اگر آتنا اسم قرآنی است،عسکریه هم مقدس است

پارسینه- رضا مهدوی:"وجه تسمیه" یا شناخت علت نامگذاری و کلمات اختصاری برندها و شرکت ها از آن موضوعاتی است که برای بسیاری جذاب و سئوال انگیز است. به طور مثال اینکه BMW مخفف سه کلمه Bayerische Motoren Werke و به معنای "کارخانه موتور سازی بایرن"است.

در فرهنگ اسلامی نیز به موضوع نامگذاری صحیح و پسنیده فرزندان تاکید شده و یکی از حقوق فرزندان که به عهده والدین است نامگذاری ریشه دار و نیکو است. اسامی منسوب به بزرگان دینی و یا دارای مفاهیم عالی شیوه های های متعارف نامگذاری اسلامی است اما هستند افرادی که همیشه دوست دارند از یک سو سنت های دینی خود را حفظ کنند و از سوی دیگر هم به قول معروف "به روز" باشند. در این شرایط گاهی تضادهای جالبی به وجود می آید.

به عنوان مثال یکی از همین افراد نام دخترش را "آتنا" گذاشته بود و کلی هم خوشحال بود که نام قرآنی! برای فرزندش گذاشته است. وی اینطور تصور می کرد که با توجه به عبارت قرآنی "ربنا آتنا فی الدنیا الحسنه" آتنا هم نامی است که در قرآن آمده و قرآنی است. البته این بنده خدا نمی دانست که "آتنا" در زبان عربی اصلا اسم نیست ! بلکه جمله ای است شامل فعل آت و نا به معنا به ما اعطا فرما می باشد.

از همین قسم ترکیب عجیب نیز در نامگذاری یکی ازموسسات بزرگ مالی اعتباری که این روزها تبلیغات بسیاری نیز حتی در صدا و سیما هم دارد دیده می شود.

در بخش معرفی این موسسه آمده است: موسسه مالی و اعتباری عسکریه ... تحت عنوان صندوق قرض الحسنه در سال 1366 در شب ولادت با سعادت امام حسن عسکری (ع) با سرمایه اولیه ... افتتاح گردید."

تقارن زمانی افتتاح با نام موسسه نشان می دهد که مدیران این موسسه مالی نام "عسکریه" را با به علت منسوب یا متیمن کردن به نام امام یازدهم امام علی النقی (ع) انتخاب کرده اند اما گویا کمی این نامگذاری شبیه همان ماجرای "آتنا" و نامگذاری قرآنی است!

این که چرا به آن امام بزرگوار عسکری گفته می شود برای این است که امام عسکری و امام هادی علیهما السلام اجبارا در سامرا و در محلی که به نام «العسکر»یا«العسکری »نامیده می شد،یعنی محلی که محل سپاهیان و در واقع پادگان بود به سر می بردند ،یعنی خانه ای که در آن زندگی می کردند برایشان انتخاب شده بود که مخصوصا در پادگان باشند و تحت نظر باشند.

درباره توصیف امام یازدهم به عسکری ابتدا باید گفت که عسکر معرب کلمه فارسی لشگر است که با توجه به این که در زبان عربی حرف "گ" تلفظ نمی شود به "ک" تغییر کرده است. پس باید توجه داشت عسکری صحیح است و نه عسگری که برخی اشتباه نام می برند.

نکته اصلی بحث این است که بر خلاف پسوند دیگر ائمه؛ عسکری یک فضیلت نیست که توصیف با آن افتخار باشد. مثلا لقب امام محمد تقی(ع) ؛ امام هادی است و هادی و هدایتگری صفت پسنیده است که می شود برای نام آن را انتخاب کرد و یا برای منسوب کردن هادوی نام برد هچنین دیگر اوصاف مانند (صادق+راستگو)؛ (سجاد= بسیار سجده کننده) همینطور هستند.

در حقیقت عسکری بودن امام یازدهم عنوانی برای ذکر بزرگی و فضیلت ایشان نیست و تنها عنوانی بوده است که در همان زمان ایشان با توجه به مکانی که در آن ساکن بودند به آن منسوب شده بودند. این که در حال حاضر نیز فردی بخواهد عسکری یعنی منسوب به لشگر و یا مکانی که لشکر در آن است شود بی معناست. البته تنها در یک صورت می توان این موضوع را توجه کرد که منظور از این انتساب برای فردی یا شرکتی و یا هر چیز دیگر انتساب در انتساب به عسکری (در اینجا منظور امام یازدهم (ع) است) باشد و در نتیجه این فرد یا شرکت تیمنا و تبرکا منسوب به نسب آن امام باشند. اگر منظور این هم باشد باز با یک بی سلیقگی مواجه هستیم چرا که اوصاف و القاب دیگری همچون نقوی و یا حسنی نیز همان نسبت را می رساند.

این انتخاب شبیه آن است که "مقتول" و یا "مقتولی" را به عنوان نام و یا نام خانوادگی انتخاب کنیم چرا که امام حسین(ع) نیز مقتول کربلا بوده اند.

ذکر این نکه نیز لازم است که نام منتخب این موسسه "عسکریه" است و نه عسکری. "ه" آخر این پسوند در زبان عربی تنها در دو مورد بکار می رود و قابل استعمال است. یکی اینکه منظور همان عسکری بوده است که چون موصوف آن یعنی موسسه مونث مجازی بوده عسکری هم عسکریه شده است. مورد دیگر این است که عسکریه ترکبی از عسکری+یه باشد. پسوند "یه" در عربی نشان دهنده منسوبیت جغرافیائی، مسلك، قومیت و ملیت برای کلماتی است كه به حرف -ی ختم می شوند. مانند فلسطینی- فلسطینیّة.

البته تمام این ریشه یابی ها زمانی لازم و کارا است که این موسسه با مخاطبان عرب زبان رو به رو باشند و الا حتی اگر غرض انتساب هم بوده باشد(هرچند همانطور که گفته شد انتساب به عسکر بی معنا و انتساب به امام حسن عسکری (ع) نیز انتساب در انتساب بدسلیقگی است) همان عسکری کافی بود و در فارسی پسوند "یه" وجود ندارد !

ماجرا وقتی جالب می شود که با توجه به ممنوعیت به کار بردن اسامی و اوصاف مربوط به ائمه اسم این موسسه هیچگاه تغییر نکرد و احتمالا این جا که می رسد عسکریه دیگر ربطی به امام حسن عسکری (ع) ندارد !