گرانی نفس طبقه متوسط را گرفت؛ از خرید روزمره تا هزینه‌های سنگین زندگی

به گزارش پارسینه و به نقل از اقتصادنیوز، خریدهایی که زمانی عادی بودند، امروز برای بسیاری از مردم به تصمیم‌هایی تبدیل شده‌اند که باید درباره‌شان حساب‌وکتاب کنند.

چند سال پیش خرید یک گوشی جدید، تعویض لپ‌تاپ، خرید یک دست مبل راحتی، تغییر وسایل آشپزخانه یا تهیه یک کاپشن زمستانی، بخشی از چرخه طبیعی زندگی طبقه متوسط بود. این خریدها شاید نیازمند پس‌انداز بودند، اما معمولاً باعث نمی‌شدند خانواده‌ها بین آن‌ها و هزینه‌های ضروری دیگر انتخاب کنند.

امروز اما شرایط متفاوت است. بسیاری از کالاهایی که زمانی نشانه یک زندگی معمولی بودند، آرام‌آرام از سبد خرید مردم فاصله گرفته‌اند.

موبایل، لپ‌تاپ، هدفون، اسپیکر، ماشین اصلاح، سشوار، وسایل آشپزخانه، مبل و لباس زمستانی دیگر فقط کالا نیستند؛ برای بسیاری از خانواده‌ها تبدیل به پروژه‌های مالی شده‌اند.

یک کارمند که برای تعمیر گوشی قدیمی خود به بازار آمده، می‌گوید: «قبلاً گوشی خراب می‌شد، دنبال مدل جدید می‌رفتیم. الان اول حساب می‌کنیم تعمیرش چقدر می‌شود. حتی اگر کند شده باشد، باز هم نگهش می‌داریم. با این قیمت ها که نمی شود گوشی خرید.»

این تغییر رفتار، شاید یکی از دقیق‌ترین نشانه‌های وضعیت اقتصادی امروز باشد. مردم دیگر مانند گذشته خرید نمی‌کنند تا کیفیت زندگی خود را ارتقا دهند؛ بیشتر تلاش می‌کنند همان سطح قبلی را حفظ کنند.

افزایش قیمت فقط بازار را تغییر نداده؛ رفتار مردم را هم تغییر داده است

گوشی موبایل یکی از واضح‌ترین نمونه‌های این تغییر است. زمانی خرید یک گوشی میان‌رده برای بسیاری از خانواده‌ها تصمیمی قابل مدیریت بود. افراد با پس‌انداز چند ماهه می‌توانستند گوشی مناسب تهیه کنند و بعد از چند سال آن را تغییر دهند.

اما امروز یک گوشی اقتصادی قابل قبول ممکن است بین 20 تا 50میلیون تومان قیمت داشته باشد و گوشی‌های میان‌رده واقعی به محدوده چند ده میلیون تومان رسیده‌اند.

برای خانواده‌ای که بخش زیادی از درآمدش صرف اجاره خانه، خوراک، حمل‌ونقل و هزینه‌های روزمره می‌شود، خرید چنین کالایی دیگر یک خرید ساده نیست.

نتیجه آن، تغییر رفتار مصرف‌کننده است. عمر گوشی‌ها بیشتر شده، تعمیر باتری و صفحه نمایش افزایش پیدا کرده و بازار گوشی‌های دست دوم رونق گرفته است.

همین اتفاق در بازار لپ‌تاپ هم دیده می‌شود؛ کالایی که دیگر فقط وسیله دانشجویان یا علاقه‌مندان به فناوری نیست، بلکه برای بسیاری از افراد ابزار اصلی کار و درآمد است.

دانشجویی که قصد یادگیری مهارت‌های جدید دارد، برنامه‌نویسی که به دنبال پروژه گرفتن است یا فردی که می‌خواهد وارد بازار کار آنلاین شود، بدون لپ‌تاپ مناسب با مانع روبه‌رو می‌شود.

اما قیمت این ابزار کار نیز افزایش پیدا کرده است. لپ‌تاپی که چند سال قبل با حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان قابل تهیه بود، امروز ممکن است دو برابر یا بیشتر هزینه داشته باشد.

یکی از کاربران بازار کار آنلاین می‌گوید: «برای اینکه بتوانی درآمد اینترنتی داشته باشی، اول باید ابزار داشته باشی. اما خیلی‌ها قبل از شروع کار، به دلیل هزینه خرید ابزار متوقف می‌شوند.»

این یعنی افزایش قیمت کالا فقط روی مصرف تأثیر نگذاشته؛ بلکه روی فرصت‌های اقتصادی افراد نیز اثر گذاشته است.

اما تغییر فقط در بازار دیجیتال نیست. شاید عجیب‌ترین بخش ماجرا، رسیدن این موج به وسایل ساده خانه باشد.

ظروف آشپزخانه زمانی جزو خریدهای معمول خانه بودند. کمتر کسی تصور می‌کرد خرید چند قلم وسیله آشپزخانه نیازمند برنامه‌ریزی مالی باشد. اما امروز افزایش قیمت مواد اولیه، فلزات، هزینه تولید و حمل‌ونقل باعث شده بسیاری از خانواده‌ها خرید سرویس کامل را کنار بگذارند و فقط همان وسیله‌ای را بخرند که خراب شده است.

یک فروشنده لوازم آشپزخانه می‌گوید: «قبلاً مشتری برای کامل کردن آشپزخانه خرید می‌کرد، الان بیشتر دنبال رفع نیاز فوری است. اگر یک قابلمه خراب شود، همان یکی را جایگزین می‌کند.»

این تغییر کوچک، تصویر بزرگی از تغییر سبک مصرف مردم نشان می‌دهد.در بازار مبلمان هم همین اتفاق افتاده است. مبل که یکی از نمادهای رفاه طبقه متوسط بود، امروز برای بسیاری از خانواده‌ها به کالایی تبدیل شده که خرید دوباره آن آسان نیست.

به همین دلیل بازار تعمیرات رونق گرفته است.تعویض پارچه، تعمیر فوم، رنگ کردن چوب و بازسازی مبل‌های قدیمی، جایگزین خرید یک دست مبل جدید شده است.

یک تعمیرکار مبل می‌گوید: «قبلاً مشتری می‌آمد و می‌گفت یک دست مبل جدید می‌خواهم. الان بیشتر می‌پرسند چطور همین مبل را دوباره قابل استفاده کنیم.»

مسئله فقط قیمت نیست؛ فاصله میان درآمد مردم و هزینه زندگی است

بررسی بازار کالاهای مصرفی نشان می‌دهد افزایش قیمت در سال‌های اخیر بسیار محسوس بوده است.

البته افزایش قیمت فقط نتیجه یک عامل نیست. مهم‌ترین عامل، نرخ ارز است. بسیاری از کالاهای دیجیتال مانند گوشی و لپ‌تاپ مستقیماً وارداتی هستند، اما حتی کالاهای تولید داخل نیز از افزایش هزینه‌های وابسته به ارز تأثیر می‌گیرند.

تولیدکننده مبل برای خرید چوب، پارچه و فوم هزینه بیشتری می‌پردازد. تولیدکننده ظروف آشپزخانه با افزایش قیمت مواد اولیه روبه‌رو است. تولیدکننده لباس با هزینه بیشتر پارچه و حمل‌ونقل مواجه شده است.

اما پشت همه این افزایش قیمت‌ها، یک مسئله مهم‌تر وجود دارد: «کاهش قدرت خرید» مشکل اصلی مردم فقط این نیست که کالاها گران شده‌اند؛ مشکل این است که درآمدها با همان سرعت رشد نکرده‌اند.

وقتی قیمت کالاها سریع‌تر از درآمد افزایش پیدا می‌کند، حتی خریدهای کوچک هم تبدیل به تصمیم‌های سخت می‌شوند.

به همین دلیل امروز رفتار مصرفی تغییر کرده است. مردم کمتر به دنبال بهترین گزینه هستند و بیشتر دنبال گزینه‌ای هستند که بتوانند هزینه آن را پرداخت کنند.

برند جای خود را به قیمت داده است و خرید جدید جای خود را به تعمیر داده است. این تغییر را می‌توان در همه جا دید؛ از تعمیرگاه موبایل گرفته تا کارگاه مبل، از بازار لباس تا فروشگاه لوازم آشپزخانه.

جامعه‌ای که زمانی با خرید کالاهای بهتر تلاش می‌کرد کیفیت زندگی خود را افزایش دهد، امروز بیشتر تلاش می‌کند کیفیت موجود را حفظ کند.

یک گوشی خوب، یک لپ‌تاپ مناسب، یک دست مبل ساده و ... هیچ‌کدام کالاهای لوکس نیستند. اما برای بخش بزرگی از طبقه متوسط، دیگر مانند گذشته عادی و در دسترس نیستند. اقتصاد امروز بسیاری از خانواده‌ها را وارد دوره‌ای کرده است که در آن سه رفتار بیشتر دیده می‌شود: «کمتر خریدن، دیرتر خریدن و بیشتر تعمیر کردن»

و شاید مهم‌ترین نشانه این تغییر همین باشد: «چیزهایی که زمانی بخشی از زندگی معمولی بودند، امروز برای بسیاری تبدیل به خریدهای سخت و حساب‌شده شده‌اند.»