پیشنهاد پارسینه
۰۴ فروردين ۱۳۸۹ - ۱۹:۴۴
در سال ۲۰۰۳، هنگامی که گروهی از دانشجویان خارجی موفق به دریافت نمراتی چشمگیر و بی‌سابقه در آزمون ورودی دشوار دکترا شدند، مسئولان دپارتمان مهندسی برق دانشگاه استنفورد متحیر مانده بودند. این‌که آن نخبگان جوان، آمریکایی نبودند چندان عجیب نبود؛ پیش از این هم دانشجویانی از آسیا و دیگر نقاط جهان برتری خود را در چنین آزمون‌هایی در آمریکا نشان داده بودند. به گفته مدیران استنفورد، آنچه بیش از هرچیز شگفت‌آور می‌نمود، این بود که اکثر آنها از یک کشور و یک دانشگاه آمده بودند: دانشگاه صنعتی شریف در ایران.

استنفورد به یکی از محبوب‌ترین دانشگاه‌های فارغ‌التحصیلان شریف برای ادامه تحصیل بدل شده است. بروس ای وولی، رئیس سابق دانشکده مهندسی برق دانشگاه استنفورد، در بیان علل این موضوع می‌گوید دانشگاه شریف اکنون یکی از بهترین برنامه‌های آموزشی مهندسی برق در جهان را به دانشجویان ارائه می‌کند. اگر این نکته را در نظر بگیریم که شرکت‌کنندگان در این رقابت از کدام دانشگاه‌ها می‌آیند، درمی‌یابیم که تحسین و تمجید بروس وولی را نباید دست‌کم گرفت. دانشجویانی از ام‌آی‌تی (دانشگاه صنعتی ماساچوست)، کالتک (انستیتو تکنولوژی کالیفرنیا) و استنفورد در آمریکا، سینگهوا در چین و کمبریج در بریتانیا از جمله رقبای شرکت‌کننده در این آزمون هستند.

شهرت و اعتبار دانشگاه شریف نشان‌گر این است که در همان حالی که ایران به‌خاطر اظهارات بحث‌انگیز و آتش‌افروز رئیس‌جمهور محمود احمدی‌نژاد در راس خبرها قرار می‌گیرد و کشمکش هسته‌ای این کشور با ایالات متحده ادامه می‌یابد، دانشجویان ایرانی آوازه‌ای جهانی به‌دست می‌آورند و در دنیا به عنوان فوق‌ستاره‌های عرصه علم شناخته می‌شوند. مسئولان استنفورد تنها کسانی نیستند که چنین مساله‌ای توجه و حیرتشان را برانگیخته، دانشگاه‌های کانادا و استرالیا هم که محدودیت کمتری برای گرفتن ویزا دارند، از افزایش جهشی حضور ایرانیان خبر می‌دهند. تعداد دانشجویان ایرانی در کانادا از سال ۱۹۸۵ با افزایشی ۲۴۰ درصدی مواجه شده و بر اساس گزارش‌های منتشر شده در مطبوعات استرالیایی، در پنج سال گذشته تعداد دانشجویان ایرانی در این کشور پنج برابر شده و به رقمی در حدود ۱۵۰۰ نفر رسیده است.

دانشجویان ایرانی از دانشگاه شریف و دیگر دانشگاه‌های برجسته ایران، همچون دانشگاه تهران یا دانشگاه صنعتی اصفهان، در المپیادهای علمی بین‌المللی نیز نقشی مهم ایفا کرده و در رشته‌های فیزیک، ریاضی، شیمی و رباتیک، جوایز ارزنده‌ای به‌دست می‌آورند.اخیرا شهر اصفهان میزبان المپیاد جهانی فیزیک بود، و این خود گواهی بر این موفقیت‌های نوظهور و نیز افتخاری است که نصیب هیچ کشور دیگری در خاورمیانه نشده است، چرا که هیچ‌یک از همسایگان ایران چنین دانشجویان نخبه ای در اختیار ندارند.

کمپانی‌های تکنولوژیک غربی نیز برای این‌که از قافله عقب نمانند، با اشتیاق شروع به به‌کارگیری نیروهای ایرانی کرده‌اند. کمپانی‌های مستقر در "دره سیلیکون"، از گوگل گرفته تا یاهو، و نیز موسسات پژوهشی در سراسر غرب، اکنون صدها تن از متخصصان و فارغ‌التحصیلان ایرانی را استخدام کرده‌اند. به گفته مطبوعات ایرانی، برندگان المپیادها بیش از دیگران مورد توجه قرار می‌گیرند؛ بیش از نود درصد آنان برای ادامه تحصیل یا کار در خارج، کشور خود را ترک کرده‌اند.

اما علت مهاجرت متخصصان ایرانی و بخصوص فارغ‌التحصیلان دانشگاه شریف چیست؟ این کشور با معضلاتی جدی روبرو است که از آن جمله می‌توان به تورم شدید و مزمن، رکود دستمزدها، بخش خصوصی کم‌رمق، مدیریت ضعیف اقتصادی و صعف در تنظیم مقررات اشاره کرد. اساتید دانشگاه‌ها وضعیت مالی مناسبی ندارند و حقوق پرداختی به آنان به ندرت کفاف زندگی روزمره‌شان را می‌دهد؛ به نوعی که حتی برخی از آنها مجبورند شغل دومی همچون راننده تاکسی یا فروشنده خرده‌پا داشته باشند.

تحریم‌های بین‌المللی هم علاوه بر دشواری‌هایی که به زندگی ایرانیان تحمیل می‌کند، موجب تاخیر در واردات تجهیزات علمی و دیگر امکانات مورد نیاز می‌شود و به انزوای بیشتر (متخصصان ایرانی) دامن می‌زند. تا چندی پیش ایرانیان از انتشار مقالات خود در ژورنال موسسه مهندسان برق و الکترونیک (IEEE) - مهم‌ترین نهاد تخصصی بین‌المللی در این حوزه - محروم بودند. همچنین آنها هنگامی که قصد شرکت در کنفرانس‌های علمی در غرب را داشتند، در اغلب موارد با بی‌حرمتی و رد درخواست‌های ویزای خود مواجه می‌شدند.

اما پیشرفت و بالندگی شریف و همتایانش همچنان ادامه دارد. محمد منصوری، از فارغ‌التحصیلان شریف (در سال ۱۹۹۷) که اکنون استاد دانشگاه در نیویورک است، تمایل والدین ایرانی به وارد شدن فرزندانشان به رشته‌های پزشکی و مهندسی و ترجیح آن بر رشته‌های دیگری همچون حقوق از سوی خانواده‌ها را از علل تداوم این موفقیت‌ها می‌داند.

شریف هم در نوع خود روال گزینشی بسیار دشواری برای جذب دانشجویان دارد. هر سال نزدیک به یک و نیم میلیون دانش‌آموز ایرانی که مقطع دبیرستان را به پایان رسانده‌اند، در کنکور (آزمون ورودی دانشگاه‌ها) شرکت می‌کنند، که تنها ده درصد از آنها موفق به کسب امتیاز لازم برای ورود به دانشگاه‌های دولتی می‌شوند و از این میان نیز فقط یک درصد از افراد می‌توانند به دانشگاه‌های برجسته‌ای مانند شریف راه پیدا کنند. منصوری می‌گوید: "روال پذیرش، نخبه‌ترین، باانگیزه‌ترین و کوشاترین دانشجویان کشور را در اختیار دانشگاه‌هایی همچون شریف قرار می‌دهد."

دانشگاه شریف از یک هیات علمی ممتاز نیز برخوردار است. این دانشگاه در سال ۱۹۶۵ توسط (محمدرضا) شاه تاسیس شد؛ کسی که می‌خواست یک موسسه علمی و فنی ممتاز و درجه‌یک بسازد. این دانشگاه تحت نظارت مشاورانی از دانشگاه ام‌آی‌تی تاسیس شد و بسیاری از اساتید و اعضای هیات علمی آن در حال حاضر از تحصیل‌کردگان ایالات متحده هستند. (بر اساس آمار موسسه بین‌المللی آموزش، در زمان حکومت شاه، ایرانیان برزگ‌ترین گروه دانشجویان خارجی در دانشگاه‌های آمریکا بودند.) رمز دیگر موفقیت شریف، سیستم آموزشی مقطع متوسطه در ایران است که در آن به علم ارزش خاصی داده شده و موضوعاتی به دانش‌آموزان تدریس می‌شود که آمریکاییان تا زمان رسید به کالج با آن مواجه نمی‌شوند. این سنت آموزشی (بر مبنای مطالعات پیشرفته) برای دانشجویان مقطع لیسانس نیز به کار گرفته می‌شود. منصوری و دیگران می‌گویند در مقطع لیسانس مباحثی به آنها آموزش داده شد که در آمریکا فقط به دانشجویان مقاطع بالاتر (فوق لیسانس) آموزش داده می‌شود.

برخی از فارغ‌التحصیلان شریف به یکی دیگر از عوامل انگیزه‌بخش نیز اشاره می‌کنند. یکی از آنها که خواست ناشناس بماند، می‌گوید: "وقتی شما در ایران زندگی می‌کنید و با مشقات زندگی روزمره مواجه می‌شوید، ترک کشور برایتان به یک رویا تبدیل می‌شود. در چنین شرایطی، کتاب‌ها و تحصیلات شما می‌تواند در حکم بلیتی برای یک زندگی بهتر باشد." او ادامه می‌دهد: "در این وضعیت، درس دیگر فقط درس نیست، یک وسواس فکری است که به‌خاطر آن مجبورید ساعت ۴ صبح از خواب برخیزید تا پیش از شروع کلاس، چند ساعتی وقت داشته باشید."

موفقیت ایران، از جهاتی تراژدی این کشور هم است: دانشجویان هیچ چیزی جز لحظه فارغ‌التحصیلی خود نمی‌خواهند (تا به محض رسیدن به آن کشور خود را ترک کنند). اگرچه این مساله برای دانشگاه‌ها و موسسات خارجی منفعت‌آور است، از سوی دیگر اما از علل مهم فرار مغزها از جمهوری اسلامی است. رامین فرجاد راد، یکی دیگر از فارغ‌التحصیلان شریف (در سال ۱۹۹۷) که اکنون مدیر اجرایی کمپانی آکوانتیا در دره سیلیکون است، می‌گوید: "فرصت‌های شغلی مناسب، به سهولت و به اندازه کافی در دسترس فارغ‌التحصیلان ایرانی نیست." بدتر آن‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌که دانشجویان نخبه و ممتازی که در ایران می‌مانند و تلاش می‌کنند تا بیزینسی به راه بیاندازند، از این‌که مقامات دولتی در صدد سوءاستفاده برمی‌‌آیند و بخشی از منافع را طلب می‌کنند یا موانعی غیرضروری بر سر راه آنان ایجاد می‌کنند، شکایت دارند. بنابراین بسیاری از ایرانیانی که نمی‌توانند به غرب بروند، به جای آن رهسپار دوبی می‌شوند. یکی از فارغ‌التحصیلان شریف در فرودگاه خلیج فارس می‌گوید: "اینجا تحصیلات ما کاملا باارزش محسوب می‌شود و برای موفقیت به ما آزادی می‌دهند. اما در ایران مانع ما می‌شوند."

چنین مصائب و مشقاتی، برای آینده ایران پیامدهای بدی خواهد داشت. درست است که محصول این سیستم در سال‌های اخیر تعداد چشمگیری از دانشجویان نخبه و ممتاز بوده است و تاریخ این کشور مملو از این کامیابی‌ها است. نوابغی همچون بوعلی سینا، بزرگ‌ترین دانشمند جهان در قرون وسطی، محمد خوارزمی، مبدع الگوریتم ریاضی (مبنای علوم کامپیوتر) و عمر خیام، ریاضی‌دان و منجم مشهور. اینها همه میراث فاخری هستند. اما اگر این روند اصلاح نشود همه این ظرفیت‌های بالقوه و آن تاریخ پرافتخار بر باد خواهد رفت.

نیوزویک
پــنــجــره
نظرات
ایرانی
اشکالی ندارد. همین دانشجوهایی که لحظه شماری میکنند که از ایران بروند پش از چند سال زندگی در غرب و شناختن کافی آن پی به ماهیت نژادپرستانه غربی ها خواهند برد و آن زمان علاقه شان به سرزمین مادریشان چند برابر میشود و با دست پر از تجربه و علم به ایران بازمیگردند. اگر هم بازنگردند در همان جا که هستند به ایران خدمت خواهند کرد و در پیشرفت مملکتشان سهیم خواهند شد.
هانیه
بسی خندیدیم
ناشناس
باز به غربی های که نژاد پرست هستن. عده ای هموطن نادان فرصت طلب دین فروش همه چیز ما را به باد داده اند
arash
فقط مي توان تاسف خورد .
حامدی
نظر اول را با آب طلا بنویسید،چون برای ثبت در تاریخ لازم است! این نظر مانند این است که بگوییم وقتی باران میآید،زمین خیس می شود!!
علی فروزان
تازه کجاشو دیدین، سرمایه مالی ایرانی های خارج کشور حدود 1000 میلیارد دلار یعنی 30 سال صادرات نفت ایران تخمین زده شده!
که این به غیر از سرمایه منابع انسانی متخصصه!
alireza
مشغول به کارشون کنید , ادامه تحصیل براشون در داخل فراهم کنید!
علی
"اساتید دانشگاه‌ها وضعیت مالی مناسبی ندارند و حقوق پرداختی به آنان به ندرت کفاف زندگی روزمره‌شان را می‌دهد؛ به نوعی که حتی برخی از آنها مجبورند شغل دومی همچون راننده تاکسی یا فروشنده خرده‌پا داشته باشند.
"
یه عمر دانشجوی مهندسی هستیم والا خیلی از استادای ما آنقدر پول دارن که تا 7 نسل جلوترشون میتونه بخوره. پول یا مفت میگیرن برای چرت و پرت گفتن سر کلاس. همین شریف استادای فسیلی رو می شناسم که مطالبی که سر کلاس میگن مربوط به دهه 70 میلادیه. ولی حقوق هائی میگیرن رویائی!!!!!!!
ایرانی
من خودم آلمان ساکن هستم. ما هم برای ادامه تحصیل اومدیم. واقعا متاسفم برای دوستانی که این موارد را موفقیت برای دانشگاه شریف می دانند. این که هنر نیست، دانشگاه های ایران نیرو تربیت کنند با آن همه سختی که در دوره لیسانس به ما دادند تا بیایم اینجا بشیم محقق بی جیره و مواجب برای گسترش تحقیقات اینها. سودش را چه کسی می برد؟ صد البته خود اینها. نه ما و دیگر دوستانی که به موقعیت و حقوق اینجا دل خوش کرده ایم. اگر می دانستیم برای کی کار می کنیم و صدها برابر حقوقی که به ما می دهند عاید خودشان می شود، دل خوش می کردیم به همه سختی ها و ناملایمات زندگی در ایران و همه مشکلات را با خروج از ایران حل شده نمی دیدیم. من که مشتاقانه به بازگشت می اندیشم...
حسين
تشكر
alireza
در پاسخ به نظر اول
بشین تا برگردند.....
من خودم در یکی از دانشگاه های مطرح کشور در مقطع کارشناسی ارشد تحصیل می کنم. با توجه به اوضاع امروز ، تمام هم ورودی های ما در حال اخذ پذیرش از آمریکا و کانادا و استرالیا هستند. به جرات می توانم بگویم از 17 نفر دانشجو در 1 ورودی، 14 نفر با قصد عدم بازگشت کشور را ترک خواهند کرد. حالا شما هر فکری می خواهید بکنید....شاید در پنبه دانه خوابتان اینان نیز بازگشتند....
ساراامانی
صادقانه بگویید نحوه ورود دانشجویان به دانشگاه شریف در سالهای اخیر چگونه بوده خودم شاهد بودم که فرزندان بعضی از مقامات در رشته مهندسی برق همزمان تحصیل میکنند وهمزمان بورسیه انگلیس را میگیرند فکر نمیکنید که دیگه بحث فرار مغزها نیست بلکه بحث معمول پارتی بازی باشه .
ناشناس
گربه دستش به گوشت نمیرسه میگه پیف پیف
تو نتونستی قبول شی چرا ربطش میدی به پارتی بازی
ناشناس
درسته شاید توی کشورمون مشکلات زیاد باشه ولی اگه بمونیم و با مشکلات بجنگیم بهتره تا بریم و شاهد بدتر شدن اوضاع مملکت باشیم .ما روزهای بدتراز این رو هم پشت سر گذاشتیم .الان هم هستن دانشجویانی که با همین شرایط میمونن وسعی می کنن برای مردم کشورشون کاری کنن.
فریبا
من خودم قبلا شدیدا مخالف ادامه تحصیل در خارج از کشور بودم به خاطر همون حس نوستالژی و وطن دوستی و... اما الان جدی تر به رفتن فکر میکنم اصلا از جو دانشگاه های کشورمون راضی نیستم به جای استعداد یابی هر دانشجو فقط به نمره اهمیت داده میشه در صورتی که نمره زمانی باید ملاک مقایسه قرار بگیره که همه بلا استثنا شرایط کاملا یکسانی داشته باشن.خیلی از دوستام افسردگی گرفتن و دیگه انگیزه ی جدی ندارن.ولی با این حال حتی اگرم برم ولی یه روز حتما برمیگردم..به امید ابادانی ایران عزیز
کریم
نظر سارا امانی را باید با طلا نوشت. شریف دیگر شریف نیست!
کامیار
به نظر من یکی از دلایل مهم دیگه دانشگاه های غیر انتفاعی و پیام نوره که آبرو برای رشته های مهندسی نذاشتن ...
امین
حرف دل همه ی مهندسارو بیان کردی دمت گرم واقعا هم همینطوره
امین
بابا اینکه نشد فرار مغز ها هر کی از یه دانشگاه آزاد یا پیام نوری که بدون کنکور دانشجو ور میداره پاشه بره آمریکا و کانادا و اروپا خیلیا 3 - 4 سال زحمت میکشن کنکور میخونن بعدشم تو شریف و امیر کبیر و .. قبول میشن اونا حقسون بهتریناس اگه بهترینا تو ایران براشون محقق نمیشه باید برن
علی
وقتی عضو هیات علمی مرتبه استاد تمام پایه 40 دانشگاه شریف 7 میلیون بگیره باید برای پیشرفت خودت بهترین گزینه را انتخاب کنی و مهم امنیت شغلی با حقوق کافی با در نظر گرفتن همه مسایل زندگی باید باشه . من راه پیشرفت خودم پیدا کردم امیدوارم با این فرصت کوتاه زندگی .راه درست شما هم پیدا کنید. زندگی یک بار فرصت استفاده از آن را داری. علی هستم از رشت
ناشناس
سلام بچه ها اگه اونور امکانات بیشتره خب ما داریم براشون میبریم و میسازیم منم توی بهترین دانشگاه ها درس خوندم اختراع هم دارم به زور هم دارم زندگیمو می گذرونم خب وقتی محل نمی دیم خودمون که نخبه ایم اقدامی نمی کنیم و حکومت رو خودمون به دست نمی گیریم و اون دور دورا می شینیم همین میشه دیگه . کی باید کشور رو بسازه؟!
امین
واقعا دانشگاه های ازاد غیرانتفاعی پیام نور تمام انگیزه تو ایران خوندن را از ادم تو رشته های مهندسی گرفت دانشجویی که غیرانتفاعی میخونه مدرک مهندسی میگیره اونی که نفر اول کنکوره هم مدرک مهندسی میگیره الان حتی اینقد مهندسا زیاد شدن حتی به سفور شهرداری هم میگن مهندس/ی رستوران استخدامی میزنه کمترین مدرکو میگه لیسانس با سابقه بالا بنطرتون این عدالته تو ایران وقتت عمرت تلف بشه متاسفم من ارشد عمران صنعتی اصفهان با معدل 17.92گرفتم الان 3ساله بیکارم اما دانشجوی ازاد چون پارتی داره باید بشه ....
ارسال نظر
نمای روز
آخرین اخبار
سداد
شفا دارو
شاتل 2