی پرستاری (ICN) پرستاری را اینگونه تعریف کرده است:

پرستاری ارائه مراقبت به صورت مستقل یا با همکاری سایر اعضاء تیم بهداشتی به افراد بیمار یا سالم، در تمام سنین، خانواده­ها، گروه­ها، و جوامع و در تمام محیط­ها و مکان­هاست.  فعالیتهای پرستاری شامل ارتقاء سطح سلامت، پیشگیری از بیماری­ها و مراقبت از افراد بیمار، ناتوان و بیماران در حال مرگ است.  ارائه مشاوره و آموزش به افراد، انجام تحقیقات مرتبط با سلامت و مشارکت در شکل­دهی و اداره نظام­های ارائه مراقبت­ های بهداشتی از وظایف مهم پرستاران است.

تا قبل از قرن نوزده میلادی که از آن می­توان با عنوان دوره­ی پرستاری سنتی نام برد، پرستاری بیشتر با انگیزه­های مذهبی انجام می­شد. حرفه­ی پرستاری مسیر پیشرفتِ خود را به عنوان یک دیسیپلین علمی و رشته ­ی دانشگاهی در قرن بیستم آغاز کرد.  بطوری که اولین دوره کارشناسی ارشد پرستاری در سال 1930 و اولین دوره دکتری پرستاری در سال 1960 ایجاد شد.  اولین موسسه پژوهشی پرستاری با هدف توسعه بدنه دانش پرستاری در سال 1936 شروع به کار کرد.

یکی دیگر از سوالات شایعی که از فارغ التحصیلان پرستاری به طور مکرر پرسیده می­شود این است که مرز رشته پرستاری با سایر حرفه­های بهداشتی و بخصوص پزشکی چیست؟

به گزارش پارسینه، آنچه شاخه­ های مختلف  دانش را از هم جدا می­کند، نوع نگاه و یا به عبارتی"لنز"ی است که آنها از دریچه­ی آن به موضوعات مشترک نگاه­ می­کنند. حرفه­ی پرستاری دارای رویکرد و نگاه خاص خود به موضوعات مرتبط با سلامت است.  در ابتدا باید بدانیم که پرستاری با «انسان» به عنوان یک «کل واحد» برخورد می­کند.  به عبارتی پرستاران با "بیماری" کار نمی­کنند، بلکه با «بیمار» به عنوان یک "کل انسانی" کار می­کنند. 

برای روشن شدن موضوع برای شما مثالی می­آورم، یک خانم مبتلا به سرطان روده را تصور کنید که جهت درمان بیماریِ خود تحت عمل جراحی قرار گرفته است و بخشی از روده­ی او به سطح پوست آورده شده و به طور دائمی نحوه دفع او را تغییر داده است.  بیماریٍ این فرد تحت کنترل است و با انجام موفقِ اقدامات درمانی، همکنون فقط لازم است بیمار جهت انجام معاینات خاص به پزشک مراجعه کند. اما این فرد درگیر مشکلات فراوانی است.  وضعیت جدید، تمام زندگی او را دستخوش تغییر کرده است. این زن به عنوان یک مادر و همسر دارای وظایفی است که با شرایط جدید، ایفایِ همه­ی این نقشها برای او دشوار شده­است.  در این مورد یک پرستار به این فرد به عنوان یک کل انسانی نگاه می­کند، او چگونه باید خود را با شرایط جدید سازگار کند؟ مرکزِ توجهِ یک پرستار برخورد با یک بیماری با نام " سرطان روده بزرگ" نیست، بلکه به حداقل رساندن اثرات نامطلوب این بیماری بر سبک زندگی عادی این فرد است.

مشخصه بعدی حرفه­ ی پرستاری "عملکرد محور" بودن آن است. یک پرستار در برخورد با این بیمار، به علت دارا بودن مهارتهای عملکردی در مراقبت از زخم بیمار و مراقبت از مسیر مصنوعی، به شکل عملی به بیمار کمک می­کند که با وضعیت جدید سازگار شده و نحوه مراقبت از خود را بعد از مرخص شدن از بیمارستان بر عهده بگیرد. به عبارتی دانش پرستار از وضعیت جسمی و روانیِ بیمار به همراه مهارتِ پرستار در انجام مراقبتهای تخصصی موجب می­شود که بیمار با شرایط جدید سازگار شده و تا حد معمول سبک زندگی عادی داشته باشد.

شاید بتوان گفت مراقبت هسته­ی مرکزی پرستاری است. مراقبت یعنی برقرای یک ارتباط درمانی با بیمار.  این ارتباط مراقبتی دارای جنبه­های عاطفی، احساسی و اخلاقی است.  مراقبت و نحوه برقرای ارتباط مراقبتی، یک علم و دانش است که پرستاران آن را در طول دوره تحصیل خود کسب می­کنند.  به عبارتی مهربانیِ ذاتی به تنهایی نمی­تواند فردی را تبدیل به یک پرستار حرفه­ای کند، بلکه ایجاد رابطه مراقبتی نیاز به کسب دانش تخصصی دارد.

پخش سریال پرستاران یکی دیگر از زمینه­ های سوال و جواب­ها در مورد حرفه­ی پرستاری در ایران است.  بارها افرای از من پرسیده­اند که چرا نقش پرستاران در فرایند مراقبت و درمان در ایران شفاف رو روشن نیست؟

پرستاران در کشورهای توسعه یافته در بخش­های مختلف سیستم بهداشتی درمانی به ارائه خدمت می­پردازند.  پرستاران متخصص با عناوینی مانند "پرستار خانواده"، "پرستار بهداشت حرفه"، " پرستار مدرسه" در سطح جامعه مشغول فعالیت هستند. پرستاریِ پیشرفته در بیماری­های خاص مانند "پرستار متخصص مراقبت از بیماران سرطانی" تنها مثالهایی از فعالیت تخصصی پرستاران در این کشورهاست.  در این کشورها نقش پرستار در سطوح مختلف نظام سلامت تعریف شده­است و مردم در تعاملات خود با نظام سلامت، با پرستاران برخورد داشته و از خدمات آنها بهره­مند می­گردند.

در ایران سابقه­ی حرفه­ ی پرستاری به عنوان یک رشته­ ی دانشگاهی به 30 سال قبل می­گردد.  همکنون بیش از 12 دانشگاه دولتی دارای دوره کارشناسی ارشد پرستاری هستند و نزدیک به 10 دانشگاه نیز داری دوره Ph.D پرستاری هستند. پرستاران در 5 گرایش اطفال، بهداشت جامعه، داخلی-جراحی، و روانپرستاری دوره کارشناسی ارشد را پشت سر می­گذراند.

با وجود اینکه در سی ساله اخیر رشد علمیِ پرستاری در ایران داری پیشرفت قابل توجهی بوده، اما هنوز می­بینیم که جامعه از دستاوردهای علمی این حرفه بی بهره­ است.  در ایران ساز و کار مدیریتیِ رشته پرستاری به عنوان یک زیر شاخه از «معاونت درمان» در وزارت بهداشت فعالیت می­کند.  در نتیجه همه­ ی توان جامعه پرستاری در شاخه درمان خلاصه شده است.  در حالی که در کشورهای پیشرفته نقش پرستاران در حیطه ارتقاء سلامت، درمان و توانبخشی تبیین شده است. متاسفانه شاهدیم که در ایران با وجود اینکه بیش از 20 سال است که «پرستار بهداشت جامعه» در مقطع فوق لیسانس تربیت می­ شود، هنوز جایگاه این افراد در نظام سلامت مشخص نشده ­است.  این امر باعث شده که پرستاران تحصیلکرده در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری بیشتر در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی فعالیت کنند و لذا جامعه از خدمات این افراد بی­بهره باشد.  

چالش دیگر نحوه مدیریت مراقبت ها در سیستم های بهداشتی است. انواعی از روشهای ارائه مراقبتهای پرستاری در دنیا وجود دارد. در کشورهای پیشرفته، روشهایِ سازماندهی مراقبتهای پرستاری به گونه­ای است که مسئولیت مراقبت از یک بیمار، از ابتدای پذیرش تا زمان ترخیص به عهده­ی یک پرستار است.  این امر سبب می­شود بیمار رابطه مراقبتی روشنی با یک پرستار در طول مدت درمان خود داشته باشد.  در ایران هنوز از شیوه­ های سنتی در ارائه مراقبتهای پرستاری استفاده می­شود. بهینه­ سازی روشهای ارائه مراقبتهای پرستاری  نیازمند نگاهِ مدیریتی تخصصی در اداره نظام سلامت است. امید است در آستانه­ ی روز پرستار، مدیران سلامت تنها به تقدیر از جنبه­ های عاطفی و احساسیِ حرفه­ ی پرستاری اکتفا نکرده و با استفاده از پرستاران متخصص در سطوح مختلف مدیریت سلامت، زمینه­ ی بهره­ مند ساختن جامعه از توانمندی­های علمی و کاربردی این حرفه را فراهم سازند.

فاطمه حشمتی نبوی(دانشجوی دکترای پرستاری)

پــنــجــره
نظرات
زهرا
خانم دکتر دستت درد نکنه و خسته نباشی اما فرق پرستاران ایرانی و پرستاران فیلم پرستاران را بیان نکردی!!! من فکر کردم شاید می خواهی خیلی چیزهای دیگه بگی که کمی خستگیمون رفع بشه!!! یعنی کمی بخندیم !! بهر حال امیدوارم با وجود پرستارانی مثل شما یه روزی ، یه جائی ، دردی از این جامعه پرستاری حل بشه.به امید موفقیت شما.
عباس
مصاحبه بسيار آموزنده اي بود . خيلي استفاده كرديم .
mahboobe
thank you for your god information about your field
good luck
علی
از توضیحات خوبتان ممنون اما در کنار اکثریت پرستاران دلسوز و متعهد ایرانی گاه متاسفانه اقلیتی محدود به وظایف خود درست عمل نمی کنند ، یکی از آشنایان ما در بیمارستانی خصوصی و گرانقیمت بستری بود در روزی که ما به عیادت او رفتیم از کنار دو پرستار بخش که در حال صحبت و بحث در مورد لوازم آرایشی مورد استفاده شان بودند گذشتیم وقتی به اتاق بیمارمان رسیدیم در جایمان میخکوب شدیم مریض ما در حال خفه شدن بود و صورتش کاملا کبودشده بود سریع پرستار و پزشکان را خبر کردیم معلوم شد که 35 دقیقه از وقت تزریق دارو گذشته بود و خانم پرستار که مشغول صحبت در مورد لوازم آرایش شان بودند وقتی برای بیمار ما نداشتند که تشرف بیاورند و ...
قاسمی
با عرض سلام و ارادت ویژه خدمت دوست و همکار عزیز و دانشمندم،
ضمن قدردانی از زحمات و نکته بینی های ارزشمند شما در ارتقاء حرفه پرستاری، به نظر حقیر چنین می رسد که بهتر بود به اهمیت اصلاح شیوه های مدیریتی در پرستاری ایران و نیز نام گرایش مدیریت پرستاری در بین پنج گرایش آموزشی در ارشد پرستاری اشاره می فرمودید. برایتان از درگاه خداوند منان آرزوی موفقیت ، سلامتی و به روزی بیش از پیش خواهانم.
دهاتی
سلام خانوم دکتر. مرسی بابت زحمتی که کشیدین. باید ساختار مشخصی را برای حرفه ای شدن رشته پرستاری طراحی کنیم. که قرار نباشد به زور ازش دفاع کنیم. معمولا جامعه، پرستاری را همانطور که موجود هست می بیند. یکی از مواردی که می تونه به پرستاری کمک کنه ایجاد بستر مناسب برای ارائه مراقبت علمی است. شما روی یه فیلد انرژی بذارین. اونم تجویز دارو توسط پرستاران باشد. حالا گیریم که بر اساس یه متد علمی کار کنیم اتونومی نداشته باشیم چه فایده ای دارد. یک پرستار اگر بخواهد مثلا بر اساس فرایند کار کند برای مریض تشخیص بذارد بعد برای رفع مشکلات حیطه پرستاری خودش هی منتظر دستور پزشک و تایید او باشد کاری نمی شه کرد. بخدا خودمم نفهمیدم چی نوشتم. ولی به شماایمان داریم که می تونین ناجی حرفه پرستاری باشین. براتون بهترین ها رو ارزو می کنم. از طرف یه دهاتی اشنا. شناختین؟
amir abbas
سلام خانوم دکتر
من خانومم لیسانس پرستاری داره و می خواد تو مقطع فوق لیسانس شرکت کنه ولی نمیدونه از کجا باید شروع کنه !! و از چه کتابهای مفیدی استفاده کنه
اگر امکان داره میخواستم در این مورد راهنماییمون کنید
و اینکه کلاسهای کنکور از نظر شما مفید هستند یا نه ؟؟
zahra
سلام.من نه دکترم نه پرستار نه ربطی به اینا دارم من دانشجوی کارشناسی معماری هستم و به عشق سریال پرستاران مطلب شمارو خوندم مطالب جالبی بود.امیدوارم موفق باشید.
ناشناس
دستتون درد نکنه.
کتی
واقعا دستتون دردنکنه.من دانشجوی ترم 2 کارشناسی پرستاری هستم .میدونم راه دراضی ودرپیش دارم اما مطلبتون واقعا آموزنده بود دستتون درد نکنه
fatima
سلام دوست من....خیلی خوب توضیح دادین.خیلی سخته که توی جامعه بتونیم اینو جا بندازیم که پرستاری چه جایگاهی داره اون هم با این فرهنگ مردم ما....
ناشناس
سلام خانم دکتر. من خیلی خوشحالم که میبینم افرادی با دیدگاه شما در ایران هستن. ما با کمک همباید حرفه پرستاری ره به جایگاه واقعیش در کشور برسونیم. به نظرم ما نیاز به همایش ها و سمینارهای اختصاصی در این باره داریم تا با کمک هم چاره اساسی برای استقلال رشته مان پیدا کنیم. با تشکر
ارسال نظر
نمای روز
آخرین اخبار
سداد
شفا دارو
شاتل 2