اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب اسلامي مصوب ۱۳۶۱ شمسی
فصل اول - هدف
ماده 1 - سپاه پاسداران انقلاب اسلامي نهادي است تحت فرماندهي عالي مقام رهبري كه هدف آن نگهباني از انقلاب اسلامي ايران و دستاوردهايآن و كوشش مستمر در راه تحقق آرمانهاي الهي و گسترش حاكميت قانون خدا طبق قوانين جمهوري اسلامي ايران و تقويت كامل بنيه دفاعي جمهورياسلامي از طريق همكاري با ساير نيروهاي مسلح و آموزش نظامي و سازماندهي نيروهاي مردمي ميباشد.
فصل دوم - مأموريت
ماده 2 - مبارزه قانوني با عوامل و جريانهايي كه در صدد خرابكاري، براندازي نظام جمهوري اسلامي، و يا اقدام عليه انقلاب اسلامي ايرانميباشند.
ماده 3 - مبارزه قانوني با عواملي كه با توسل به قوه قهريه در صدد نفي حاكميت قوانين جمهوري اسلامي باشند.
ماده 4 - اقدام همانند ديگر نيروهاي انتظامي در جهت خلع سلاح كساني كه بدون مجوز قانوني اسلحه و مهمات حمل و نگهداري مينمايند.
ماده 5 - همكاري با نيروهاي انتظامي در مواقع لزوم، در جهت برقراري نظم و امنيت و حاكميت قانون در كشور.
تبصره - سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در زمينه مأموريتهاي مذكور در مواد فوق به عنوان ضابط قوه قضائيه عمل ميكند.
ماده 6 - همكاري با ديگر نيروهاي انتظامي در جهت حفاظت از اماكن و شخصيتهاي سياسي و مذهبي به تشخيص شوراي تأمين محل. (حدودوظايف و اختيارات اين شورا طبق قانوني است كه به تصويب مجلس شوراي اسلامي خواهد رسيد).
ماده 7 - همكاري با ارتش جمهوري اسلامي ايران در مواقع لزوم در جهت پاسداري از استقلال و تماميت ارضي و نظام جمهوري اسلامي ايران.
تبصره - موارد لزوم و كيفيت همكاري سپاه با ارتش را شوراي عالي دفاع تعيين ميكند.
ماده 8 - همكاري با ارگان اطلاعاتي كل كشور طبق قانوني كه به تصويب مجلس شوراي اسلامي خواهد رسيد.
ماده 9 - برنامهريزي، سازماندهي، اداره و فرماندهي و اجراي آموزشهاي عقيدتي، سياسي و نظامي اعضاء بسيج مستضعفين بر طبق موازيناسلامي.
ماده 10 - مشاركت در عمليات امدادي به هنگام بروز بلايا و حوادث و انجام خدمات امدادي، آموزشي، توليدي و جهاد سازندگي به درخواستدولت و با رعايت كامل موازين عدل اسلامي در زمان صلح در حدي كه به تشخيص شوراي عالي سپاه، آمادگي رزمي لازم را براي انجام مأموريتهايخود از دست ندهد.
ماده 11 - پرورش و آموزش اعضاء سپاه طبق تعاليم و موازين اسلامي مبتني بر رهنمودهاي ولايت فقيه در زمينههاي عقيدتي، سياسي و نظامي درجهت كسب توان لازم به منظور انجام مأموريتهاي محوله.
فصل سوم - تشكيلات
ماده 12 - بر طبق اصل 110 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران فرماندهي عالي سپاه به عهده مقام رهبري است.
ماده 13 - اركان تشكيلاتي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران عبارتند از:
الف - فرماندهي كل سپاه.
ب - وزير سپاه پاسداران.
ج - شوراي عالي سپاه.
ماده 14 - سپاه پاسداران از نظر بافت سازماني شامل دو حوزه فرماندهي و وزارتي ميباشد كه مسئوليت آنها را به ترتيب فرمانده كل و وزير سپاه بهعهده دارند.
ماده 15 - فرمانده كل در زمينههاي پرسنلي، آموزش نظامي، آموزش عقيدتي سياسي، تبليغات و انتشارات، تداركات، لجستيك، اطلاعات، طرح وعمليات، امور مربوط به بسيج مستضعفين مسئوليت دارد كه براي انجام آن واحدهايي به شرح زير ايجاد ميگردد.
الف - واحد پرسنلي - مسئول پيشبيني نيروي انساني مورد نياز، پذيرش و انجام امور كارگزيني ميباشد.
ب - واحد آموزش نظامي - مسئول برنامهريزي و انجام آموزشهاي نظامي (انفرادي و يگاني) و تخصصي اعضاء سپاه ميباشد.
ج - واحد آموزش عقيدتي سياسي - مسئول تعيين محتواي آموزشهاي عقيدتي سياسي اعضاء سپاه و بسيج و برنامهريزي و اجراي آموزشهايفوق و تربيت و جذب مربي ميباشد.
د - واحد تبليغات و انتشارات - مسئول كليه تبليغات و انتشاراتي است كه به نام سپاه از طريق وسائل ارتباط جمعي (به صورت كتاب، جزوه،مجله، نشريه، بيانيه، تحليل، نوار، فيلم و برنامههاي راديويي و تلويزيوني) نشر و پخش ميگردد.
ه - واحد تداركات و لجستيك - مسئول برآورد نيازها، نگهداري و توزيع در زمينه تداركات، تجهيزات و تأسيسات سپاه ميباشد.
و - واحد اطلاعات - مسئول انجام وظايفي است كه قانون آن به تصويب مجلس شوراي اسلامي خواهد رسيد.
ز - واحد طرح و عمليات - مسئول تهيه طرحهاي عملياتي، انجام امور مخابراتي و اعزام نيرو ميباشد.
ح - واحد بسيج مستضعفين - وظايف اين واحد به شرحي است كه در فصل چهارم اين اساسنامه آمده است.
ط - واحد مهندسي - مسئول مهندسي تسليحاتي و نظامي، مهندسي غير نظامي، نقشهبرداري و جغرافيا و مخابرات و الكترونيك ميباشد.
تبصره - در بندهاي "ج" و "د" محتوي و برنامههاي آموزش عقيدتي و سياسي و انتشارات و تبليغات بايد به تأييد مقام رهبري يا نمايندهاي كه درسپاه تعيين نمايند برسد.
ماده 16 - وزير سپاه پاسداران در زمينههاي اداري، مالي، حقوقي، پارلماني، تهيه تداركات مسئوليت دارد كه براي ايفاي آن معاونتهايي به شرح زيرخواهد داشت.
الف - معاونت اداري - مالي - مسئول پذيرش پرسنل مورد نياز وزارت سپاه، انجام خدمات پرسنلي سپاه، هماهنگ نمودن برآورد اعتبارات،تنظيم بودجه، ابلاغ بودجه مصوبه به قسمتها، اجراي بودجه (شامل واگذاري اعتبارات و نگهداري حساب) حسابرسي، نظارت و كنترل در نحوه انجامهزينهها ميباشد.
ب - معاونت پارلماني - حقوقي - مسئول تهيه و تنظيم لوايح مورد نياز سپاه، برقراري ارتباط سپاه با دولت و مجلس، ابلاغ قوانين مصوبه به سپاه،نظارت بر اجراي صحيح قوانين و مقررات، دفاع از حقوق سپاه در مراجع حقوقي، و دريافت تدابير سياسي دولت و ابلاغ آن به سپاه ميباشد.
ج - معاونت لجستيكي و مهندسي - مسئول تهيه و تأمين نيازمنديهاي تداركاتي و لجستيكي، احداث تأسيسات مورد نياز و انجام امور مهندسيميباشد.
ماده 17 - وزير سپاه پاسداران موظف است با همكاري سازمان امور اداري و استخدامي كل كشور در حدود اين اساسنامه طرح تشكيلات وزارتسپاه را تهيه و به تصويب هيأت وزيران برساند.
تبصره - بودجه اين وزارتخانه از رديف 112000 سپاه پاسداران تأمين ميگردد.
ماده 18 - شوراي عالي سپاه - به منظور ايجاد هماهنگي بين حوزههاي فرماندهي و وزارتي و تنظيم و تصويب خط مشي و طرح و برنامهها وشرح وظائف قسمتها و دستورالعملها در حوزه فرماندهي در حدود اساسنامه شورايي مركب از مسئولين زير به نام شوراي عالي سپاه تشكيل ميگردد.مصوبات اين شورا بايد به اطلاع مقام رهبري يا نمايندهاي كه در سپاه تعيين نمايند برسد و در صورتي كه به وسيله مقام رهبري يا نماينده ايشان نقضنشود، لازمالاجرا خواهد بود.
الف - فرمانده كل.
ب - وزير سپاه.
ج - رئيس ستاد مركزي.
د - مسئول واحد بسيج مستضعفين.
ه- مسئول واحد اطلاعات.
و - مسئول واحد طرح و عمليات.
ز - مسئول واحد امور پرسنلي.
ح - مسئول واحد تداركات و لجستيك.
ط - مسئول واحد تبليغات و انتشارات.
ي - مسئول واحد آموزش عقيدتي سياسي.
ك - نماينده رهبري (در صورت وجود).
ماده 19 - مسئولين ديگر واحدهاي ستاد مركزي و معاونين وزير سپاه ميتوانند در جلسات شوراي عالي سپاه بدون حق رأي شركت نمايند.
ماده 20 - جلسات شوراي عالي بدون حضور فرمانده كل (و در غياب وي قائم مقام فرمانده كل) و وزير سپاه (و در غياب وي قائم مقام وزير سپاه) ونماينده رهبري - در صورت وجود - (و در غياب وي قائم مقام او) رسميت نخواهند داشت.
تبصره - جلسات شوراي عالي با حضور دو سوم اعضاء رسميت يافته و مصوبات آن با اكثريت آراء حاضرين خواهد بود.
ماده 21 - جلسات شوراي عالي به طور منظم هفتهاي يكبار و در مواقع ضروري به درخواست فرمانده كل، يا وزير سپاه، يا نماينده رهبري (درصورت وجود)، جلسات فوقالعاده تشكيل ميگردد.
ماده 22 - مصوبات شوراي عالي در حوزه فرماندهي از طريق سلسله مراتب و مجاري تشكيلاتي ابلاغ و اجراء ميشود.
ماده 23 - فرمانده كل سپاه موظف است ظرف 48 ساعت مصوبات شوراي عالي سپاه را جهت اجراء به واحدهاي مربوطه ابلاغ نمايد و در صورتتخلف با تصويب شوراي عالي گزارش امر به اطلاع مقام رهبري ميرسد.
ماده 24 - ستاد مركزي - واحدهاي امور پرسنلي، آموزش نظامي، آموزش عقيدتي سياسي، انتشارات و تبليغات، اطلاعات، طرح و عمليات، بسيجمستضعفين و مهندسي ستاد مركزي را تشكيل ميدهند كه تحت رياست رئيس ستاد اداره ميشود، ستاد مركزي فرمانده كل را در جهت اجراي اهدافسپاه از طريق برنامهريزي و پشتيباني و نظارت ياري مينمايد.
مسئولين واحدهاي ستاد مركزي معاونين فرمانده كل در تخصص مربوطه بوده و ستاد مركزي وظايف خود را با همكاري ستادهاي ديگر ردهها انجامميدهد.
ماده 25 - در ردههاي پائينتر از فرماندهي كل سپاه تا ردهاي كه شوراي عالي سپاه لازم بداند ستادهايي تشكيل ميگردد و شوراي هر رده از فرماندهيا قائم مقام آن رده، نماينده نماينده رهبري (در صورت وجود)، رئيس ستاد و مسئولين واحدهاي ستادي تشكيل ميگردد. حدود وظايف اين شوراها بهوسيله شوراي عالي سپاه تعيين خواهد شد.
تبصره - رئيس ستاد و مسئولين واحدهاي ستادي به پيشنهاد فرمانده هر رده و با تأييد فرمانده كل منصوب ميگردند.
ماده 26 - دفاتر فرمانده كل به منظور كمك به فرمانده كل سپاه در انجام وظايف فرماندهي، دفاتر زير تشكيل ميشود كه مسئولين و اعضاء آنها بهوسيله وي نصب و عزل ميگردند:
الف - دفتر فرماندهي - مسئول اداره امور دفتري، دبيرخانه و روابط عمومي فرمانده كل ميباشد.
ب - دفتر تحقيق و بازرسي - مسئول كمك به فرمانده كل در جهت بررسي صلاحيت افراد پيشنهاد شده براي انتصابات و نيز آگاهي وي از نحوهعملكرد ردههاي مختلف سپاه ميباشد.
ماده 27 - دفاتر نماينده رهبري (در صورت وجود) به منظور كمك به نماينده رهبري در انجام وظايف محوله دفاتر زير تشكيل ميشود كه مسئولينو اعضاء آنها توسط وي نصب و عزل ميگردند:
الف - دفتر نظارت - مسئول نظارت بر كليه امور سپاه و تهيه گزارش جهت نماينده رهبري ميباشد.
ب - دفتر سياسي - مسئول گردآوري و تدوين و تحليل اخبار و رويدادهاي سياسي ميباشد.
ماده 28 - بافت سازماني سپاه از نظر فرماندهي متمركز بوده و حفظ سلسله مراتب و رعايت نظم و انضباط كامل در آن ضروري است.
سلسله مراتب فرماندهي در سپاه به ترتيب عبارت است از:
1 - مقام رهبري.
2 - فرمانده كل سپاه.
3 - فرماندهان مناطق.
4 - فرماندهان نواحي.
5 - فرماندهان پايگاهها.
6 - فرماندهان پاسگاهها.
ماده 29 - پس از مقام رهبري، فرمانده كل سپاه بالاترين مقام اجرايي در سپاه پاسداران انقلاب اسلامي است كه به وسيله مقام رهبري نصب و عزلميشود و در تمامي امور محوله در برابر مقام رهبري مسئول است و كليه ردههاي سپاه در برابر او مسئولند. فرمانده كل سپاه مسئول اجراي دقيقاساسنامه و مصوبات شوراي عالي در حوزه فرماندهي ميباشد.
ماده 30 - هدايت عمليات و عزل و نصبها در سپاه به عهده فرمانده كل سپاه ميباشد.
تبصره - عزل و نصب فرماندهان مناطق به پيشنهاد فرمانده كل و تصويب شوراي عالي سپاه انجام ميگردد.
ماده 31 - قائم مقام فرمانده كل سپاه، رئيس ستاد مركزي و مسئولين واحدهاي ستاد مركزي پس از تأييد مقام رهبري يا نمايندهاي كه در سپاه تعييننمايند، از سوي فرمانده كل نصب و عزل ميشوند.
تبصره 1 - مسئولين واحدهاي آموزش عقيدتي سياسي و انتشارات و تبليغات و مسئولين ردههاي پائينتر اين دو واحد از بين روحانيون مورد تأييدمقام رهبري يا نماينده ايشان در سپاه تعيين ميشوند.
تبصره 2 - در صورتي كه نمايندهاي از جانب مقام رهبري در سپاه تعيين شود، با موافقت مقام رهبري براي عهدهدار شدن مسئوليت واحدهايآموزش عقيدتي سياسي و تبليغات و انتشارات حق تقدم خواهد داشت.
ماده 32 - قائم مقام فرمانده كل در غياب فرمانده عهدهدار كليه وظايف وي بوده و در حضور او فرمانده كل را در اداره سپاه ياري ميكند.
ماده 33 - در صورت تعيين نمايندهاي از سوي مقام رهبري در سپاه ميتواند:
الف - بر كليه امور سپاه و تصميمات فرماندهان از نظر انطباق با موازين شرعي و رهنمودهاي مقام رهبري نظارت نمايد و در صورتي كه هر موردرا مغاير تشخيص دهد، مسئولين ملزم به تجديد نظر در جهت انطباق با موازين مذكور ميباشند.
تبصره - به منظور نظارت بر تمامي ردههاي سپاه براي هر رده فردي از روحانيون ذيصلاح را به عنوان نماينده خود تعيين نمايد.
ب - با نمايندگاني كه مقام رهبري در ديگر نيروهاي مسلح تعيين نمايند در جهت ايجاد هماهنگي و رابطه برادرانه بين نيروهاي مسلح همكارينمايد.
ماده 34 - شرايط پاسدار - پاسدار به فردي اطلاق ميشود كه براي جهاد همه جانبه در راه خدا و نگهباني از انقلاب اسلامي و دستاوردهاي آن بهعنوان وظيفه شرعي با داشتن شرايط زير به عضويت سپاه پاسداران درآمده باشد.
الف - اعتقاد به مباني اسلام، انقلاب اسلامي و نظام جمهوري اسلامي.
ب - اعتقاد و التزام عملي به ولايت فقيه.
ج - التزام عملي به احكام اسلام و قوانين جمهوري اسلامي و رعايت موازين اخلاق اسلامي.
د - عدم عضويت در احزاب و گروهها و سازمانهاي سياسي.
ه- حسن شهرت و عدم سوء سابقه.
تبصره - فرماندهان سپاه به ويژه فرمانده كل علاوه بر شرايط فوق بايد آشنايي لازم به مسائل عقيدتي، سياسي و تخصصي داشته و از قدرتمديريت كافي برخوردار باشند.
فصل چهارم - اساسنامه واحد بسيج مستضعفين
ماده 35 - هدف از تشكيل واحد بسيج مستضعفين ايجاد تواناييهاي لازم در كليه افراد معتقد به قانون اساسي و اهداف انقلاب اسلامي به منظوردفاع از كشور، نظام جمهوري اسلامي و همچنين كمك به مردم هنگام بروز بلايا و حوادث غير مترقبه با هماهنگي مراجع ذيربط ميباشد.
ماده 36 - به منظور اجراي ماده 9 اساسنامه سپاه پاسداران وظايف بسيج به شرح زير ميباشد:
1 - آموزش نظامي در حد توانايي دفاع از جمهوري اسلامي ايران و تماميت ارضي كشور.
2 - تعليم و تربيت در زمينههاي عقيدتي، سياسي و تخصصهاي مورد نياز.
3 - سازماندهي اعضاي بسيج.
4 - تهيه طرحهاي دفاعي با هماهنگي ساير ارگانهاي ذيربط.
تبصره - كليه سازمانها و ارگانهايي كه با نامهاي گوناگون در زمينه آموزش نظامي و آمادهسازي در بسيج مردم فعاليت دارند بجز خدمت وظيفهعمومي منحل گرديده و اين فعاليتها در سپاه متمركز ميگردد.
ماده 37 - هر شهر بسته به وسعت و جمعيت به چند منطقه مقاومت و هر منطقه مقاومت به چند ناحيه مقاومت و هر ناحيه مقاومت به چند پايگاهمقاومت تقسيم ميگردد، كه هر پايگاه مقاومت شامل گروههاي سازمان يافته خواهد بود.
تبصره - شهركها و قصبات و دهات كشور داراي هستههاي مقاومت بسيج خواهند بود.
ماده 38 - سپاه پاسداران انقلاب اسلامي هستههاي مقاومت محلي را با همكاري روحانيون و معتمدين محل و شوراهاي محلي قانوني در سطحكليه محلات تشكيل ميدهد.
تبصره - هستههاي مقاومت بسيج كوچكترين واحد بسيج است.
ماده 39 - گسترش واحدهاي محلي بسيج بايد به گونهاي باشد كه در كوتاهترين مدت ممكن در تمامي محلهها هستههاي مقاومت تشكيل شود.
ماده 40 - در ردههاي اجرايي بسيج به تناسب اقشار و صنوفي كه تحت پوشش آن بسيجاند يك نفر از هر قشر و صنف از افراد موجه و قابل اعتماد ويك نفر از روحانيون موجه محل به سرپرستي مسئول واحد بسيج مربوطه شوراي بسيج را تشكيل ميدهند. اين شورا براي مسئول بسيج شورايمشورتي خواهد بود و تصميم گيرنده نهايي مسئول بسيج است.
تبصره - روحاني شورا بايد به تأييد مقام رهبري يا نمايندهاي كه در سپاه تعيين نمايند، يا نماينده نماينده رهبري در هر رده برسد. ديگر اعضاء شورابه وسيله مسئول بسيج و روحاني شوراي مربوطه تعيين ميشوند.
ماده 41 - افراد ارتش بيست ميليوني به صورت زير دستهبندي ميشوند:
(الف) - اعضاي عادي - عموم اقشار معتقد به قانون اساسي جمهوري اسلامي و اهداف انقلاب اسلامي كه پس از گذراندن دوره آموزش عموميبه عضويت عادي ارتش بيست ميليوني (بسيج مستضعفين سپاه پاسداران انقلاب اسلامي) درآمده و سازماندهي ميشوند، و در حدود قوانين و مقرراتفعاليتهاي پشتيباني و رزمي زمان جنگ، و همچنين فعاليتهاي عمراني، خدماتي، اجتماعي، سياسي و اطلاعاتي خواهند داشت.
(ب) - اعضاي فعال - افرادي هستند كه پس از گذراندن دورههاي آموزش عمومي سازماندهي شده و با تداوم آموزش و برنامههاي ويژه انسجامآنها حفظ خواهد شد.
تبصره - اعضاي عادي و فعال از پرسنل كادر ثابت نبوده و حقوق ثابت دريافت نخواهند كرد.
(ج) - اعضاي ويژه - افراد فعالي هستند كه صلاحيتهاي يك پاسدار را دارا ميباشند و داراي پرونده آموزشي و فردي بوده و به هنگام نياز سپاه بهطور تمام وقت در اختيار سپاه قرار ميگيرند اين افراد داراي كارت مخصوص بوده و در رابطه منظم با سپاه هستند.
ماده 42 - كليه افراد و مسئولين واحدهاي ستادي بسيج و فرماندهان مراكز بسيج و فرماندهان منطقه مقاومت (در شهرها) از پاسداران خواهند بودفرماندهان ناحيه مقاومت، پاسدار و يا از اعضاي ويژه بسيج، فرماندهان پايگاه مقاومت از اعضاي ويژه و فرماندهان گروههاي مقاومت از اعضاي فعالخواهند بود.
فصل پنجم - مواد تكميلي
ماده 43 - بر اساس اصل يكصد و هفتاد و دوم قانون اساسي جرائم مربوط به وظايف خاص نظامي يا انتظامي اعضاء سپاه پاسداران در محاكمنظامي رسيدگي ميگردد ولي جرائم عمومي آنها يا جرائمي كه به عنوان ضابط دادگستري مرتكب ميشوند در محاكم عمومي رسيدگي ميشود.
ماده 44 - شكايات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به اعضاء سپاه پاسداران يا قسمتها و يا آييننامههاي مورد عمل در سپاه را ديوان عدالتاداري رسيدگي خواهد نمود.
ماده 45 - شوراي عالي سپاه پاسداران موظف است ظرف 6 ماه ضوابط پاكسازي در سپاه را تهيه و به صورت لايحه تقديم مجلس شوراي اسلامينمايد.
ماده 46 - در صورتي كه يكي از اعضاء سپاه در زمان صلح بيش از 15 روز و در زمان جنگ بيش از 5 روز غيبت غير موجه داشته باشد فراريمحسوب شده و به وسيله دادگاه نظامي مورد پيگرد و تنبيه قانوني قرار ميگيرد، تنبيهات مربوط به غيبت كمتر از حد فرار طبق مقررات انضباطيخواهد بود كه به تصويب شوراي عالي سپاه ميرسد.
ماده 47 - سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران از نظر سياسي و عقيدتي تابع ولايت فقيه بوده و از كليه احزاب و گروههاي سياسي مستقل ميباشدو خود نيز هرگز نبايد در جامعه شخصيت حزبي پيدا كرده به صورت يك حزب يا سازمان سياسي عمل نمايد.
ماده 48 - اعضاء سپاه پاسداران انقلاب اسلامي حق عضويت در هيچ حزب و گروه يا سازمان سياسي را ندارند. و ادامه عضويت آنها موجب اخراجاز سپاه خواهد شد.
ماده 49 - نيازهاي اساسي گذران زندگي، مسكن، درمان پاسدار و خانواده وي در دوران خدمت و ازكارافتادگي و بازنشستگي نيز تأمين ميشود.ضوابط آن در آييننامهاي كه به تصويب شوراي عالي سپاه ميرسد، تعيين خواهد شد.
اساسنامه فوق مشتمل بر چهل و نه ماده و شانزده تبصره در جلسه روز دوشنبه پانزدهم شهريور ماه يك هزار و سيصد و شصت و يك مجلس شوراياسلامي تصويب و به تأييد شوراي نگهبان رسيده است.
رئيس مجلس شوراي اسلامي - اكبر هاشمي
ارسال نظر