نشست علمی نقد و بررسی سیاست خارجی ایران

حسین سلیمی، استاد دانشگاه علامه طباطبایی در نشست علمی نقد و بررسی سیاست خارجی ایران که عصر دوشنبه در سالن اندیشکده علوم انسانی برگزار شد، با آسیب‌شناسی سیاست خارجی ایران گفت: ما در دوره‌های گذشته به خصوص در طول 8 سال گذشته درک درستی از نظام بین‌الملل نداشته‌ایم و دنیا را به مصابحه یک سیستم بین‌المللی ندیده‌ایم که این مساله در ادبیاتی که ما استفاده می‌کنیم کاملا مشهود است. این در حالی است که دنیای پیش روی ما سیستماتیک بوده و یک نظام به هم پیوسته است.

وی افزود: ادبیاتی که تاکنون دولتمردان و سیاستمداران ما برای فهم جهان ارائه کرده است، آمیخته با ادبیات مارکسیستی و مادی‌گرایی است که با اندیشه‌های دینی ناهم‌خون است. در واقع نگاه ما به جهان به گونه‌ای است که امکان واقع‌گرایی را در عرصه بین‌الملل از ما گرفته است.

این استاد دانشگاه اضافه کرد: باید تحول در نظام بین‌المللی را بپذیریم. و روابط بین‌الملل را برهمین اساس تعریف کنیم این در حالی است که ما بدون پذیرش تحول، روابط بین‌الملل را از گذشته تاکنون با یک واژه تعریف می‌کنیم. درک این که تحول در روابط بین‌الملل وجود دارد، نشان می‌دهد که باید در سیاست خارجی نیز تحولاتی ایجاد شود.

سلیمی با بیان این که نظام بین‌الملل در قرن 21 به نظام جهانی بدل شده است، گفت: این نظام جهانی یک شبکه درهم تنیده با بازیگران بسیار است که همه مسائل در آن گره خورده است. زندگی کردن در این نظام نیاز به گویش و استراتژی‌های جدید است. اگر این مساله را درک نکنیم، هم‌چنان در سیاست خارجی خود آب در هاون می‌کوبیم.

او خاطرنشان کرد: اگر این تحولات را در این سیستم به هم پیوسته درک نکنیم، حتی برداشت سنتی ما از منافع و امنیت به مخاطره خواهد افتاد. در دنیای جدید نباید تنها بر سازوکارهای نظامی تاکید کرد، بلکه ساختن رژیم‌های امنیتی جدید می‌تواند بسیار کارسازتر از سازوکارهای نظامی باشد. در واقع کشورهایی هستند که سازوکارهای نظامی بسیار کمی دارند اما با ساختن رژیم‌های امنیتی، ضریب امنیتی خود را به مراتب افزایش دهند. برهمین اساس ایران باید به دنبال اتحاد استراتژیک با دنیای اسلام به خصوص با مصر، ترکیه و عربستان برود و مربع استراتژیکی را ایجاد کند.

وی در پایان اظهاراتش افزود: امیدواریم که دولت آینده در حوزه سیاست خارجی واقع‌بینانه‌تر عمل کند. اگر X و Y به پیروزی برسند، در این صورت، این امکان وجود دارد اما اگر M و Z به پیروزی برسد، چنین اتفاقی نمی‌افتد!

هم‌چنین حسین سلیمی در ادامه این نشست در پاسخ به سوال دانشجویی درباره وضعیت کنونی خاورمیانه تصریح کرد: سلفی‌گری در خاورمیانه قابل گسترش نیست. ممکن است در برخی مکان‌ها باشند اما اسلام‌گرایان قدرتمندتری هستند که جریان‌های اصلی اسلام‌گرا را در منطقه شکل می‌دهند که اخوان‌المسلمین از این جمله است. بنابراین فکر می‌کنم حلقه اخوان‌المسلمین در مصر، ترکیه، اردن و حماس می‌تواند یک فرصت تاریخی برای ایران فراهم کند، چراکه این گروه به لحاظ نقد جریان‌های مدرن و تلاش برای سازگاری با مقتضیات دنیای جدید در راستای سیاست خارجی ایران است و این دو با هم‌سویی دارند.



این استاد دانشگاه ادامه داد: اگر تقابل میان ایران و اخوانی‌ها به هر دلیلی شدت گیرد، بسیاری از کشورها و دولت‌های منطقه حتما به دنبال آن خواهند بود که از ایران یک غیریت بسازند و این مساله قطعا آرزوی دیرینه اسراییل خواهد بود که دشمنی‌ها در منطقه را از خود به کشوری دیگر منتقل کند، بنابراین دستگاه سیاست خارجی ایران باید در این زمینه هوشمندانه عمل کند.



سلیمی با اشاره به ماجرای رابطه ایران و مصر گفت: شاهد بودیم که در این مورد رابطه‌ای در حوزه توریسم میان ایران و مصر در حال شکل‌گیری بود که با عکس‌العمل شدید سلفی‌ها روبه‌رو شد که البته این تقصیر ایران نیست، بلکه باید این مساله را به حساب اختلاف‌های تاریخی گذاشت.



این استاد دانشگاه در پاسخ به سوال دیگر اشاره کرد: دنیای امروز ما فرصتی تاریخی و بی‌نظیر را مقابل ایران قرار داده است و این فرصت تحول نظام بین‌الملل است. معتقدم شبکه ارتباطات جهانی که در آن قرار داریم، بازارهای مهمی را در اختیار ایران قرار می‌دهد و در این شبکه خاورمیانه و ایران از جایگاه مهمی برخوردارند.



سلیمی گفت: بی‌تردید ثبات و امنیت خاورمیانه وابسته به نوع گرایش ایران در این منطقه است و چنان چه نگاه واقع‌گرایانه در سیاست خارجی حاکم باشد، می‌توانیم از این ثبات و امنیت هم برای خود و هم برای منطقه فایده‌های زیادی را داشته باشیم و شاهد جهش اقتصادی و شکوفایی باشیم.



او هم‌چنین در پاسخ به سوال دیگری مبنی براین که دستگاه دیپلماسی کشور نقدپذیر نیست و اساسا اجازه ورود اساتید رشته روابط بین‌الملل و شنیده شدن دیدگاه‌ها و نظرات آن‌ها را نمی‌دهد، گفت: اتفاقا من فکر می‌کنم مسوولان سیاست خارجی ما نقدپذیر هستند. در یکی، دو سال گذشته که بنده تجربه دارم آن‌ها معمولا شنونده نقدهای ما بوده‌اند و حتی این مساله در جایی که نگاه‌های ایدئولوژیک بسیار پررنگ بوده است، دیده می‌شود.